Οι Πόντιοι της Ρωσίας

Αναμνηστική φωτογραφία Ποντίων στο Καρς
Μπροστά γονατιστός ο Βλαδίμηρος Τριανταφυλλίδης, ο πρώτος Έλληνας αεροπόρος του ρωσικού στρατού που σκοτώθηκε με το αεροπλάνο του το 1931. Καρς, περίπου 1900.

Οι Πόντιοι που μετανάστευσαν στη Ρωσία δημιούργησαν εστίες στον Καύκασο, το Καρς, την Τιφλίδα και άλλες περιοχές της Νότιας Ρωσίας και προόδευσαν στις νέες τους πατρίδες ως έμποροι, γεωργοί, αλλά και μεταλλωρύχοι. Δημιούργησαν μεγάλες και ακμάζουσες ελληνικές κοινότητες, με σχολεία και έντονη κοινωνική δράση. Πολλοί Πόντιοι έφτασαν να κατέχουν ακόμη και ανώτατες κρατικές και στρατιωτικές θέσεις και άλλοι διέπρεψαν στο εμπόριο.
Η τελευταία αθρόα μετανάστευση Ποντίων στο ρωσικό έδαφος έγινε το 1918-1922, όταν χιλιάδες καταδιωγμένοι Πόντιοι κατέφυγαν στις συνοριακές ρωσικές πόλεις, περιμένοντας να τελειώσει η μικρασιατική κρίση. Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης (1923) οι περισσότεροι από αυτούς εγκατέλειψαν σταδιακά τη Ρωσία, για να εγκατασταθούν στην Ελλάδα.
Οι Πόντιοι που παρέμειναν στη Ρωσία προσπάθησαν να προσαρμόσουν τη ζωή τους στις νέες συνθήκες της Σοβιετικής Ένωσης. Νέες ταλαιπωρίες όμως τους περίμεναν το 1938-1939, όταν η σταλινική κυβέρνηση εξανάγκασε σε μετοίκηση στην Ελλάδα τους Ποντίους που είχαν ελληνική υπηκοότητα και εκτόπισε πολλούς από όσους απέμειναν στις στέπες του Ουσμπεκιστάν, του Καζακστάν και της Σιβηρίας (1942-1949). Το 1965 μετοίκησε στην Ελλάδα ένα δεύτερο κύμα Ποντίων της Ρωσίας, από το Καζακστάν. Από το 1988 και εξής, με τις μεταβολές που επέφερε η πτώση του σοβιετικού καθεστώτος, οι Πόντιοι της Ρωσίας σταδιακά μετοικούν στην Ελλάδα με την ίδια εκείνη ελπίδα του πρόσφυγα για ένα καλύτερο και ασφαλέστερο μέλλον στη φυσική του κοιτίδα.

Το Καρς

Η περιοχή του Καρς βρίσκεται στα ρωσοτουρκικά σύνορα και τη διεκδικούσαν συχνά και τα δύο κράτη. Το 1878, κατά τον τελευταίο ρωσοτουρκικό πόλεμο, το Καρς καταλήφθηκε από τους Ρώσους και παρέμεινε κάτω από την κυριαρχία τους ως το 1918. Τα σαράντα αυτά χρόνια, με προτροπή των ρωσικών αρχών, υπήρξε αθρόα μετανάστευση των Ποντίων στο Καρς, με αποτέλεσμα να αναπτυχθεί έντονα η ως τότε μικρή ελληνική κοινότητα. Ο ελληνικός πληθυσμός στο κυβερνείο του Καρς έφτασε στις αρχές του 1900 τα 60.000 άτομα. Οι ελληνικές κοινότητες του Κυβερνείου Καρς ήταν από τις πλέον οργανωμένες, με εκκλησίες, δημοτικά σχολεία, αστικές σχολές, παρθεναγωγεία και άλλα ιδρύματα. Το 1919 οι Πόντιοι του Καρς εγκατέλειψαν την περιοχή, όταν περιήλθε ξανά στην κυριαρχία των Τούρκων.

Έτσι φτάσαμε μετά ΕΠΑΙΣΧΥΝΤΗ την ανταλλαγή των Βενιζέλου-Κεμάλ στην Ελλάδα... Αποδεκατισμένοι, άρρωστοι, πεινασμένοι, κουρελήδες...

"Μας πέταξαν στη Μακεδονία για να μας φάνε οι λύκοι.... Κι εμείς φάγαμε τους λύκους!!!
Ελάτε να μας δείτε τώρα στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Δράμα, στην Πέλλα, στην Κοζάνη, στην Αλεξανδρούπολη... στην.... στην... Ελάτε να μας δείτε στη Νέα Υόρκη, στη Βοστώνη, στο Μόντρεαλ, στο Τορόντο... Ελάτε να μας δείτε στη Μόσχα, στην Ουκρανία, στην Οδησσό... Ελάτε να μας δείτε στη Μελβούρνη, στο Σίδνεϊ, στην Αδελαϊδα... Ελάτε και σε λίγα χρόνια να μας δείτε στην Τραπεζούντα, στην Σαμσούντα, στην Κερασούντα, στη Ορντού... ΓΙΑΤΙ ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ... ΚΑΙ Η ΓΗ ΘΑ ΤΡΕΜΕΙ"

Βασίλης Ν. Τριανταφυλλίδης

Ισραήλ προς Τουρκία: Κοιτάξτε πρώτα τη δική σας καμπούρα

Oι Γενοκτονίες των Αρμενίων, των Ελλήνων του Πόντου, της Θράκης, της Ανατολίας, των Ασσυρίων, των Γεζιντί, των Κούρδων θα κυνηγούν ες αεί την Τουρκία μέχρι την αποδοχή των εγκλημάτων και την εξιλέωση.

του Σάββα Καλεντερίδη
Όταν ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καλούσε τη διεθνή κοινότητα να κλείσει την πόρτα του ΟΗΕ στο Ισραήλ, μέχρι να εφαρμόσει την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για άμεση κατάπαυση του πυρός, γράψαμε την άποψή μας, δημοσιεύοντας το άρθρο μας που είχε τίτλο: Όταν ο γάιδαρος λέει τον πετεινό κεφάλα.
Στη συνέχεια ακολούθησε η...σκληρή κριτική του Ερντογάν στο Ισραήλ και στον ισραηλινό πρόεδρο Σιμόν Περές και η επεισοδιακή αποχώρησή του από το πάνελ, στο Νταβός. Λίγες μέρες μετά το επεισόδιο, που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση κυρίως του εβραϊκού παράγοντα, ο Ερντογάν δεχόταν σε συνάντηση τον αντιπρόεδρο του Σουδάν, Αλι Οσμάν Μοχάμαντ Τάχα, τη στιγμή που ο πρόεδρος του Σουδάν κατηγορείται για τη εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας (ήδη το Δειθνές Δικαστήριο της Χάγης έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψής του), λόγω της ανθρωποσφαγής 200 χιλιάδων αμάχων στο Νταρφούρ.
Μετά από όλα αυτά και ενώ το επίσημο κράτος του Ισραήλ φέρεται να ζήτησε συγνώμη από τον Ερντογάν δια δημόσιας δήλωσης του προέδρου Περές, τη στιγμή που ο εβραϊκός παράγοντας των ΗΠΑ άρχισε να δέιχνει τα "δόντια" του προς την Τουρκία, σαν κεραυνός εν αιθρία έπεσε η δήλωση του αρχηγού του στρατού ξηράς του Ισραήλ, στρατηγού Avi Mizrahi, ο οποίος, αναφερόμενος στις κατηγορίες εναντίον του Ισραήλ και στη στάση του Ερντογάν στο Νταβός δήλωσε: "Ο Ερντογάν να κοιτάξει στον καθρέφτη" ή όπως λέει ο λαός μας "άς κοιτάξει την καμπούρα του".
Εντύπωση προκαλεί η επιλογή του στρατηγού Μιζραχί να αναφερθεί με αυτά τα απαξιωτικά λόγια για την Τουρκία σε διεθνή συνάντηση για την "στρατιωτική ψυχολογία".
Με βάση την εφημερίδα Χααρέτζ του Ισραήλ, ο Μιζραχί, αναφερόμενος στην κατηγορία που απηύθυνε ο Ερντογάν στον Περές "εσείς ξέρετε πολύ καλά πώς να σκοτώνετε", κάλεσε τον Ενρτογάν "να δεί τον εαυτό του στον καθρέφτη".
Ο Ισραηλινός στρατηγός υπενθύμισε ότι η Τουρκία είναι η χώρα που διέπραξε ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ανθρωπότητας, τη Γενοκτονία των Αρμενίων και σημείωσε ότι συνεχίζει και σήμερα την ίδια πολιτική στους Κούρδους.
Επίσης, ο Μιζραχί, αναφερόμενος στην άλλη κατηγορία του Ερντογάν για την κατάληψη των παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ, υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν δικαιούται να μιλά, γιατί η χώρα του κρατάει υπό στρατιωτική κατοχή επί δεκαετίες τα εδάφη της βόρειας Κύπρου.
Τέλος, ο στρατηγός Μιζραχί, υπενθυμίζοντας και σχολιάζοντας την έκκληση του Ερντογάν για αποπομπή του Ισραήλ από το ΟΗΕ, είπε με νόημα:
"Σε μια τέτοια περίπτωση, δίπλα στο Ισραήλ θα πρέπει να προστεθεί και η Τουρκία", εννοώντας προφανώς τις αποφάσεις του ΟΗΕ για το Κυπριακό που έχει γράψει και συνεχίζει να γράφει στα παλιά της παπούτσια η Τουρκία.

ΠΗΓΗ: ΜΙΛΛΙΕΤ

Αστραπίκας και Βροντίκας!

Ο Αστραπίκας και ο Βροντίκας είναι οι δυο ήρωες του Πόντου που παίρνουν μέρος στην επανάκτηση της Πόλης το 1261 μ.Χ. Είναι ένα καταπληκτικό κόμικ που κυκλοφόρησε από την Otherwise Publications και μπορείτε να το βρείτε στα καλά ενημερωμένα βιβλιοπωλεία. Ο Αστραπίκας και ο Βροντίκας θα αφήσουν εποχή. Το σενάριο του κόμικ έχουν γράψει ο Νίκος Αγγέλου και ο Γιάννης Πιττακίδης. Τα σχέδια έχει κάνει ο Βασίλης Ρεβεζίκας. Σήμερα ο Νίκος, ο Γιάννης και ο Βασίλης ήταν στο στούντιο του ΣΚΑΙ 100,3 και μίλησαν για τον Αστραπίκα και τον Βροντίκα. Τους ευχαριστώ πολύ.

Το site του Αστραπίκα και του Βροντίκα -με την ιστορία του υπέροχου αυτού κόμικ- εδώ.

Ο Αστραπίκας και ο Βροντίκας στο Facebook!

EMEIΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Σκληρή απάντηση του τουρκικού ΓΕΕΘΑ στις δηλώσεις του αρχηγού του στρατού ξηράς του Ισραήλ

O στρατηγός Αβί Μιζραχί που έκανε τις σκληρές δηλώσεις εναντίον της Τουρκίας, καταγγέλοντάς την για τη Γενοκτονία των Αρμενίων και για την κατοχή της Κύπρου

του Σάββα Καλεντερίδη
Το Γενικό Επιτελείο της Τουρκίας εξέδωσε σκληρή ανακοίνωση μετά τις δηλώσεις του αρχηγού του στρατού ξηράς του Ισραήλ, στρατηγού Μιζραχί, με τις οποίες καταδίκαζε την Τουρκία για τη Γενοκτονία των Αρμενίων και των Κούρδων και την κατοχή του βορείου τμήματος της Κύπρου.
Στην ανακοίνωσή του το τουρκικό ΓΕΕΘΑ...αναφέρει:
"Έχουν δημοσιευθεί στον τύπο ορισμένες δηλώσεις του αρχηγού του στρατού ξηράς του Ισραήλ, που φέρεται να έκανε σε μια διεθνή συνάντηση, στις 13 Φεβρουαρίου 2009. Οι δηλώσεις που αποδίδονται στο προαναφερθέν άτομο, είναι ατυχείς και υπερβολικές, διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα και είναι απαράδεκτες από κάθε πλευρά, ενώ δεν συνάδουν με τη θέση και τις αρμοδιότητες που κατέχει και το κυριώτερο, χαρακτηρίζονται ως δηλώσεις που μπορεί να πλήξουν τα εθνικά συμφέροντα των δυο χωρών.
Ανακοινώνουμε ότι θα αναμένουμε από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ του Ισραήλ, που θεωρούμε ότι δίδει σημασία στις σχέσεις με τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, να δώσει δημοσίως διευκρινήσεις σχετικά με το θέμα στην κοινή γνώμη".
Εν τω μεταξύ, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Άγκυρα, Gavriel Levy, κλήθηκε στο τουρκικό υπουργείο εξωτερικών και του επιδόθηκε διάβημα για τις δηλώσεις του Ισραηλινού στρατηγού. Στη γραπτή ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών αναφέρονται τα εξής:
"Επιδώσαμε διάβημα διαμαρτυρίας για δηλώσεις οι οποίες είναι αντίθετες σε κάθε διπλωματική πρακτική και περιέχουν εντελώς ανακριβή στοιχεία από την ιστορία και από την σύγχρονη πραγματικότητα, ενώ προσβάλλουν με απαράδεκτους χαρακτηρισμούς τον πρωθυπουργό και τη χώρα μας. Επί πλέον, ζητήθηκαν εξηγήσεις από τις αρχές του Ισραήλ για αυτές τις δηλώσεις, οι οποίες τονίστηκε ότι είναι αψυχολόγητες και απαράδεκτες".
Μετά από τις σκληρές ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών και του ΓΕΕΘΑ, που στην ουσία ζητεί την κεφαλή επί πίνακι του ισραηλινού στρατηγού, αλλά και το σκληρό διάβημα διαμαρτυρίας προς τον πρέσβη του Ισραήλ στην Άγκυρα, αναμένεται με ενδιαφέρον η αντίδραση του Ισραήλ.

ΠΗΓΗ: ΜΙΛΛΙΕΤ

ΤΟ ΟΝΟΜΑ "ΠΟΝΤΟΣ"

Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Πόντος είναι γνωστή μία θεότητα που προσωποποιούσε την ανοικτή θάλασσα. Ο Πόντος αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στις κοσμογονικές και θεογονικές γενεαλογίες (π.χ. Θεογονία Ησιόδου, 116), στις οποίες μνημονεύεται ως γιος της αρχέγονης θεότητας Γαίας και του Αιθέρος είτε μόνο της Γαίας από παρθενογένεση. Με τη σειρά του, ο Πόντος ζευγάρωσε με τη Γαία και απέκτησαν 5 παιδιά: τον Νηρέα, τον Θαύμαντα, τον Φόρκυ, την Κητ. και την Ευρυβία. Εξάλλου, από τη Θάλασσα ο Πόντος έγινε πατέρας των Τελχίνων. Αργότερα, ο Πόντος επισκιάσθηκε από τον εντονότερα επικαλούμενο θεό Ωκεανό

αυτά από ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ.

Γιά να πάμε καί μία βόλτα...

Να όμως που η Γη, προτού συνέλθει από την αναστάτωση που της προκάλεσαν τα Όρη,
ένιωσε πάλι κάτι να σαλεύει μέσα στα σπλάχνα της. Αυτή τη φορά όμως η εγκυμοσύνη ήταν
γλυκιά και χωρίς πόνους. Η Γη αισθανόταν ένα ευχάριστο γαργαλητό και ένα μουρμουρητό
να ακούγεται στη διάρκεια της νύχτας και να της χαϊδεύει τα αυτιά. Ήταν βέβαια περίεργη
να δει τι πλάσμα θα ήταν πάλι αυτό που θα έβγαινε από τα βαθιά της έγκατα. Είχε
σταλήθεια όμως μια προαίσθηση ότι αυτή τη φορά το νέο της παιδί δε θα ήταν τρομερό και
φοβερό όπως τα Όρη. Έτσι σε λίγο ξεπηδά από το κορμί της ο απέραντος Πόντος. Αμέσως
ξεχύθηκε και περιέβαλε τη Γαία δροσίζοντάς την και κάνοντάς την ομορφότερη καθώς την
κάλυπτε με το καταγάλανο σώμα του. Ο Πόντος την έκλεινε μέσα στα τεράστια μπράτσα του
και η Γαία ήταν χαρούμενη και περήφανη για το νέο γιο της· ήταν πανέμορφος, ορμητικός
και παντοδύναμος, άλλοτε ήρεμος και γαλήνιος και άλλοτε αφρισμένος και ταραγμένος από
τα τεράστια κύματα.

Λέγεται μάλιστα ότι μετά την ήττα του Ουρανού από τον Κρόνο η Γαία έσμιξε και με το
δεύτερό της γιο. Από την ένωση αυτή προήλθαν όλες οι θεότητες που προσωποποιούν τις
δυνάμεις και τις μορφές της θάλασσας, τους ποταμούς, τις πηγές, τις λίμνες και γενικότερα
ολόκληρο το υγρό στοιχείο.

Παιδιά του Πόντου και της Γαίας ήταν ο Νηρέας του νερού, ο Θαύμος ο θαυμάσιος, η
Ευρυβία η μεγαλοδύναμη, ο Φόρκης και η Κητώ για τα κήτη της θάλασσας.

Σάλος στην Τουρκία: Το όνομα του αρχηγού ΓΕΕΘΑ Ιλκέρ Μπασμπούγ εμπλέκεται σε σχέδιο δολοφονίας Αρμενίων

Ο εν ενεργεία αρχηγός ΓΕΕΘΑ της Τουρκίας, Ιλκέρ Μπασμπούγ.

Ο συλληφθείς για προετοιμασία σειράς δολοφονιών εναντίον Αρμενίων της Τουρκίας, ανώτερος αξιωματικός της αστυνομίας, Ιμπραήμ Σαχίν, δήλωσε στον εισαγγελέα ότι ο Μπασμπούγ ήταν ενήμερος για τις σχεδιαζόμενες δολοφονίες.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Ραντικάλ, που αναδημοσιεύουν σήμερα αρκετές τουρκικές εφημερίδες σήμερα, ο πρώην υποδιοικητής του Τμήματος Ειδικών Επιχειρήσεων της Τουρκικής Αστυνομίας, Ιμπραήμ Σαχίν, στην πολυσέλιδη κατάθεσή του στον εισαγγελέα έδωσε στοιχεία και λεπτομέρειες για την κατάσταση S-1 που βρέθηκε στο σπίτι του, κατά τη διάρκεια της σύλληψής του από τις αρχές ασφαλείας.
Ο Σαχίν δήλωσε ότι το τουρκικό κράτος τον επέλεξε ως επικεφαλής της νέας αντιτρομοκρατικής μονάδας που θα λειτουργούσε άτυπα, υπό την υψηλή κάλυψη των αρχών του κράτους. Συγκεκριμένα, ο Σαχίν...είπε:
"Αν δεν συλλαμβανόμουν, στις 12 Ιανουαρίου θα γινόταν η τελετή της ορκομωσίας μου στο ΓΕΕΘΑ".
Ο Σαχίν δήλωσε στην κατάθεσή του ότι άρχισε να στρατολογεί τα μέλη της νέας αντιτρομοκρατικής μονάδας από τους κόλπους της τουρκικής αστυνομίας μετά από εντολή που έλαβε από τον Διευθυντή Ενημέρωσης του ΓΕΕΘΑ, ταξίαρχο Μετίν Γκιουράκ (Metin Gürak).
Όσον αφορά τον κατάλογο με τα υποψήφια θύματα της αντιτρομοκρατικής ομάδας, ο Σαχίν είπε:
"Συναντηθήκαμε στο ΓΕΕΘΑ. (...) τους εξηγούσα τις προετοιμασίες και τις εργασίες που έκανα. Και εκείνοι μου έδιναν οδηγίες, λέγοντάς μου 'ετοίμασε αυτό, κάνε εκείνο'".Με βάση τις τηλεφωνικές συνομιλίες που κατέγραψε η τουρκική αστυνομία, ο Σαχίν επικοινώνησε στις 13 Νοεμβρίου 2008 με τον ανθυπολοχαγό Taylan Özgür Kırmızı (έχει συλληφθεί και βρίσκεται έγκλειστος στις φυλακές), διοικητή του λόχου στρατοχωροφυλακής της πόλης Ρεσάντιε του νομού Σεβάστειας, που κατοικείται κυρίως από αλεβίτες και ελάχιστους Αρμένιους και του έδωσε οδηγίες για τη συγκρότηση του στρατιωτικού σκέλους της αντιτρομοκρατικής μονάδας που θα δρούσε εκτός νόμου.
Ο Σαχίν, στην καταγραφείσα τηλεφωνική συνομιλία είπε στον ανθυπολοχαγό Kırmızı τα εξής:
"Ο στρατηγός Μπουγ είναι ενήμερος. Τα άτομα που θα επιλεγούν πρέπει να είναι απολύτως έμπιστα".
Ο εισαγγελέας Zekeriya Öz, που διενεργεί την ανάκριση για την υπόθεση ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ, εξετάζοντας τον προφυλακισμένο Ιμπραήμ Σαχίν τον ρώτησε:
"Τί εννοείτε όταν λέτε στη συνομιλία σας ότι ήξερε ο Μπουγ";
Απαντώντας ο Σαχίν είπε:
"Ο ταξίαρχος Gürak μου ζήτησε να κάνω αυτές τις πράξεις, κατόπιν εντολής του στρατηγού Μπασμπούγ. Και γω με τη σειρά μου μεταβίβασα τις εντολές στον ανθυπολοχαγό Özgür Kırmızı".

ΠΗΓΗ: Ραντικάλ, Μπουγκιούν

ΟΝΕΡΤΑ, ΠΟΝΑ,ΘΑΜΜΑΤΑ.....

Αφήγηση:

ει παιδια μου!

ακούτε αυτή την λύρα...

ναι...εσείς μοναχά την ακούτε...

αλλά εγώ την λύρα ακούω και μέσα από τη φωνή της να ξέρετε τι θαυμαστά πράγματα βλέπω...

ει ρίζα μου!

εσείς αυτά καμιά φορά δεν τα είδατε,

κι ότι κι αν σας πω τίποτε από αυτά δεν δεν θα καταλάβετε....

ει θεέ μου!

αυτά τα παιδιά μου εδώ γεννήθηκαν....

Ας έχουν την ευχή μου.

Εδώ ας μεγαλώσουν και εδώ ας θαφτούν.

Εμάς που βρήκε η κατάρα σε αυτά ευλογία να γίνει......

Ο χαλασμός που χάλασε τα δικά μας τα θεμέλια

ο τελευταίος να είναι....

ει πουλάκια μου!

Εμάς που γεννηθήκαμε και ζήσαμε σε εκείνα τα αγιασμένα τα χώματα,

όπου αφήσαμε αλειτούργητους τους τάφους των πεθαμένων μας

και κλειδωμένα και χαλασμένα τα σπίτια και τις εκκλησίες μας,

εμάς εκείνα τα χώματα μας καλούν.

Εδώ ζούμε και ο νους μας και συλλογισμός μας και η ψυχή μας

τις παλιές τις φωλιές γυρεύουνε...

τις χαλασμένες τις φωλιές....

ει πουλάκια μου!

μεγάλη ευχή σας δίνω:

η φωλιά που θα χτίσετε ποτέ να μην χαλάσει...

ει θεε μου!

Μια ψυχή σου χρωστάω...

σε παρακαλώ....

παρε την!

ποιος ξερει...

ισως πετάξει και πάει κι αναπαυτεί εκεί από όπου ήρθε......


Όνειρα, πόνοι, τάματα από το ομώνυμο βιβλίο του Κώστα Διαμαντίδη.

Συγκλονιστική αφήγηση: Κώστας Διαμαντίδης.

Τραγούδι: Φίκος Καλιφατίδης.

Ελεύθερη μετάφραση αφήγησης: Thalassa-karadeniz

Πηγή Promitheas2000 http://www.youtube.com/watch?v=rwZLCuMS2q0&fea...

ΚΛΑΣΙΚΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ - ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Αθόγαλαν : Το καϊμάκ’ ας σο γάλαν έλεγαν αθόγαλαν, «Οντες τρώτεν τ’
αθόγαλαν, το μερτικό μ’ αφήστεν…» λέει κ’ η τραγωδία.

Αλυκόν πίταν : Λαζουδί’ αλεύρ’ με πόλικον άλας, εποίν’νεν πίταν το
πρωτικάρ’ το κορίτσ’ παραμονή Θεοφάνεια και όντες έτρωγαν α εδίψανανε
και έλεγαν, άμον επιθυμίαν:
«Ενοίγαν οι ουρανοί, πέλκιμ κανένας διγ’μασεν έναν ποτήρ’ νερόν».

Βούτορον : Οι παρχαρέτσες έβραζαν το γάλαν κ’ εποίν’ναν ξύγαλαν,
εδρουβάνιζαν α και το βούτορον έρχουτουν ψηλά και το ταν ντ’
απομέν’νεν, εστράγγιζανα κ’ εποίν’ναν πασκιτάν.Αθόγαλαν : Το καϊμάκ’
ας σο γάλαν έλεγαν αθόγαλαν, «Οντες τρώτεν τ’ αθόγαλαν, το μερτικό μ’
αφήστεν…» λέει κ’ η τραγωδία.

Βραστάρ’ : Παγιάτικα ψωμία, που ΄κ’ εθέλ’ναν να χάναν ατα, έξυναν
απάν’ το χασεμένον νερόν με το βούτορον και τα κρομμύδα,.

Βραστή : Αυλούκια, στουπίτσας, στρατίτσας, σαχταρίτσας, κιντέας,
σκόρδα, κρομμύδα και τ’ έναν και τ’ άλλο, ξέραιναν σε τσέμας και
χειμωγκονί’ ημέρας, εχάσευαν με τ’ ελάδ’.

Γιαχνίν : Κρέας, κρομμύδα και πατάτας έβραζαν, κάποιοι εσύρναν
απές’ και ξερά κοκκύμελα κι ατό έλεγαν α, «παπάζ γιαχνισί’».

Γιοφκάδες : Ετάραζαμ’ το γάλαν με τ’ αλέυρ’ και τ’ ωβόν κ’ εζούμωναμ’
το κοκκένεν τ’ αλεύρ’ με τ’ άλας. Ανοιγαμ’ τρανά φύλλα όσον το σάτζ’
κι ας σο εψέσκουσαν, εθήκ’ν’αμ’ τένταλαπάν’.

Γουλαχλία : Ζουμαρί’ τριγωνοτά φύλλα, βράζουμ’ ολίγον και θήκουμ’ ατα
σα πιάτα κι αποαπάν’, ξύνουμεν το ξύγαλαν με κοπανεμένον σκόρδον και
χαρατσώνουμ’ με κρομμύδ’ και βούτορον.

Δεμέσι : Εψιλόκοφταμ’ τα χασεμένα χοσχοράνα εβάλλναμ’ατα απέσ’ ση
ζουμαρί’ τα φύλλα κ’ έψεναμ’ απάν’ σο σάτζ’.

Ζαντόμελον : Τα μελεσσίδα ντ’ εβόσκουσαν το τσιφίν, εποίν’ναν
παλαλόν μέλ’ και όντες έτρωγαν ατο ανθρώπ’, εζαλίουνταν.

Ιβριστόν : Ψιλά ζουμαρί’ φύλλα έκοφταμ’ λωρία λωρία κ’ έψεναμεν σο
φουρνίν κ’ επεκει έξυναμεν απάν’ καυτόν νερόν και χτηνί’ βούτορον.

Γαβουρμά : Βρασμένον κρέας με την άλλειμαν και τ’ άλας , εβάλλ’ναμε
σα κιούπα, και χειμωγκονί’ έτρωγαμ’, λέει το κοτσάκ: «Πατείς τρώς
την γαβουρμάν / τισαεύκεσαι σ’ ορμάν’».

Κεντιμέ : Πιλάφ’, με ατσάκωτον κοκκίν και κρέας.
Κερκέλια : Αλεύρ’, μαγιάν, ωβά, γάλαν, βούτορον, άλας. Το ζουμάρ’
εφούσκωνεν, έπλαθαμ’ στρόγγυλα κουλούρα, κ’ έψεναμ’ατα σο φουρνίν
ούς να κοκκινίζ’νε.

Κεσκέκ’ : Κορκότα ή κοκκία ολόκληρα, έβραζαν με την κοσάραν απέσ’ σο
χαλκόν γάλα γάλα ούς να χυλών’ κ’ επεκεί έξυναμ’ απέσ’ βούτορον
κ’ έτρωγαμ’ Χριστούγεννα ημέρας.

Κιντέατα : Οταν έρχουτουνε η Σαρακοστή, φρέσκα κιντέας εμάζευαν τα
κορφάς , έβραζαν κ’ εστράγγιζαν το ζουμίν κ’ ίνουσουν άμον μαλέζ’.

Κορκότο : Βρασμένα κοπανεμένα κοκκία, εξέραναμ’ σον ήλον κ’
εχερομύλιζαμ’. Ατά έσαν τα κορκότα.

Κουκουβάκια : Σ’ ορμάνα απέσ’ εμάζευαν κ’ έψεναν σα πλακία και σα
τσιλίδα. Πολλά νομάτ’ εφαρμακώθανε κ’ επέθαναν.

Κοχλίδ’ : Εποίν’ναμ’ ατα πιλάφ’, με τα πιπέρα, με τα κρομμύδα
και το ζουμίν έπιναμ’ απέσ’ ας σο καύκαλον.

Κρομμυδοτήγανον : Με τ’ άλας τρίφτομε φρέσκα κρομμύδα κι
αλευρώνουμ’ και θέκομ’ ατα σο καμμένον το ελάδ’, κλώθουμ’ ατα ας σα
δύο μερέας, κοκκινίζ’νε και απλώνουμ’ απάν’ ντογμένα ωβά.
Λαβάσ’ : Ψιλόν πίταν ανοιγμένον με χλαούν, έψεναμε απάν’ σο σάτς’.


Λιβίγκα : Άγρεα χορτάρα ντ’ εφύτρωναν ανάμεσα σ’ αχάντα
έπλεκαμ’ατα πλεξούδας, εξερίαναμ’ατα σον ήλον κ’ επεκεί εχάσευαμ’
ατα μ’ ολίγα κορκότα κ’ έτρωγαμ’.

Μακαρίνα : Άνοιγαμε το ζουμάρ’ με την χλαούν ψιλά φύλλα, έκοφταμ’α
μακαρίναν κι άπλωναμ’ απάν’ σα τεμίζα τα σεντόνα να ξερείνταν.

Νεγαμοψώμ : Το κοκκένεν ψωμίν με ζάχαριν και βούτορον ντ’ εδίν’ναν
σοι νέγαμους κ’ εκάρφωναν απάν’ μικρά μηλί’ κλαδόπα. Ατό έτονε το
νεγαμοψώμ’.

Παζλαμά : Ζουμάρ με φούρνικον αλεύρ’ έπλωναμεν απέσ’ σο
κλωστοτήγανον με το βούτορον κι απάν’, έλειφταμ’ τριμμένον τσορτάν ή
ζάχαριν ή μέλ’ ή πετμέζ’.

Παστουρμά : Οχτώ ημέρας αφ’κά ας σο πλακίν βάλλ’ναμε τη μουσχαρί’ το
κρέας, επέκει εκρέμαναμ’ α σον ήλον και άλειφταμ’ με το τσεμένι,
κοπανεμένον σκόρδον και πιπέρ’. Σα 20 ημέρας ίνουσου νε για φάγωμαν.


Πατίτσα: Φρέσκα φασούλα έκοφταμεν κομματόπα και επέραναμ’ατα
σο σκοινίν. Χειμωγκονί’ ημέρας έτρωγα μ’ ατα σκέτα ή με γαβουρμάν.
Πάντα πα δίπλα, τη λαχανί’ τα στύπα και το στυποζώμ’, εδίν’ναμ’ τοι
μεθυσμέντς.

Πετμέζ’ : Εβραζεν ο μούστον κι άπλωνα μ’ σον ήλον, έκοφτα μεν επεκεί
κομμάτα κ’ έτρωγα μ’ κ’ εδίν’να μ’ και τα παιδία σα Κάλαντα.

Πιρπιρίμ’ : Αδά λεγ’ν ατα γλιστρίδας, «άμον γλιστρίδα η γλώσσα τ’
απάν’ κ’ έρτεν», εποίν’ναμ’ ας ατά, σαλάτας και στύπα.

Πισία : Τρανά ζουμωτά φύλλα άνοιγαμ’ κ’ εθέκναμ’σο τηγάν’ απέσ’,
έκλωθαμ’, εκκοκινίαζαν κ’ επέκει άλειφταμεν απάν’ μέλ’, πετμέζ’ ή
ζάχαρην.

Πλιγούρ’ : Εβραζαν τα κοκκία, έπλωναν ατα σον ήλον κ’ εκοπάνιζαν με
τα κοπάλα σην εγδήν, επεκεί εκοσκίνιζαν τα σανία και με τα χερομύλα
εχοντράλεθαν και ίνουσουν το πλιγούρ’.

Πορέκ’ : Κοπανεμένα καρύδα βάλλ’ναμε απάν’ σα λαδωμένα φύλλα κ’
ετύλιγαμ’ και βάλλ’ναμε σο σινίν κι όποταν ολίον ψήουσαν, ξύναμ’
απάν’ το σορόπ’.

Πουρμά : Άμον σαραγλί’, άμα κι άλλο ζουλιχτόν, εποίν’ναμ’ σα
χαράντας.

Πουσίντε: Το πουσιντάλευρον έτον τζαβταρένον καβουρτισμένον αλεύρ’.
Εξυναμ’ απάν’ χασεμένον νερόν, ετάραζαμ’ και ση μέσ’ απέσ’, άνοιγαμ’
έναν τρυπίν κ’ εβάλλ’ναμ’ μέλ’ ή βούτορον, λυμένον.

Πυρόχ’ : Ψιλά ζουμωμένα φύλλα έψεναμεν απέσ’ σο φουρνίν.

Σιρόν : Ζουλιχτά φύλλα ψεμένα σο σάτζ’, βάλλ’ναμ’ ολόρθα σο σινίν κ’
επεκεί ενελύναμε το πασκιτάν με χουλέν νερόν κι όλιγον σκόρδον κ’
έξυναμ’ απάν’ σα φύλλα.
Εσκέπαζαμ’ ατα μ’ άλλο σινίν κι όντες εφούσκωναν, εσάρευαμ’ απάν’
καυτόν βούτορον.

Σουρβά : Υλιστοτανωμένον σκουντουλοδέζμιον κορκοτένον σούπαν, εν’ η
σουρβά.

Στουπίτσα : Άγρεν ξυνόν χορτάρ’, έτρωγαμ’ α αέτσ’ και βραστά άμον
σαλάταν.

Τσεμέν’ : Το τσεμέν’ έλεθαμ’ α, άμον τα κορκότα σα χερομύλα κ’
επεκεί εντούναμ’ α σο γουδίν, με το κοπανεμένον σκόρδον, το πιπέρ’
και τ’ άλας. Εβάλλ’ναμ’ α σο χασεμένον το νερόν κι άλειφταμ’ σα
ψωμία και σην παστουρμάν.
Τσιριχτά : Το ζουμάρ’ εφούσκωνεν με την μαγιάν, εφουχτίαζα μ’ α και
έσφιγγαμε με το χέρ’ και με το κουτάλ’ επαίρναμεν και φλούπ σο καυτόν
τ’ ελάδ’ απέσ’.
Κάποιοι εβάλλ’ναν και μέλ’ απαγκέσ’ σα τσιριχτά και ίνουσαν γλυκέα.
Τσορέκια : Μικρά κορτσόπα όσταν ελάλ’ναν κόσμον σην χαράν
έλεγαν: «Ορίστε σα τσορέκια», οι γαρήδες τη χωρί’ πα, εκουβάλ’ναν κι
άλλο ενωρίς σο σπίτ’ τη γαμπρού φαΐα, γλυκά και τσορέκια, πίτας με
τυρία και μιντζία.

Τσορτάνι : Οσον τη μούσταν πασκιτάν’ με τ’ άλας, εξερίαναμ’ σον ήλον
κ’ έτρωγαμ’ επεκεί με το ψωμίν.

Τσουμούρ’: Τα τσουπαδένα ξερά ψωμία ενέλυζαν ατα, εκαβούρευαν ατα
με βούτορον, εχαράτσωναν κι έτρωγαν.

Τσίρα : Εκοφταμ’ μεϊβάδας κ’ εξερίαναμε απάν’ σα λαμαρίνας κι απέσ’
σα φουρνία, επέραναμ’ατα από κάποτες και σο ραφίδ’ κ’ ετικλάευμ’ ατα
σα στουλάρα και τον χειμωγκόν, εποίν’ναμ’ χοσάφα, σα κάλαντα
πα, τσίρα εδίν’ναμ’ τα παιδία ντ’ εψέλλ’ναν.

Φούρνικα : Πρίν αλέθουμ’ τα λαζούδα, θέκ’ναμ’ατα σο πυρωμένον το
φουρνίν. Με τα φούρνικα εποίν’ναμε το χαβίτσ’ και το κατσαμάκ.
Κάποιοι βάλλ’νανε απέσ’ μουχτερί’ άλλειμαν, για τσιλγάνα.

Χαβίτσ’ : Χτηνί’ παγιάτικον βούτορον, (να δρυμίζ’) και φούρνικον
αλεύρ’ εβάλλ’ναμ’ ση τέντζερην σιγά σιγά να μη κουστών, ους να
εβγάλλ’ φούσκας, κάποιοι εβάλλ’ναν και μιντζίν κ’ ίνουσουν κι άλλο
έμνοστον.

Χασίλ’ : Φαΐν με ρύζ’ ή κορκότον ή πλιγούρ’. Εβραζαν ολίγον νερόν και
γαβούρευαν το κορκότον με το βούτορον μέχρι να χυλών.

Χοσάφ’ : Κομπόστον με ξερά τσίρα, έτρωγαμ’ σα νεστείας.

Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ

Η Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για την πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος της ‘’γενοκτονίας’’ στο άρθρον 2 αναφέρει:

Εις την παρούσαν Σύμβασιν, ως γενοκτονία νοείται οιαδήποτε εκ των κατωτέρων πράξεων, ενεργουμένη με την πρόθεσιν ολικής η μερικής καταστροφής ομάδος, εθνικής, εθνολογικής, φυλετικής ή θρησκευτικής:

-Φόνος μελών της ομάδος.

-Σοβαρά βλάβη της σωματικής ή διανοητικής ακεραιότητας των μελών της ομάδος.

-Εκ προθέσεως υποβολή της ομάδος εις συνθήκας δυναμένας να επιφέρωσιν την πλήρην η την μερικήν σωματικήν καταστροφής αυτής.

-Μέτρα αποβλέποντα εις την παρεμπόδισιν των γεννήσεων εις τους κόλπους ορισμένης ομάδος.

-Αναγκαστική μεταφορά παίδων εις ετέραν ομάδαν.

Υ.Γ. Λίγα μόνο από τα πολλά που αναφέρει η σύμβαση του Ο.Η.Ε. , αλλά αρκετά ακόμη και για τον μη γνώστη στοιχειώδους ιστορίας, ούτως ώστε να αντιληφθεί γιατί διεκδικούμε το δικαίωμα στην μνήμη…

ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ...

ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Την αποκάλυψη-βόμβα ότι η επίσημη Ελλάδα αντιτάχθηκε και προσπάθησε να σταματήσει την έρευνα στα αυστριακά αρχεία για θέματα που αφορούσαν τη Γενοκτονία του Ελληνισμού της καθ' ημάς Ανατολής κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου από τους Τούρκους, συμμάχους τότε των Γερμανοαυστριακών, έκανε προχθές ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.

«Η γενοκτονία α λα τούρκα είναι βουβή, πονηρή, ανατολίτικη» υποστήριξε ο ομότιμος καθηγητής Πολυχρόνης Ενεπεκίδης
Ο διαπρεπής ιστορικός καθήλωσε με την ομιλία του το πολυπληθές ακροατήριο στην εκδήλωση για την παρουσίαση του «Ε»-ΙΣΤΟΡΙΚΑ, που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», στην Καλλιθέα, στο πλαίσιο της εκδήλωσης μνήμης που συνδιοργάνωσαν η «Ε» και η Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων Νότιας Ελλάδας.

Οπως είπε χαρακτηριστικά, «όταν το 1958-59 καθώς πραγματοποιούσα την έρευνα στα επίσημα αυστριακά αρχεία που μόλις είχαν παραδοθεί στους ερευνητές και είχα συναντήσει πλήθος εγγράφων που αφορούσαν τις βιαιοπραγίες κατά του ελληνικού πληθυσμού, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας Κουρτ Βαλτχάιμ και αργότερα γενικός γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και πρόεδρος της Αυστρίας με ενημέρωσε ότι δύο επιφανείς Ελληνες πολιτικοί, με παρέμβασή τους, ζητούσαν την απαγόρευση της έρευνας. Αυτοί, το αποκαλύπτω τώρα, ήταν ο τότε υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Αβέρωφ και ο Παναγιώτης Πιπινέλης. Το σκεπτικό ήταν ότι η δημοσίευση αυτών των στοιχείων στην Ελλάδα θα μπορούσε να προκαλέσει εμπλοκή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις».

Στην εμπεριστατωμένη ομιλία του ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης υπογράμμισε ακόμη: «Η γενοκτονία α λά τούρκα είναι βουβή, πονηρή, ανατολίτικη, δεν έχει θεωρητικό μπαγκράουντ, αλλά μάλλον πρακτικά πλιατσικολογικό. Οι εκτοπίσεις και οι εξορίες δεν οδηγούν σε κανένα Αουσβιτς με τους διαβολικά οργανωμένους μηχανισμούς της φυσικής εξόντωσης του ανθρώπου. Ηταν ένα Αουσβιτς εν ροή, οι άνθρωποι πέθαιναν καθ' οδόν, δεν περπατούσαν για να φθάσουν κάπου. Περπατούσαν για να πεθάνουν από την κακουχία και την πείνα. Αυτό ήταν το διαβολικό σύστημα, πονηρά οργανωμένο».

Το πάνελ της εκδήλωσης. Από αριστερά: Φαίδων Μαλιγκούδης, Βλάσης Αγτζίδης, Σεραφείμ Φυντανίδης, Νίκος Βαρδιάμπασης, Πολυχρόνης Ενεπεκίδης
Συγκινημένος, ο διευθυντής της «Ε» και της «Κ.Ε.» Σεραφείμ Φυντανίδης χαρακτήρισε «τρομακτικό» το γεγονός της Γενοκτονίας των Ποντίων, ενός γενναίου, προοδευτικού και ειρηνικού λαού στη Μαύρη Θάλασσα και τον Εύξεινο Πόντο.

«Λελεύω σας», είπε στα ποντιακά και καταχειροκροτήθηκε από το ακροατήριο. «Λελεύω σας και δράττομαι της ευκαιρίας να απολογηθώ. Μολονότι λέγομαι Φυντανίδης, δυστυχώς δεν είμαι Πόντιος. Για να κυριολεκτήσω και να θυμηθώ ένα σπουδαίο βιβλίο του αγαπημένου δασκάλου του Γιάννη Καψή είμαι και εγώ από τις Χαμένες Πατρίδες και μάλιστα δισυπόστατος, έχω τα σκέλη μου στη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Ο πατέρας μου ήταν από την Καλλίπολη (γι' αυτό μου έλεγε "είσαι Θραξ-βλαξ»"), η μητέρα μου είναι απέναντι από τη Μηχανιώνα, στην ίδια παράκτια γραμμή με τον Πόντο. Εάν δεν είμαι Πόντιος είμαι πάντως κοντοπόντιος. Στο τεύχος αυτό θα βρείτε μερικά ντοκουμένα άγνωστα μέχρι τώρα, μπορεί να σοκάρουν, ιδιαίτερα αυτό που αναφέρεται στη βοήθεια που προσέφερε το σοβιετικό καθεστώς, ο Λένιν προσωπικά, στον Μουσταφά Κεμάλ, με στοιχεία μέσα από τα αρχεία του κράτους στον αγώνα εναντίον των Ελλήνων».

Ο κ. Φυντανίδης υπογράμμισε το σημαίνοντα ρόλο που έπαιξαν οι πρόσφυγες και ιδιαίτερα οι Πόντιοι στην περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης, αλλά και τις συνέπειες της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της δημιουργίας εθνικού τουρκικού κράτους.

«Ευχαριστούμε την "Ε" για την επετειακή έκδοση των Ιστορικών» είπε ο Δημήτρης Χριστοφορίδης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Νότιας Ελλάδας
«Τότε φάνηκε καθαρά ότι οι ξένοι για τους Τούρκους δεν είχαν θέση στο χώρο που είχαν καθορίσει για δικό τους. Ελληνες, Πόντιοι, Αρμένιοι και Κούρδοι. Οι Αρμένιοι και οι δικοί μας πλήρωσαν, οι Κούρδοι ακόμη πληρώνουν».

«Ο εθνικός μας ποιητής έχει πει ότι "το Εθνος πρέπει να θεωρεί εθνικόν ό,τι είναι αληθές". Αυτή την προσπάθεια κάνουμε εμείς εδώ και τριάμισι χρόνια με το "Ε"-ΙΣΤΟΡΙΚΑ. Και μόνο ο τίτλος «Γενοκτονία των Ποντίων» τα λέει όλα, δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανένας. Και είναι κάτι το οποίο το ελληνικό κράτος ίσως για λόγους διπλωματικούς, ακόμη και όταν ο Βενιζέλος τα βρήκε με τον Κεμάλ, το ξέχασε, δεν προεβλήθη επαρκώς τουλάχιστον ως ιστορική μνήμη.

Είναι γεγονός ότι αυτός ο ελληνικός πληθυσμός, που μιλούσε μια πανάρχαια γλώσσα, όταν ήρθε εδώ ήταν πάμφτωχος, καθημαγμένος, κατεστραμμένος.

Πολυπληθές το ακροατήριο. Στην πρώτη σειρά από αριστερά: Ναυσικά Γκάγκα - Ιασωνίδου, Κώστας Καρράς, Γιώργος Τρυφωνίδης, Απόστολος Ανδρεουλάκος, Γιάννης Καψής
Σε πολύ μικρό διάστημα ρίζωσε και πρόκοψε. Για όλους τους μεμψίμοιρους έχω να πω ότι όσο αυτός ο τόπος θα γεννά παιδιά και εγγόνια των προσφύγων από τις χαμένες πατρίδες και ιδιαίτερα από τον Πόντο, δεν έχουμε να φοβόμαστε τίποτε».

Ο Νίκος Βαρδιάμπασης, συντονιστής-επιμελητής της έκδοσης «Ε»-ΙΣΤΟΡΙΚΑ, είπε ότι οι διωγμοί των Ποντίων μπορούν να διακριθούν σε τρεις φάσεις. «Η πρώτη αρχίζει το 1913, τελειώνει με την έξοδο της Τουρκίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η δεύτερη καλύπτει όλη τη διάρκεια του πολέμου και επιχειρείται η εξόντωση των Ελλήνων παράλληλα με τη γενοκτονία των Αρμενίων, και η τρίτη εγκαινιάζεται με την απόβαση των Ελλήνων στη Σμύρνη και χαρακτηρίζεται από τη δυναμική απάντηση-αντίδραση του επαναστατικού στρατού του Κεμάλ, με αποτέλεσμα τη συντριβή του Μικρασιατικού Ελληνισμού (Μάιος 1919-Σεπτέμβριος 1922)».

Ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης υποστήριξε ότι η σύγχρονη Ελλάδα αλλάζει και ότι θέματα ταμπού αρχίζουν πλέον να διευρύνουν τη νεοελληνική αντίληψη περί της σύγχρονης ιστορίας.

«Η συγκεκριμένη έκδοση "Ε"-ΙΣΤΟΡΙΚΑ είναι εξαιρετικά σημαντική και για έναν επιπλέον λόγο. Παρουσιάζεται στον ίδιο χώρο όπου σαράντα χρόνια πριν ο καθηγητής Πολύχρονης Ενεπεκίδης είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά τα ντοκουμέντα τα οποία ήταν αποτέλεσμα της έρευνάς του στα αυστριακά αρχεία και αφορούσαν εκτιμήσεις των Γερμανοαυστριακών συμμάχων των Τούρκων για τα εγκλήματα Γενοκτονίας που διέπραξαν εις βάρος των ελληνικών πληθυσμών».

Ο Φαίδων Μαλιγκούδης, καθηγητής Ιστορίας του ΑΠΘ, μόνιμος συνεργάτης του «Ε»-ΙΣΤΟΡΙΚΑ, είπε: «Το πρελούδιο της ποντιακής τραγωδίας αρχίζει με τη γερμανοτουρκική φιλία που θα αναπτυχθεί μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου το 1878.

Με την ενθάρρυνση της Γερμανίας του Βίσμαρκ, η οποία θα αναθέσει στην Τουρκία το ρόλο του θεματοφύλακα των συμφερόντων της στη Μέση Ανατολή, αρχίζει η διεργασία εκκαθάρισης της Μικρασίας από το μη οθωμανικό πληθυσμό. Εξοντώθηκαν κατόπιν ρητής κυβερνητικής εντολής με κάθε τρόπο, είτε από τις κακουχίες της εξορίας αλλά και από τις ομαδικές σφαγές και εκτελέσεις, ενάμισι εκατομμύριο Αρμένιοι και 300.000 Ελληνες Πόντιοι».

Ευχαριστίες στην «Ε» για την επετειακή έκδοση απηύθυνε στο σύντομο χαιρετισμό του ο Δημήτρης Χριστοφορίδης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Νότιας Ελλάδας.

Στο τέλος της εκδήλωσης ποντιακά συγκροτήματα χόρεψαν τικ, κότσαρι και άλλους χορούς υπό τους ήχους του τουλούμ και του κεμεντζέ

Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Νοέμβριος 2002

H σειρά των Γεζιντί να διεκδικήσουν αναγνώριση της Γενοκτονίας των προγόνων τους από τους Τούρκους

Μετά τους Αρμενίους, του Ασυρρίους και τους Έλληνες του Πόντου και της Ανατολίας, ήλθε η σειρά των Γεζιντί να διεκδικήσουν την Γενοκτονία των προγόνων τους από τους Οθωμανούς και από τους Τούρκους. Με βάση τους υπολογισμούς των απογόνων τους, ένα εκατομμύριο Γεζιντί εξολοθρεύτηκαν από τις οθωμανικές αρχές.
Οι θρησκευτικοί και πολιτικοί εκπρόσωποι των Γεζιντί που ζουν στο Νότιο Κουρδιστάν (Βόρειο Ιράκ) έστειλαν επιστολή στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα, ζητώντας από τον ίδιο να ασκήσει πίεση στην Τουρκία για την αναγνώριση της Γενοκτονίας ενός εκατομμυρίου Γεζιντί από τους Τούρκους, την περίοδο της Οθωμανικής Αυοτκρατορίας.
Η θρησκεία των Γεζιντί εμφανίστηκε τον 12ο αιώνα ως...συνέχεια της θρησκείας των Ζωροαστρών ή Σεμσί (Şemsi), που μέχρι τότε λάτρευαν τον Ήλιο ως θεό τους. Η Γεζιντί αυτοαποκαλούνταν και ως "λαός του Αντάι". Ο πληθυσμός των Γεζιντί σήμερα αγγίζει το ένα εκατομμύριο και κατοικούν κυρίως στο Ιράκ, το Ιράν, την Αρμενία, την Τουρκία και σε διάφορες χώρες της Ευρώπης.
Οι Γεζιντί προσεύχονται τρεις φορές την ημέρα, στέφοντας το πρόσωπό τους προς τον ήλιο και πιστεύουν στην αιωνιότητα, μη αποδεχόμενοι την έννοια της κόλασης και της ολοκληρωτικής καταστροφής του κόσμου. Οι Γεζιντί είναι κλειστή κοινωνία και δεν αποδέχονται ανάμεσά τους πιστούς που αποδέχονται την θρησκεία τους εκ των υστέρων. Απαγορεύεται η εκφορά λέξεων πoυ σχετίζονται με τον διάβολο και ημέρα θρησκευτικής τους αργίας είναι η Τετάρτη.
Χθες, 2 Φεβρουαρίου, οι θρησκευτικοί και πολιτικοί εκπρόσωποι των Γεζιντί που κατοικούν στην κωμόπολη Σενγκάλ (Şengal) της Μοσούλης, συγκεντρώθηκαν στο Λαλές (Laleş), που θεωρείται το ιερό θρησκευτικό τους κέντρο και αποφάσισαν να στείλουν επιστολή προς τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα, ζητώντας από τις ΗΠΑ να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία που υπέστησαν οι Γεζιντί το 1916 από τους Νεοτούρκους, με τη δικαιολογία ότι είχαν υποστηρίξει τους Αρμενίους. Επίσης, οι Γεζιντί ζήτησαν από τον Ομπάμα να πιέσει την Τουρκία να αναγνωρίσει και αυτή τη Γενοκτονία που υπέστησαν οι πρόγονοί τους από τους Νεοτούρκους.
Να σημειωθεί ότι μετά τη Γενοκτονία του 1916, που στοίχισε τη ζωή σε ένα εκατομύριο ανθρώπους, από το 1923 μέχρι σήμερα, το τουρκικό κράτος εφάρμοσε πολιτική εθνοκάθαρσης σε εκατοντάδες χιλιάδες εναπομείναντες Γεζιντί, οι οποίοι, ως αποτέλεσμα της πολιτκής εθνοκάθαρσης, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να εγκατασταθούν το Νότιο Κουρδιστάν και σε διάφορες χώρες της Ευρώπης.

infognomonpolitics

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ:

ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΟΝ κ. ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟ ΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ-ΠΡΑΣΙΝΩΝ, ΣΤΟΝ META ΣΥΓΓΝΩΜΗΣ ΑΠΟΧΩΡΗΣΑΝΤΑ Κ. ΜΠΟΥΤΑΡΗ, ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΠΟΜΕΙΝΑΡΙΑ ΤΩΝ "ΙΩΝ" ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, ΣΤΙΣ "ΔΙΕΘΝΙΚΣΤΙΚΕΣ" ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ, ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΕΑ ΤΗΣ, ΣΤΟΝ ΑΞΙΟΤΙΜΟ κ. ΚΟΥΛΟΓΛΟΥ, ΣΤΟΝ ΣΟΣΙΑΛΙΖΟΝΤΑ κ. ΒΑΛΙΑΝΑΤΟ, ΣΤΟΝ κ. ΠΑΥΛΟ ΤΣΙΜΑ, ΣΤΟΝ "ΠΑΣΧΟΝΤΑ" ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ ΑΤΑΤΟΥΡΚΟΛΑΓΝΟΥΣ ΥΜΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΕΙΑΣ

Ενώ το βιβλίο Ιστορίας που διδάσκονται τα Ελληνόπουλα στη ΣΤ' Δημοτικού εξυμνεί τις "προοδευτικές" προσπάθειες των Οθωμανών να ενισχύσουν την εκπαίδευση των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατία - και ξεχνάει το κρυφό σχολειό - το αντίστοιχο εγχειρίδιο της γείτονας διδάσκει στους Τούρκους μαθητές ότι:

• Σελίδα19: «Τα νησιά του Αιγαίου βρίσκονται σήμερα υπό ελληνική κατοχή».
• Σελίδα 21: «Η Ελλάδα δεν έχει τη δύναμη να διατηρήσει στο Αιγαίο την ειρήνη». (!!!)
• Σελίδα 65: «Η ειρήνη στη Μέση Ανατολή και η ασφάλεια στην Ασία είναι δυνατόν να διατηρηθεί με την επιστροφή αυτών των νησιών στην Τουρκία».
• Σελίδα 110: «Η Τουρκία καθόρισε τα χωρικά της ύδατα στα 6 μίλια το 1930. Έτσι η Χίος, η Μυτιλήνη και η Σάμος βρίσκονται μέσα στα χωρικά ύδατα της Τουρκίας.

Το δικαίωμα κυριαρχίας μιας χώρας στα δικά της χωρικά ύδατα της επιτρέπει να ασκεί τα ίδια δικαιώματα στα νησιά πουβρίσκονται σε αυτά τα ύδατα».
Αυτά και άλλα πολλά αλιεύει κάποιος από την πρώτη κιόλας ανάγνωση του βιβλίου Ιστορίας (έκδοση 1996) το οποίο διδάσκεται σήμερασυστηματικά στις μεγαλύτερες τάξεις του τουρκικού σχολείου οκταετούς υποχρεωτικής φοίτησης.
Το συγκεκριμένο σύγγραμμα που τιτλοφορείται τα«Τα δίκαια της Τουρκίας στο Αιγαίο» (EgeDenizinde TurkHaklari) και κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στη γείτονα το 1955 με την υπογραφή του Τούρκου καθηγητή Ιστορίας Μεχμέτ Σακά.
Βάση των αυθαίρετων ιστορικών θεωριών τις οποίες σήμεραδιδάσκονται στις ιστορικές ακαδημίες και στις στρατιωτικές σχολές της Τουρκίας, όλοι οι πολιτισμοί του Αιγαίου-μεταξύ αυτών και ο ελληνικός- ήταν τουρκικής προέλευσης!
Φτάνουν στον παραλογισμό να θεωρούν Μινωίτες, Μυκηναίους, Ίωνες,Τρώες και Πελασγούς προτουρκικές φυλές που κατοικούσαν στο Αιγαίο. Σύμφωνα με αυτές τις απίστευτες θεωρίες, οι Έλληνες δεν ήταν παρά ένα μικρό παρακλάδι του «μεγάλου τουρκικού λαού»,του «μοναδικού που είχε τη δύναμη να δημιουργεί μεγάλα κράτη και πολιτισμούς»!Ακόμη πιο προχωρημένη είναι η εργασία του Σελαχατίν Σαλιζίκ (Turk Yunaniliskilerivefiliki eteria) όπου περιλαμβάνονται αλλόκοτοι ισχυρισμοί όπως ότι ο ελληνικός πολιτισμός ήρθε από την Ασία και δεν είχε κανένα πρωτότυπο στοιχείο, ότι οι Τούρκοι ήρθαν στο Αιγαίο το...2480 π.Χ. και ότι ο Δημόκριτος, Ηρόδοτος, Ιπποκράτης, Πυθαγόρας και Όμηρος ήταν όλοι τους τουρκικής καταγωγής.
Η εργασία του εγκρίθηκε απ' το τουρκικό υπουργείο Παιδείας και διδάσκεται στα τουρκικά σχολεία...

Από Εφημερίδα ΤΟ ΘΕΜΑ - Νίκος Χειλαδάκης
www.ellinikiafipnisis.blogspot.com

ΓENOKTONIA ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Το ολοκαύτωμα που χρίζει διεθνούς αναγνώρισης

“…Oι Tούρκοι εφόνευσαν όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους της πόλεως Mερζιφούντος, αφού την ελεηλάτησαν και την επυρπόλησαν. Tους προσπαθήσαντας να διασωθούν ετυφέκισαν και εθανάτωσαν καταλαβόντες τας διόδους… Aπηγχόνισαν εν Aμασεία 168 προκρίτους Aμισού και Πάφρας… Eβίασαν όλας ανεξαιρέτως τας γυναίκας, τας παρθένους και τα παιδία των άνω πόλεων, τας ωραιοτέρας δε παρθένους και νέους έκλεισαν εις τα χαρέμια. Πλείστα βρέφη εφόνευσαν, σφενδονίζοντες αυτά κατά των τοίχων…”.

Με αυτές τις εκφράσεις, που η λακωνικότητα τονίζει τις αποτρόπαιες πράξεις, περιέγραψαν 40 έλληνες διανοούμενοι το έτος 1921 τα όσα συνέβησαν σε ορισμένες μόνο περιοχές του Πόντου, από το καταστροφικό “πέρασμα” των Τούρκων. Η γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, που αριθμεί περί τους 353 χιλιάδες νεκρούς, αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη γενοκτονία του αιώνα μας. Ναι μεν για τους Τούρκους η έννοια της γενοκτονίας συνεχίζει να είναι άγνωστη, ωστόσο και η Βουλή των Ελλήνων, μόλις τον Φεβρουάριο του 1994 και καταγράφοντας εβδομηκονταετή καθυστέρηση, ανακήρυξε την 19η Μαΐου Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.

ΤΟ ΔΡΑΜΑ
Το σχέδιο των Τούρκων ήταν καλά οργανωμένο. Όπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία, σκοπός τους ήταν να δημιουργήσουν περιοχές με αμιγή πληθυσμό θρησκευτικά και φυλετικά. Στην πρώτη περίπτωση, το σχέδιο προέβλεπε την απομάκρυνση όσων είχαν διαφορετική καταγωγή από τους ίδιους ενώ στη δεύτερη απλά τον εξισλαμισμό τους. Και στις δύο περιπτώσεις, θύματα οι Έλληνες που ζούσαν στην περιοχή.
Και δεν ήταν λίγοι.
Στοιχεία που περιέλαβε σε ειδικό αφιέρωμά του το Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων δείχνουν οτι το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000 άτομα ενώ λίγα χρόνια αργότερα, το 1880, ο αριθμός τους είχε φθάσει στα 330.000 άτομα, κάτοικοι οι περισσότεροι στα αστικά κέντρα της περιοχής. Στις αρχές του 20ου αιώνα σύμφωνα με υπολογισμούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των οθωμανικών αρχών, ο ποντιακός ελληνισμός που ζούσε στις περιοχές Σινώπης, Αμάσειας, Τραπεζούντας, Σαμψούντας, Λαζικής, Αργυρούπολης, Σεβάστειας, Τοκάτης και Νικόπολης αριθμούσε περίπου 600.000 άτομα. Παράλληλα στη Νότια Ρωσία, στην περιοχή του Καυκάσου, την ίδια εποχή υπήρχαν περίπου 150.000 Πόντιοι, που είχαν μετοικίσει εκεί μετά την Άλωση της Τραπεζούντας από τους Οθωμανούς το 1461.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ
Το σχέδιο που τέθηκε σε εφαρμογή είχε προετοιμασθεί από καιρό. Εμπνευστές του οι τούρκοι στρατηγοί Εμβέρ και Ταλαάτ. Από τον Δεκέμβριο του 1916 άρχισε η επέμβαση των τουρκικών στρατιωτικών μονάδων αρχικά στις περιοχές της Σαμψούντας και της Πάφρας και περίπου δύο χρόνια αργότερα στην περιοχή της Τραπεζούντας, μετά την αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων που κατείχαν την περιοχή. Στόχος τους η "άμεση εξόντωση μόνον των ανδρών των πόλεων από 16-60 ετών και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικόπαιδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξόντωσης". Το προσωπείο των Τούρκων πέφτει αφού αρχίζουν να καταφθάνουν καταγγελίες για κρούσματα βίας από διάφορες περιοχές του Πόντου και της Μικράς Ασίας. Οι καταστροφές και οι λεηλασίες περιουσιών περνούν στην ημερήσια διάταξη ενώ ακολουθούν εκτοπισμοί, απελάσεις και δολοφονίες αθώων ανθρώπων που ενώ πήγαιναν στη δουλειά, δεν επέστρεψαν ποτέ στα σπίτια τους.
Χιλιάδες άνδρες επιστρατεύονται και στέλνονται στα Τάγματα Εργασίας. Παράλληλα οι Τούρκοι αμφισβητούν το δικαίωμα της ελεύθερης άσκησης του επαγγέλματος όλων των Ελλήνων ενώ διαμηνύουν με τον πλέον αυστηρό τρόπο προς τους μουσουλμάνους πως απαγορεύονται οι επαγγελματικές σχέσεις με τους Έλληνες. Όσοι μάλιστα προτίθεντο να παρακούσουν τις εντολές, αντιμετώπιζαν την τιμωρία από τις στρατιωτικές αρχές.
Οι συνέπειες δεν άργησαν να φανούν και η Ελληνική Πρεσβεία σε έκθεση της μεταξύ άλλων ανέφερε πως “οι εκτοπιζόμενοι από τα χωριά τους δεν είχαν δικαίωμα να πάρουν μαζί τους ούτε τα απολύτως αναγκαία. Γυμνοί και ξυπόλητοι, χωρίς τροφή και νερό, δερόμενοι και υβριζόμενοι, όσοι δεν εφονεύοντο οδηγούντο στα όρη από τους δημίους τους. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς πέθαιναν κατά την πορεία από τα βασανιστήρια. Το τέρμα του ταξιδιού δεν σήμαινε και τέρμα των δεινών τους, γιατί οι βάρβαροι κάτοικοι των χωριών τούς παρελάμβαναν, για να τους καταφέρουν το τελειωτικό πλήγμα...”.
Η αποχώρηση του ρωσικού στρατού από την Τραπεζούντα που αποτελούσε μια ασπίδα προστασίας για τον ελληνικής καταγωγής πληθυσμό της περιοχής και ο φόβος επανάληψης όσων είχαν συμβεί σε γειτονικές περιοχές προκάλεσε ένα κύμα φυγής με αποτέλεσμα τον ξεριζωμό σχεδόν του μισού πληθυσμού της περιοχής ο οποίος κατευθύνθηκε προς τον Καύκασο και τα παράλια της Γεωργίας.
Αν και αρχικά, η λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου έσπειρε ελπίδες στους Έλληνες της περιοχής πως η κατάσταση θα βελτιωνόταν, εντούτοις αυτές δεν επαληθεύθηκαν, αφού δεν εισακούστηκαν οι εκκλήσεις τους από το ελληνικό κράτος για συμπερίληψη της εν λόγω περιοχής εντός της ελληνικής επικράτειας. Κύρια αιτία της άρνησης του Ελευθερίου Βενιζέλου αυτού του ενδεχόμενου ήταν η απόσταση που χώριζε την Ελλάδα από τον Πόντο και η αδυναμία υπεράσπισής του από τις τουρκικές επιδρομές.
Η πρόταση ωστόσο για δημιουργία ομοσπονδίας με τους Αρμενίους πήρε “σάρκα και οστά” τον Ιανουάριο του 1920, όταν ο αρχιεπίσκοπος Τραπεζούντας Χρύσανθος Φιλιππίδης και ο πρόεδρος των Αρμενίων Αλέξανδρος Χατισιάν υπέγραψαν τη σχετική συμφωνία που προέβλεπε τη δημιουργία ποντοαρμενικού κράτους.
Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους όμως ο αρμενικός στρατός ηττήθηκε στο Ερζερούμ από τις δυνάμεις του Κεμάλ, με αποτέλεσμα τη συνθηκολόγηση με τους Τούρκους, που άφησαν για ακόμη μια φορά μόνους τους Έλληνες του Πόντου.
Δύο χρόνια αργότερα ο Κεμάλ, και αφού “εκκαθάρισε” τα δευτερεύοντα μέτωπα στη Μικρά Ασία, επεκτείνει χωρίς να τον εμποδίσει κανείς τις δραστηριότητές του στις περιοχές όπου διαβιεί ο ποντιακός ελληνισμός. Τα αποτελέσματα τραγικά: Οι πόλεις και τα χωριά κάηκαν, οι χωρικοί σφάχτηκαν, ατιμάστηκαν, εξορίστηκαν ή έφευγαν ομαδικά στα δάση και στα βουνά. Όσοι άνδρες συλλαμβάνονταν προωθούνταν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Σχετικοί υπολογισμοί αναφέρουν πως στο διάστημα 1914 - 1922 εξοντώθηκαν περίπου 200.000 Πόντιοι.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Η επέμβαση των συμμαχικών δυνάμεων είχε ως αποτέλεσμα να βρεθεί “γραμμή επικοινωνίας” ελληνικής κυβέρνησης και Κεμάλ Ατατούρ, η οποία μεταφράστηκε σε συμφωνία για τη μεταφορά των Ελλήνων του Πόντου με τουρκικά καράβια στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί με ελληνικά στην Ελλάδα.
Τον Νοέμβριο του 1922 έλυσε κάβους το πρώτο καράβι που ξεκίνησε από τη Σαμψούντα με τελικό προορισμό την Ελλάδα μέσω Κωνσταντινούπολης, διαδικασία που συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του επόμενου έτους.
Το 1924 υπογράφεται η ελληνοτουρκική σύμβαση που προέβλεπε την ανταλλαγή των πληθυσμών, στους οποίους περιλήφθηκαν και οι χριστιανικοί πληθυσμοί του Πόντου, ενώ όσοι από τους άνδρες είχαν επιζήσει από τα τάγματα εργασίας που εμπνεύστηκαν οι Τούρκοι (τα γνωστά αμελέ ταμπουρού) επέστρεψαν στην Ελλάδα είτε μέσω Σαμψούντας είτε μέσω Συρίας.

ΝΕΑ ΑΡΧΗ
Καστοριά, Δράμα, Κιλκίς, Καβάλα, Κοζάνη, Πρέβεζα, Αθήνα, Θεσσαλονίκη είναι ορισμένες μόνον από τις περιοχές στις οποίες εγκαταστάθηκαν οι Έλληνες του Πόντου. Η προσαρμογή στην ελληνική πραγματικότητα ιδιαίτερα δύσκολη αφού πέραν της αδυναμίας της ελληνικής κυβέρνησης να ανταποκριθεί στο έργο της προσφυγικής αποκατάστασης, οι Έλληνες από τον Πόντο θα έπρεπε επί της ουσίας να ξεκινήσουν από την αρχή, παλεύοντας με τις αναμνήσεις της ζωής που άφησαν πίσω. Το μόνο πράγμα που τους θύμιζε πλέον το σπίτι τους και τον τόπο που γεννήθηκαν ήταν τα ελάχιστα αντικείμενα που κατάφεραν να μεταφέρουν μαζί τους στην Ελλάδα τα οποία ίσα-ίσα που χωρούσαν σε λιγοστά ξύλινα σεντούκια τα οποία μέχρι και σήμερα οι απόγονοί τους φυλάγουν ως "κόρη οφθαλμού". Ο πόνος και η θλίψη για τον άδικο χαμό των δικών τους ανθρώπων αλλά και τη λεηλασία της περιουσίας τους θα έπρεπε να μείνουν πίσω, αφού αυτό που προείχε ήταν η επιβίωση και μάλιστα σε έναν τόπο που επί της ουσίας τους ήταν ξένος.
Η Αθήνα ζήτησε τη βοήθεια της διεθνούς κοινότητας, η οποία και ανταποκρίθηκε αφού φιλανθρωπικές οργανώσεις, κυρίως αγγλικές και αμερικάνικες, όπως η Αmerican Bible Society, η Save the Children Fund και η All British Appeal προσέφεραν σημαντικά στην ανακούφιση των προσφύγων. Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε στη σύναψη δανείων με ξένες τράπεζες, για να εγκαταστήσει παραγωγικά τους πρόσφυγες.
Την όλη διαχείριση των χρημάτων, καθώς και την πρόοδο του εποικιστικού έργου, ανέλαβε μια διεθνής επιτροπή που συστάθηκε υπό την κηδεμονία της ΚΤΕ, η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων, γνωστότερη ως ΕΑΠ.
Η εγκατάσταση των προσφύγων προχώρησε προς δύο βασικές κατευθύνσεις,
α) την αγροτική και
β) την αστική εγκατάσταση.
Στην πρώτη περίπτωση τα πράγματα ήταν πιο εύκολα, αφού σε Μακεδονία και Θράκη υπήρχε διαθέσιμη γη ενώ χορηγήθηκαν στους αγρότες-πρόσφυγες σπίτια -συνήθως αντιστοιχούσε 1 σπίτι σε κάθε 2 ή 3 οικογένειες- αλλά και απαραίτητος εξοπλισμός για την καλλιέργεια της γης, διαδικασία που ολοκληρώθηκε το 1930.
Στη δεύτερη περίπτωση ωστόσο η κατάσταση ήταν σαφώς πιο δύσκολη, αφού πέραν του στεγαστικού προβλήματος, οι Έλληνες του Πόντου είχαν να αντιμετωπίσουν και τον εφιάλτη της απασχόλησης.
Άλλωστε, οι αστοί αποτελούσαν το 42% μεταξύ των προσφύγων, ενώ την ίδια εποχή ο συνολικός αστικός πληθυσμός της χώρας δεν ξεπερνούσε το 23%. Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν η δημιουργία προσφυγικών συνοικισμών, με άσχημες συνθήκες στην αρχή, που βελτιώθηκαν στο διάβα του χρόνου.

ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
Η ενσωμάτωση των Ελλήνων του Πόντου στην Ελλάδα είχε πολλαπλές θετικές συνέπειες στους περισσότερους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της χώρας.
Όπως αναφέρεται στο αφιέρωμα του Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων, όσον αφορά στον εθνολογικό τομέα σημειώνεται πως το 1913 οι μειονότητες στην Ελλάδα αποτελούσαν περίπου το 13% του συνολικού πληθυσμού ενώ το 1920 το ποσοστό αυτό πλησίασε το 20%, όπερ σημαίνει πως ένας στους πέντε κατοίκους της χώρας δεν ήταν Έλληνας. Μάλιστα στη Μακεδονία, το 1920, το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού κυμαίνονταν γύρω στο 45%.
Η εγκατάσταση των προσφύγων σε Μακεδονία και Θράκη και η αποχώρηση των περίπου 300 χιλιάδων μουσουλμάνων και περίπου 60 χιλιάδων Βούλγαρων ανέτρεψε δραματικά τα πληθυσμιακά δεδομένα. Έτσι, το 1926 το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού της Μακεδονίας έφτασε το 88,8%, ενώ το 1928 οι Έλληνες αποτελούσαν το 93,8% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Αυτό σημαίνει πως στα τέλη της δεκαετίας του 1920 η Ελλάδα ήταν το κράτος με τη μεγαλύτερη εθνική ομοιογένεια στη Βαλκανική και ένα από τα πλέον ομοιογενή κράτη στην Ευρώπη. Η άποψη μάλιστα αυτή πιστοποιείται και από τα πλέον επίσημα χείλη, τους προέδρους της ΕΑΠ, Morgentau, Eddy και Howland.
Και στον οικονομικό τομέα η προσφορά των προσφύγων ήταν τεράστια. Στα τέλη του 1922 η οικονομία της χώρας είχε σχεδόν αποσυντεθεί και η παραγωγή είχε πέσει πολύ χαμηλά. Όμως, οι πρόσφυγες ανέτρεψαν πλήρως την κατάσταση. Οι ανάγκες της εγκατάστασής τους οδήγησαν στην απαλλοτρίωση των τσιφλικιών και των μεγάλων κτημάτων που μέχρι τότε αποτελούσαν την κύρια μορφή ιδιοκτησίας γης. Ακόμη, εισήχθησαν νέες καλλιέργειες και εφαρμόσθηκαν νέες τεχνικές. Πιο συγκεκριμένα, μέχρι το 1922 η σταφίδα αποτελούσε την κύρια καλλιέργεια, λόγω, όμως, των συνεχών σταφιδικών κρίσεων αντικαταστάθηκε από τον καπνό, ο οποίος κάλυψε το 70% περίπου των ελληνικών εξαγωγών. Η καλλιέργεια του καπνού γινόταν μάλιστα κατά τα 2/3 από πρόσφυγες. Το αποτέλεσμα ήταν ότι δέκα χρόνια μετά την άφιξη των προσφύγων η καλλιεργήσιμη γη είχε αυξηθεί κατά 55% και το αγροτικό εισόδημα είχε διπλασιασθεί. Αλλά και στον τομέα της βιοτεχνίας και της βιομηχανίας η προσφορά των προσφύγων ήταν ευεργετική. Αναπτύχθηκαν νέοι κλάδοι, όπως η μεταξουργία, η κεραμική, η χαλκουργία, η ταπητουργία, η αργυροχοΐα και η βυρσοδεψία. Στο διάστημα 1923-1930 περισσότερες από 900 βιομηχανίες ιδρύθηκαν. Επίσης, στο ίδιο διάστημα, οι εμπορικές συναλλαγές της χώρας με το εξωτερικό σχεδόν διπλασιάσθηκαν.
Τέλος, και στον πνευματικό τομέα η συμβολή των προσφύγων υπήρξε τεράστια. Επιστήμονες, διανοούμενοι και διάφοροι άλλοι πνευματικοί άνθρωποι από τη Μ. Ασία λάμπρυναν με την παρουσία τους το χώρο των ελληνικών γραμμάτων. Αναφέρονται ενδεικτικά ορισμένα ονόματα.
Ο αξέχαστος αρχαιολόγος Μανώλης Ανδρόνικος, ο ιστορικός Παύλος Καρολίδης, ο φιλόλογος Ιωάννης Συκουτρής, ο Δημήτρης Γληνός, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Ηλίας Βενέζης, ο Φώτης Κόντογλου, η Διδώ Σωτηρίου, η Μαρία Ιορδανίδου, ο Μενέλαος Λουντέμης, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο Κάρολος Κουν, ο Πάνος Κατσέλης, ο Μανώλης Καλομοίρης. Όσον αφορά, ειδικότερα, την πνευματική συνεισφορά των Ποντίων, είναι σημαντικό ότι το 1927 ιδρύθηκε η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών από ομάδα Ποντίων με επικεφαλής τον μητροπολίτη Τραπεζούντας και μετέπειτα αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο. Επίσης, κυκλοφόρησαν τα εξής περιοδικά: “Ποντιακά Φύλλα”, “Χρονικά του Πόντου”, “Ποντιακό Θέατρο”, “Ποντιακή Εστία”, “Φίλοι της Ποντιακής Μουσικής” και φυσικά το περιοδικό “Αρχείον Πόντου”. Αλλά τα βάσανα των ξεριζωμένων ενέπνευσαν και πάρα πολλούς καλλιτέχνες. Ολόκληρη η μετέπειτα λογοτεχνική παραγωγή είναι σφραγισμένη από την τραγωδία της Ασίας. Δεν έλειψαν, επίσης, και οι διάφορες τηλεοπτικές παραγωγές. Αναφέρονται ενδεικτικά η ταινία του Νίκου Κούνδουρου ''Μαγική Πόλη'', γυρισμένη το 1955, η ''Τραγωδία του Αιγαίου'' του Βασίλη Μάρου (1961), η ''Ξεριζωμένη Γενιά'' του Απόστολου Τεγόπουλου (1968) και το ''1922'' του Παντελή Βούλγαρη (1978).

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ
Όμως, τα ιστορικά στοιχεία αποδεικνύουν πως η τραγωδία του ποντιακού ελληνισμού επί της ουσίας ξεκινά επτά χρόνια μετά την άλωση της Πόλης, δηλαδή την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας το 1461.
Ήταν την εποχή που ο ποντιακός ελληνισμός έχανε μεν την ανεξαρτησία του, όχι όμως την εθνική του συνείδηση, αφού κατάφερε ανάμεσα σε ένα πλήθος αλλόθρησκων και αλλόγλωσσων λαών να διατηρήσει τη γλώσσα και την πίστη του.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, η τραγωδία μπορεί να χωριστεί σε τρεις περιόδους.
Η πρώτη αρχίζει το 1461 και λήγει στα μέσα του 17ου αιώνα.
Η δεύτερη προσδιορίζεται στα μέσα του 17ου αιώνα και ολοκληρώνεται λίγο μετά το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Κατά τη διάρκεια των εν λόγω ετών, εκφράζεται με τον χειρότερο δυνατό τρόπο η θρησκευτική βία εναντίον των Ελλήνων, ενώ καταγράφονται οι πρώτοι ομαδικοί εξισλαμισμοί των ελληνικών πληθυσμών.
Η τρίτη περίοδος που επί της ουσίας ολοκληρώνεται το 1922 με τα γνωστά αποτελέσματα χωρίζεται σε δύο υποκατηγορίες:
Η πρώτη εκφράζεται με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζί το 1774 και η δεύτερη ξεκινάει από το 1908, εποχή που αρχίζει να γιγαντώνεται ο τουρκικός εθνικισμός.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ
Οι Πόντιοι, μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία αποτελούσαν ένα αποκομμένο τμήμα του ελληνισμού. Το γεγονός ότι ο ποντιακός ελληνισμός ζούσε σε μια περιοχή ιδιαίτερα φτωχή, δεν στάθηκε εμπόδιο για την οικονομική του εξέλιξη και την επέκταση των δραστηριοτήτων του προς τις περιοχές του Καυκάσου και της Κριμαίας.
Η εκμετάλλευση των μεταλλείων της Αργυρούπολης, η διάνοιξη του πολλά υποσχόμενου εμπορικού δρόμου Τραπεζούντας - Ταυρίδας και η ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων με τα λιμάνια του Εύξεινου Πόντου και της Κριμαίας αποτέλεσαν τα βασικά συστατικά για το “οικονομικό θαύμα” που συντελέστηκε την εποχή εκείνη, το οποίο έφερε αξιοσημείωτη δημογραφική άνοδο. Οι καλές οικονομικές επιδόσεις του ποντιακού ελληνισμού αλλά και η δημογραφική αύξηση είχαν ως αποτέλεσμα να αναπτυχθεί και η εκπαιδευτική δραστηριότητα. Έτσι και ενώ το 1860 τα ελληνικά σχολεία ήταν μόλις 100, το 1919 και ύστερα από την κατάλυση της οθωμανικής κυριαρχίας τα σχολεία υπολογίζονταν σε 1.401 με 86.000 μαθητές, με πιο φημισμένο το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Βέβαια, εκτός από τα σχολεία, οι Πόντιοι διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες, και θέατρα, με τα οποία έκαναν αισθητό τόσο το υψηλό πνευματικό τους επίπεδο όσο και το εθνικό τους φρόνημα.
Το 1915 ωστόσο τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν. Ήταν η εποχή που τα περισσότερα κράτη της γηραιάς ηπείρου ενεπλάκησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την ίδια εποχή δηλαδή που η Τουρκία βρήκε την ευκαιρία να υλοποιήσει ένα από τα χειρότερα σχέδια κατά της ανθρωπότητας που δεν ήταν άλλο από την εξόντωση όλων των χριστιανικών πληθυσμών που ζούσαν στη Μικρά Ασία.
Το πρώτο χτύπημα πραγματοποιήθηκε τον μήνα Ιούνιο, όταν ξεκίνησε η εξορία και εν συνεχεία η σφαγή των Αρμενίων, χωρίς να αργήσουν οι καταγγελίες για βιοπραγίες εναντίον του ποντιακού ελληνισμού.

Ψήφισμα των ελλήνων διανοουμένων για την τραγωδία του Πόντου
"Oι έλληνες συγγραφείς και καλλιτέχναι, απηύθυναν προς τους διανοουμένους της Eυρώπης και Aμερικής την κάτωθι διαμαρτυρίαν:
Mετά βαθυτάτης συγκινήσεως οι συγγραφείς και καλλιτέχναι της Eλλάδος απευθύνονται προς τους διανοουμένους του πεπολιτισμένου κόσμου, όπως γνωστοποιήσουν εις αυτούς την τραγωδίαν χιλιάδων οικογενειών του ελληνικού Πόντου. Ξηρά, εξηκριβωμένα και αναμφισβήτητα τα γεγονότα είναι τα εξής:
Oι Tούρκοι εφόνευσαν όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους της πόλεως Mερζιφούντος, αφού την ελεηλάτησαν και την επυρπόλησαν. Tους προσπαθήσαντας να διασωθούν ετυφέκισαν και εθανάτωσαν, καταλαβόντες τας διόδους.
Mετετόπισαν όλον τον άρρενα πληθυσμόν των πόλεων Tριπόλεως, Kερασούντος, Oρδούς, Oινόης, Aμισού και Πάφρας και καθ' οδόν κατέσφαξαν τους πλείστους εξ αυτών.
Έκλεισαν εντός του ναού του χωρίου Έλεζλη εν Σουλού-Tερέ 535 Έλληνας και τους κατέσφαξαν, διασωθέντων μόνον τεσσάρων. Πρώτους έσφαξαν 7 ιερείς διά πελέκεως προ της θύρας του ναού.
Aπηγχόνισαν εν Aμασεία 168 προκρίτους Aμισού και Πάφρας.
Eβίασαν όλας ανεξαιρέτως τας γυναίκας, τας παρθένους και τα παιδία των άνω πόλεων, τας ωραιοτέρας δε παρθένους και νέους έκλεισαν εις τα χαρέμια. Πλείστα βρέφη εφόνευσαν, σφενδονίζοντες αυτά κατά των τοίχων.
Oι υπογεγραμμένοι θέτουσι τα ανωτέρω υπ' όψιν των διανοουμένων της Eυρώπης και της Aμερικής θεωρούντες ότι όχι μόνον τα γεγονότα ταύτα αλλά και η ανοχή αυτών αποτελεί πένθος της ανθρωπότητος.
Aθήναι, 22 Nοεμβρίου 1921.
Άννινος X., Aυγέρης M., Bλαχογιάννης I., Bώκος Γερ., Γρυπάρης I., Δούζας A., Δροσίνης Γ., Zάχος A., Θεοδωροπούλου Aύρα, Θεοτόκης K., Iακωβίδης Γ., Kαζαντζάκης N., Kαζαντζάκη Γαλ., Kαμπάνης Aρ., Kαμπούρογλους Δ., Kαρολίδης Π., Kόκκινος Δ., Kορομηλάς Γ., Mαλακάσης M., Mαλέας K., Mένανδρος Σ., Nικολούδης Θ., Nιρβάνας Π., Ξενόπουλος Γρ., Παλαμάς K., Παπαντωνίου Z., Παράσχος K., Πασαγιάννης K., Πολίτης Φ., Πωπ Γ., Σικελιανός Άγγ., Σκίπης Σ., Στρατήγης Γ., Tαγκόπουλος Δ., Tσοκόπουλος Γ., Φυλλύρας P., Xατζιδάκις Γ., Xατζόπουλος Δ., Xορν Π., Σβορώνος I. μεθ' όλης της πικρίας μου διά την κυρίως υπό της Γαλλίας και υπό ουδενός αισθήματος ή συμφέροντος ανθρωπίνου, δικαιολογουμένην εγκατάλειψιν εις σφαγήν των χριστιανών".

Μακεδονία

«Η Ελλάδα κάηκε, κατακάηκε...»

Η λαϊκή μούσα αποτύπωσε την ένταση των γεγονότων εκείνης της εποχής με πλήθος θρήνων για τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη σφαγή της Σμύρνης. Την εποχή που η επίσημη Ελλάδα επιζητούσε τη λήθη ακόμα και με τη βία, στις γειτονιές των προσφύγων -αλλά και στις περιοχές εκείνες που η ελληνική αποτυχία πληρώθηκε με αίμα- τα τραγούδια είχαν άλλο ρυθμό και διαφορετικό στίχο. Ένα από τα πρώτα τραγούδια για τη μεγάλη ανθρωποσφαγή που τραγουδήθηκε σε πολλές παραλλαγές, γράφτηκε μετά τις αιματηρές μάχες στο Εσκί Σεχίρ:

«Εσκί Σεχίρ έρημο με σύρματα πλεγμένο,
μας έχεις κάψει την καρδιά παναθεματισμένο.
Η Προύσα και η Αρετσού, δεν ήταν του Κεμάλη,
μόνο τα παραδώσαν οι Γερμανοί τσι Γάλλοι.
Εσκί Σεχίρ έρημο με τα πολλά κανόνια,
μας έχεις κάψει την καρδιά για όλα μας τα χρόνια.
Στην Προύσα σφάζονται αρνιά, στην Αρετσού κριάρια
και μέσα στην Ανατολή σφάζουν τα παληκάρια.»

(Από τον δίσκο «Τραγουδια της προσφυγιάς», έκδ. Δήμος Καλαμαριάς)

Μέχρι σήμερα στα ελληνικά χωριά της Μαύρης Θάλασσας, στις παλιές σοβιετικές περιοχές, οι πληθυσμοί που έχουν μικρασιατική προέλευση θυμούνται ακόμα τα τραγούδια των παππούδων τους. Το παρακάτω τραγούδι το τραγούδησε το ελληνικό γυναικείο συγκρότημα «Λύρα» από το Ντμανίσι της κεντρικής Γεωργίας το 1991, στο πανελλήνιο φεστιβάλ που οργάνωσε η «Πανσοβιετική Ομοσπονδία Ελληνικών Οργανώσεων ο Πόντος» στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Γοργιππία, στη σημερινή Ανάπα της νότιας Ρωσίας:

«Εντεστάθε' μας Ευρώπη, και εμείς είμες μοναχοί
εμείς κανέναν 'κι φοβούμες ο Θεός εμάς κρατεί.
Φωνάζει ο Κωνσταντίνον, τα παιδία μου εμπρός,
α κρούγομε την Τουρκία εσώστεψεν ο καιρός.
Εσείς περήφανα πουλάκια που πετάτε υψηλά,
αν περάτεν α' σην Ελλάδαν, χαιρετίσματα πολλά.
Εγώ εσκοτώθηκα ο καημένος στης Αγκύρας τα βουνά
και αφήκα τα παιδιά μου πεινασμένα και γυμνά.
Όσα χρήματα και αν έχω δώστε τα στο βασιλιά
ας τα κάνουνε κανόνια να χτυπούνε την Τουρκιά.»

Στα Ανώγεια της Κρήτης υπήρχε και μαντινάδα για την Καταστροφή:

«...Ζουμπούλια μην ανοίξετε, πουλιά μην κελαηδείτε
να κλαίτε τα στρατεύματα και να τα λυπηθείτε...

Νάχε μαυρίσει η μαύρη γη, να μη βγάλει χορτάρι,
όταν εξεκινούσανε να πάνε στου Κεμάλη.

Και η Τουρκιά ήταν πολλή και πήρεν τζη 'ποπίσω
και ο Κεμάλης είπενε κιανένα δε θ' αφήσω.

Καθώς αστράφτει και βροντά και ρίχνει κοκοσάλι
επέφταν οι οβίδες του του σκύλου του Κεμάλη.

Και ρίχνει χάμαι τα παιδιά τ' αλαργοξορισμένα
κι άλλα εμένανε νεκρά, κι άλλα τραυματισμένα...»

(Από το βιβλίο: Γ. Σμπώκος, «Ανώγεια: Η ιστορία μέσα από τα τραγούδια τους»)

Ένας από τους πλέον συγκλονιστικούς θρήνους είναι αυτός των Ελλήνων της Πάφρας (ή Μπάφρα) στον βορρά της Μικράς Ασίας, οι οποίοι εξολοθρεύτηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά την περίοδο της Γενοκτονίας

«Κοίταξε τις πέτρες της Άγκυρας,
βλέπε και τα δακρυσμένα μου μάτια.

Μείναμε σκλάβοι των Τούρκων,
για δες της μοίρας τα γραμμένα!

Οι λόφοι της Άγκυρας είναι μονοκόμματοι.
Η Ελλάδα κάηκε, κατακάηκε.

Να τυφλωθείς καταραμένε Άγγλε,
στην Ελλάδα δεν απόμεινε καμιά ελπίδα.

Ο στρατός που πήγε για την Άγκυρα,
έμεινε εκεί, πεσκέσι στους Τούρκους.

Όσοι μας βοήθαγαν έκαναν πίσω
και τους Έλληνες τους παρέσυρε το κύμα»

(Από το άρθρο Γ. Θ. Αντωνιάδης, «Το τραγούδι των Ποντίων Παφραίων», περ. Ποντιακή Εστία, τεύχ. 76, 1-2-1989).