-Παναγία Σουμελά…. επαναλειτουργία..

Τεράστια επιτυχία της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ) αποτελεί η συμφωνία που επήλθε μεταξύ των υπουργείων πολιτισμού της Ελλαδας και της Τουρκίας και αφορά την επαναλειτουργία των τριών ιστορικών μοναστηριών του Πόντου , της Παναγίας Σουμελά, του Αγ. Γεωργίου Περιστερεώτα και του Αγ. Ιωάννη Βαζελώνα.

Μετά από πιέσεις και προσπάθειες δέκα πέντε και πλέον μηνών προς τα αρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Εξωτερικών και αφού το θέμα απασχόλησε και τα πολιτικά γραφεία των πρωθυπουργών κ.κ. Καραμανλή και Ερτογάν επήλθε η σχετική συμφωνία. Σε αντιδιαστολή το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού ανέλαβε την αναστήλωση και επαναλειτουργία των τζαμιών Fetiye Camisi στα Γιάννενα, του Ahmet Pasa Camisi στις Σέρρες και του Τεκέ του μπεκτασή δερβίση Χασάν Μπαμπά στα Τέμπη.

Προσωρινή δυστοκία στην εκτέλεση των διαδικασιών και την επαναλειτουργία της Μονής Σουμελά (σχεδιάζεται μάλλον για τις 15/8 τρέχοντος έτους) παρουσιάστηκε όταν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων (ΠΟΠΣ) με εξώδικο έγγραφο προς το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών διαμαρτυρήθηκε έντονα διεκδικώντας την διοίκηση της μονής Σουμελά στον Πόντο καθ’ ότι αυτή διαθέτει την απαραίτητη τεχνογνωσία αρκετών δεκαετιών καθώς και την αντιπροεδρία της Μονής

Βαζελώνα καθότι είναι περιζήτητες στην περιοχή οι γνωστές ρωσικές κούκλες «μπάμπουσκες» τις οποίες θα μπορούν οι πιστοί να προμηθεύονται μέσω γνωστών χαμηλότοκων πιστωτικών καρτών.

Ευχόμαστε να διαλυθούν γρήγορα οι όποιες προσωρινές δυσκολίες παρουσιάζονται διότι σε διπλωματική νότα που απέστειλε το τουρκικό υπουργείο προς το αρμόδιο ελληνικό αναφέρει ότι δεν έχει σε ποιόν να παραδώσει τα κλειδιά. Μην χαθεί και αυτή η ευκαιρία…

ΠΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Ypoloipo

Η Μάνα της προσφυγιάς, Η μάνα του Πόντου

Με αφορμή την «Γιορτή της Μητέρας» (10 Μαΐου)

Τη μάνα της πρώτης προσφυγικής γενιάς που ρακένδυτη, σωστό ερείπιο και χήρα -τις περισσότερες φορές- ήρθε στη μητέρα Ελλάδα και κατόρθωσε να στήσει και πάλι από την αρχή το νοικοκυριό της, να εργασθεί παράλληλα και να μεγαλώσει με χίλιες δυο θυσίες τα παιδιά της.

Επειδή ο Θεός δεν μπορεί να βρίσκεται παντού, έπλασε γι’ αυτό τη μάνα», ειπώθηκε από τα χείλη κάποιου τόσο εύστοχα, αφού η μάνα είναι αυτή που με τη δύναμη του Θεού από τη στιγμή της σύλληψης του εμβρύου και μέχρι να σφαλίσει τα γεμάτα στοργή και αστείρευτη ανιδιοτελή αγάπη μάτια της αγωνιά και αγωνίζεται για την υγεία και την ευτυχία του σπλάχνου της.


Τη Μάνα της Ανατολής που σε εποχές ηρεμίας και γαλήνης, παρά τον καθημερινό της μόχθο, προσπαθούσε να αναστήσει τα παιδιά της και ταυτόχρονα έβρισκε χρόνο για βεγγέρες στις γειτόνισσες και για αστειολογήματα στις βρύσες και στα σοκάκια.
Τη μάνα της πρώτης προσφυγικής γενιάς που ρακένδυτη, σωστό ερείπιο και χήρα -τις περισσότερες φορές- ήρθε στη μητέρα Ελλάδα και κατόρθωσε να στήσει και πάλι από την αρχή το νοικοκυριό της, να εργασθεί παράλληλα και να μεγαλώσει με χίλιες δυο θυσίες τα παιδιά της. Και κάτι ακόμη που οφείλουμε εξαρχής να υπογραμμίσουμε. Μάνες ήταν, δυο φορές μάλιστα, και οι γιαγιάδες αλλά κι εκείνες που είτε άτεκνες είτε μαζί με τα δικά τους παιδιά περιέθαλψαν και έσωσαν από βέβαιο θάνατο ορφανά παιδιά. Τα λάτρεψαν και μόχθησαν γι’ αυτά κι ας μην ήταν οι φυσικές τους μητέρες.
Η Ανατολή αδειάζει. Πανικός και απόγνωση. Ημιτελείς όλες οι δουλειές και οι προετοιμασίες. Πήρανε τον δρόμο της προσφυγιάς. «Αναμαλλιασμένες γυναίκες βαδίζανε με τα μωρά στην αγκαλιά. Μικρά παιδάκια που μόλις τα σηκώνανε τα ποδαράκια τους, κρατούσαν τις μανάδες τους από τις φούστες και έκλαιγαν. Ακολουθούσαν οι γιαγιάδες που τα εγγόνια τους τις στήριζαν μην πέσουν, γιατί έτσι και έπεφτε ο άνθρωπος, έτρωγε ντουφεκιά και έμενε στον τόπο. Οι τζανταρμάδες χασκογελούσανε. Άρπαζαν τα μωρά απ’ τις αγκαλιές των μανάδων και τα πετούσαν στις Τουρκάλες, όπως πασάρουν τα καρπούζια οι μανάβηδες στην αγορά», σημειώνει η Δ. Σωτηρίου.
Μέσα στο σπρώξιμο και την αναμπουμπούλα άλλες είχαν χάσει από την αγκαλιά τους και το χέρι τους τα μωρά παιδιά τους, άλλες τους άνδρες τους. Θρήνος και μοιρολόι. Συγκλονιστικές οι περιγραφές εκείνων των τραγικών ημερών. Γράφει η Χρυσοχόου: «Μια μικρή γυναίκα βαστάει ένα λεχούδι. Ώρα παιδεύεται να το βυζάξει. Από χτες έχει να φάει, παραπονιέται η νέα μητέρα. – Μη στέρεψε το γάλα σου; - Να κάτι στάζει. – Δοκίμασε πάλι. Τι θαρρείς; Έχασε κι αυτό τη βολή του. Το χέρι οδηγεί το στήθος στο σφαλισμένο στόμα. Εκείνο δε λέει να το ανοίξει. Κάποια στιγμή τρεμοσάλεψε το στοματάκι. Μια ρουφηξιά, δυο ρουφηξιές. Ξαφνικά σταμάτησε το μωρό να βυζαίνει. Ανησυχία την αντάριασε. Είναι πρωτάρα. Δεν έχει χρόνο παντρεμένη. Τώρα μπήκε στα δεκαοχτώ. Θυμάται, πριν ένα μήνα, όταν της είχε βάλει η μαμή το μωρό στο πλάι της, σαν παλαβό έψαχνε το στήθος της με ορθάνοιχτο το στοματάκι. Το άρπαξε λιμασμένα και λες και χρόνια το δασκάλευαν άρχισε να βυζαίνει. Τώρα όμως. Θεέ μου σα να μη σαλεύει το μωρό! Ένα σύγκρυο γλίστρησε στα σωθικά της. Πασπατεύει το κορμάκι του. Ξυλιασμένο, μπούζι. Το παιδί μου, Το παιδί μου Χριστιανοί, πέθανε το παιδί μου, φωνάζει και περιμένει να της πουν ότι είναι ψέματα. Ψυχή μου, τζιέρι μου, ούτε παπά να σε διαβάσω, ούτε γης να σε θάψω…».
Δεν έχει άδικο λοιπόν ο Βενέζης, όταν, μιλώντας για την προσφυγιά και τις χαροκαμένες μάνες, τις καψομάνες, αναφέρει ότι «ο θάνατος στο λαό μας έγινε πρόσωπο οικείο. Οι μητέρες μας μέσα στ’ άλλα χρέη τους, μέσα στο χρέος ν’ αναστήσουν τα παιδιά και να τους μάθουν την αγάπη, παράδοση είχαν να ετοιμάζουν και να φυλάγουν στα σεντούκια τους τα νεκροσάβανα της οικογένειας».
Μικρασία, Πόντος, Καππαδοκία, Ανατολική Θράκη ξεριζώθηκαν. Όλοι ξεβράστηκαν κάπου στην Ελλάδα. Ανοικτή πληγή και η Ελλάδα. Μονάχα γυναικόπαιδα, γέροι και ανήμπορα πλάσματα κουβαλήθηκαν. Και ήρθε η πείνα, οι αρρώστιες, οι θάνατοι. Γυναίκες νιές και μεσόκοπες, ακόμη και οι γερόντισσες σήκωσαν το βάρος της προσφυγιάς. Έβλεπαν το χάρο να καταβροχθίζει τα παιδιά τους. Η φθίση σακάτεψε τα πνευμόνια της νιότης.
Όμως, τότε αναδείχθηκε το μεγαλείο της ψυχής της μάνας. Μονομιάς ξέχασε τους σκοτωμούς, τον ξεριζωμό, την προσφυγιά. Αυτή που άλλοτε σε κάθε θάνατο δερνόταν, έκλαιγε και έσκιζε τα ρούχα της, τώρα άφησε το θρήνο και το μοιρολόι. Πού καιρός για τέτοια. Ρίχτηκε στη δουλειά. Να ζήσει το παιδί, το αδελφάκι, το κάθε αδύναμο πλάσμα της οικογένειας. Έγινε δούλα, πλύστρα, παραδουλεύτρα, εργάτρια.
Υπήρξαν και εκείνες που επέλεξαν την αγροτική εγκατάσταση. Στα βαλτονέρια, στην ξερολιθιά, στο αλμυρό υπέδαφος, όπου τους δόθηκε κλήρος. Και αρχίζουν τον πόλεμο με τη γη και με όλα τα στοιχεία της φύσης: τις αναβροχιές, τις πλημμύρες, το χαλάζι. Παλεύουν με τις παγωνιές του χειμώνα, την κάψα του καλοκαιριού. Όμως δε βαρυγκωμούν, καθώς μία είναι η λαχτάρα τους: να ζήσουν και να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να τα καμαρώσουν παλικάρια και κοπέλες με δικά τους σπιτικά και δική τους οικογένεια. Γι’ αυτό και δούλεψαν μερόνυχτα. Τα ροζιασμένα τους χέρια διοχέτευσαν στη γη, μαζί με το σπόρο και το φυτό, την ουσία της ψυχής τους.
Το θαύμα δεν άργησε, χάρη στο δικό τους μόχθο, το άκαμπτο πείσμα τους, τη σιδερένια θέληση. Χωρίς φως, χωρίς νερό, χωρίς δρόμους, δίχως σπίτια στην αρχή. Ένα παραγκάκι, ένα μισογκρεμισμένο πλιθόσπιτο, ασουβάντιστο απ’ έξω, σωστό χάνι μέσα. Ούτε κάμαρες χωρισμένες, ούτε κουζίνα. Γρήγορα όμως έστησαν και πάλι το νοικοκυριό τους. Άστραψαν τα σπιτικά τους, όλα πεντακάθαρα, όλα κεντημένα. Οι κουβέρτες στο κρεβάτι, τα κουρτινάκια στα παράθυρα. Κεντημένα και κολλαριστά.
Το φτωχικό και άγονο χώμα μεταμορφώθηκε σε αφράτη και γόνιμη γη. Πράσινη ευλογία όλες οι εκτάσεις με αμέτρητα καρποφόρα δέντρα, περιβόλια και πολλά γεννήματα. Αλλού πολυάριθμα κοπάδια ζώων και ανάπτυξη της κτηνοτροφίας, όπως στον τόπο μας. Έτσι σταδιακά δημιουργήθηκαν νέες προσφυγικές εγκαταστάσεις. Νέα χωριά και χωριουδάκια. Μικροί και μεγάλοι οικισμοί έξω από τις πόλεις, σε όλη την περιφέρεια, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, που βαπτίστηκαν με τ’ όνομα του γενέθλιου τόπου προσθέτοντας και τη λέξη «Νέος» μπροστά, όπως ο Νέος Κουκλουτζάς, Νέα Σάντα, Νέα Κερασούντα, κ.α.
Οι ξεριζωμένοι πήραν μαζί τους από τις εστίες τους και τις παραδόσεις τους, όλο το παρελθόν με τις άσβηστες μνήμες. Στην προσφυγιά τα περασμένα δεν έγιναν ξεχασμένα. Έμειναν ολοζώντανα, ακόμη και τα γλέντια, τα τραγούδια, η μουσική, τα ξεφαντώματα. Τα έθιμα, τα φαγητά, οι αξίες όλα ανέπαφα χάρη στους συλλόγους, τα σωματεία, μα κυρίως χάρη στις άξιες μάνες που έμειναν όρθιες σε όλες τις μπόρες και τις φουρτούνες του ουρανού και της γης Χωρίς ρίζες και σε ξένο χώμα, έστω και αν ήταν της μητέρας Πατρίδας και παρ’ ότι γνώρισαν την απονιά, δε λύγισαν στιγμή. Ρίζωσαν και φύτρωσαν και άνθισαν τα βλαστάρια τους, που πλούσια και ευλογημένα πλημμύρισαν την Ελλάδα.
Αν σε ένα αφιέρωμα στη μάνα είναι το σύνηθες να χύνονται τόνοι μελάνης για να εκφραστούν και οι λεπτότερες συναισθηματικές εκφάνσεις που προκαλεί αυτό το πρόσωπο στις ζωές μας αυτό δεν θα συμβεί και σε τούτο .... μέσα από την τραγουδιστική ποντιακή παράδοση ανθολογούμε ένα από τα πιο περιεκτικά νοήματος και συναισθήματος τραγούδι που μιλάει για την μάνα...την μάνα που είναι σαν το κρύο ξεδιψαστικό νερό...τόσο κρύο που δεν μπαίνει σε ένα ποτήρι...

Όντες γερά η μάνα και άλλο ΄κι επορεί
ατότε θελ΄ βοήθειαν ατότε θελ ζωήν ...
κι όντες θα έρτε η ώρα και άλλο κι θα ζει
αμά κι εφτάς το χρέος ης θα καίετε η ψυ σ΄
η μάνα εν κρύον νερόν και σο ποτήρ κι εμπαίν
η μάνα να μη ίνετε η μάνα να μη εν
η μάνα εν βράχος η μάνα εν ραχίν
σο δύσκολον την ώρα σ΄ μανίτσα, μανίτσα, μανίτσα μ θα τσιαείς
η μάνα εν το στήριγμαν τη χαράς το κλαδίν
τ΄ατηνές η εγάπη κε ευρήεται ση γην
θα διαβαίνε τα χρόνια θα γέρουμε κι εμείς
ατά είναι με τη σειράν κι θα γλυτών κανείς...
κατ ολ πρεπ να εξέρουμε σ ‘αούτο τη ζώην
Χωρίς τη μάνας την ευχήν κανείς κε ελέπ χαΐρ

Με αφορμή την «Γιορτή της Μητέρας» (10 Μαΐου), λίγες μέρες πριν την εθνική επέτειο για τη «Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου» (19 Μαΐου) λίγες σκέψεις του Κυριάκου Χατζηκυριακίδη Διδάκτορα Ιστορίας του Α.Π.Θ..

Σύλλογος Ποντίων Ν. Ξάνθης

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΚΡΙΤΑΣ

1923 - Συνθήκη της Λωζάνης

Η ελληνική πρωτοβουλία για την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, η εξαίρεση των Μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης και το ζήτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου
Η διευθέτηση των συνοριακών διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας συνοδεύτηκε χρονικά από το διακανονισμό και της τύχης των μειονοτήτων στις δύο χώρες με βάση την αρχή της ανταλλαγής των πληθυσμών. Οι όροι, εν τούτοις, της τελικής αποφάσεως είχαν διαγραφεί προτού αρχίσουν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η πρόθεση της Άγκυρας να απαλλαγεί από την παρουσία κάθε αλλογενούς στοιχείου, οργανικά συναρτημένη με την εθνικιστική πολιτική του Νεοτουρκικού Κομιτάτου, είχε, μετά την επικράτηση στο πεδίο των μαχών, οδηγήσει στην αμείλικτη δίωξη και τη μαζική εξόντωση των Ελλήνων τής Μ. Ασίας. Η συγκεκριμένη πρόταση για την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, κάτω από τις συνθήκες αυτές, θα διατυπωθεί, όπως αποδεικνύουν πρόσφατες έρευνες, από την ελληνική πλευρά. Στις 13 Οκτωβρίου, ευθύς μετά την υπογραφή της ανακωχής και την ουσιαστική αποκατάσταση της τουρκικής κυριαρχίας στην ανατολική Θράκη, ο Βενιζέλος είχε τηλεγραφήσει στον Φρίτζχοφ Νάνσεν, ειδικά εντεταλμένο επίτροπο τής Κ.Τ.Ε. για την παροχή αρωγής στους πρόσφυγες:

«Ο υπουργός των Εσωτερικών της κυβερνήσεως της Άγκυρας δήλωσε, πριν από 15 μέρες, ότι οι Τούρκοι έχουν αποφασίσει να μην ανεχθούν στο έξης την παρουσία των Ελλήνων στα οθωμανικά εδάφη θα προτείνει λοιπόν στην προσεχή συνδιάσκεψη την υποχρεωτική προσφυγή στην ανταλλαγή των πληθυσμών, ελληνικού και τουρκικού. Η προσέγγιση του χειμώνα θα καταστήσει την επίλυση του προβλήματος της κατοικίας των προσφύγων δυσχερέστερη ακόμη και από εκείνη του ανεφοδιασμού τους. Λαμβάνω το θάρρος να σας παρακαλέσω επίμονα να προβήτε στη λήψη κάθε αναγκαίου μέτρου προκειμένου να επιτευχθεί η έναρξη της μετακινήσεως των πληθυσμών πριν από την υπογραφή της ειρήνης ...»

Η δραματική πρωτοβουλία του Έλληνα πολιτικού ήταν απότοκη της ψύχραιμης σταθμίσεως των τετελεσμένων γεγονότων: η μαζική φυγή των τελευταίων υπολειμμάτων του ελληνικού στοιχείου από τα εδάφη της Μικρασίας, του Πόντου και, ήδη, της Θράκης είναι αδύνατο να ανακοπεί, αν δεν εξασφαλιστεί έγκαιρα η αντίστοιχη απαλλαγή των βόρειων ελληνικών επαρχιών από την παρουσία των μουσουλμανικών πληθυσμών, δυνατή μόνο με συμβατική πράξη, η Ελλάδα θα στερηθεί πλέον από κάθε μέσο πίεσης για την εκτόπιση τους.

Η υιοθέτηση της προτάσεως και η ανάληψη της διαμεσολαβητικής πρωτοβουλίας από τον ύπατο αρμοστή της Κ.Τ.Ε., με τη θετική συμπαράσταση και των συμμαχικών κυβερνήσεων, δεν θα αρκέσει, εν τούτοις, για να οδηγήσει στην επίτευξη άμεσης συμφωνίας. Η ασυγκράτητη έξοδος των ελληνικών πληθυσμών από τα τουρκικά εδάφη αρκεί για να ερμηνεύσει την παρελκυστική τακτική της Άγκυρας: εφόσον θα είχε οριστικά απαλλαγεί από την παρουσία του ελληνικού στοιχείου, η τουρκική κυβέρνηση θα ήταν δυνατό να διαπραγματευθεί από διαφορετική θέση το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας στη Μακεδονία, τη Θράκη, το ανατολικό Αιγαίο και την Κρήτη. Μολοντούτο, η ουσιαστική σύγκλιση των απόψεων θα επιτρέψει, με τη δραστική παρώθηση και των συμμαχικών αντιπροσωπειών, τη σύντομη επίτευξη συμφωνίας στο πλαίσιο των εργασιών της ειρηνευτικής συνδιασκέψεως. Η θεσμοθέτηση, όμως, του υποχρεωτικού χαρακτήρα της ανταλλαγής θα συνοδευόταν από την πρόβλεψη της εξαιρέσεως, μετά από επίμονο ελληνικό αίτημα, των Ελλήνων της Κωνσταντινουπόλεως και, σε αντιστάθμιση της, των μουσουλμάνων της δυτικής Θράκης.

Η παρέλκυση της τελικής συμφωνίας για την ανταλλαγή των πληθυσμών είχε, στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, συνυφανθεί και με το ζήτημα της έδρας και των προνομίων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το πρόβλημα ανέκυψε οξύ όταν, στις 16 Δεκεμβρίου 1922, ή τουρκική αντιπροσωπεία κατέθεσε στη Συνδιάσκεψη το κείμενο διακηρύξεως της Μεγάλης Εθνοσυνελεύσεως: Μετά την κατάλυση του οθωμανικού καθεστώτος και την κατάργηση των παραχωρήσεων του σουλτάνου προς τους εκπροσώπους των θρησκευτικών μειονοτήτων της αυτοκρατορίας, η ελευθερία της λατρείας θα παρέμενε σεβαστή, αλλά το Πατριαρχείο — πού λειτουργούσε «κυρίως ως πολιτικός θεσμός» — όφειλε να απομακρυνθεί από το τουρκικό έδαφος. Ανήσυχος, ο Πατριάρχης Μελέτιος Δ' δεν απέκλειε τη μεταφορά της έδρας του στη Θεσσαλονίκη ή το Άγιο Όρος• άλλ’ η πολιτική ηγεσία και η κοινή γνώμη στην Ελλάδα θα απορρίψει κατηγορηματικά κάθε παρόμοια σκέψη. Η εμπλοκή παρακάμφθηκε με συμβιβαστική πρόταση του Βενιζέλου — ταυτόσημη με παράλληλη εισήγηση του Κώρζον: το Πατριαρχείο θα ήταν δυνατό να παραμείνει στην Κωνσταντινούπολη περιορίζοντας τη δραστηριότητα του σε αυστηρά θρησκευτικά πλαίσια. Η αποδοχή της νέας διατυπώσεως από την τουρκική πλευρά επέτρεψε την ολοκλήρωση των εργασιών της υποεπιτροπής, τη σύνταξη του τελικού κειμένου και την υπογραφή, από τους εκπροσώπους της Ελλάδας και της Τουρκίας, στις 30 Ιανουαρίου, της συμβάσεως για την ανταλλαγή των πληθυσμών, της συμφωνίας για την ανταλλαγή των αιχμαλώτων και του πρωτοκόλλου για τούς ομήρους.

Στην ειδικότερη διατύπωση της, η ελληνοτουρκική συμφωνία προέβλεπε την υποχρεωτική ανταλλαγή των εγκατεστημένων στα τουρκικά εδάφη και κατόχων της τουρκικής υπηκοότητας ορθόδοξων χριστιανών με τους εγκατεστημένους στα ελληνικά εδάφη και κατόχους της ελληνικής υπηκοότητας μουσουλμάνους. Οι ανταλλάξιμοι δεν θα είχαν το δικαίωμα να επιστρέψουν μελλοντικά στις εστίες τους χωρίς την άδεια των αντίστοιχων κυβερνήσεων της Τουρκίας και της Ελλάδας. Από τον γενικό αυτό κανόνα εξαιρέθηκαν οι Έλληνες ορθόδοξοι κάτοικοι της Κωνσταντινουπόλεως, της Ίμβρου και της Τενέδου και οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της δυτικής Θράκης.

Η ανασύνθεση των πληθυσμικών όρων στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο όπου είχαν για αιώνες συμβιώσει Έλληνες και Τούρκοι, συνιστούσε Ιστορική πρόκληση, από την αντιμετώπιση της οποίας εξαρτιόταν σε σημαντικό βαθμό και η εξέλιξη των σχέσεων ανάμεσα στους δύο λαούς. Το μουσουλμανικό στοιχείο αριθμούσε στη δυτική Θράκη, το 1920, 86.793 ψυχές ενώ ο ελληνικός πληθυσμός στην Κωνσταντινούπολη ανερχόταν σε 279.788 κατά τη στατιστική του 1924 και σε 103.000 περίπου σύμφωνα με τη νέα καταμέτρηση του 1934. Το κρίσιμο ερώτημα εντοπιζόταν, καταρχήν, στη δυνατότητα για τη διασφάλιση της αμοιβαιότητας σ’ ό,τι αφορούσε τόσο την αριθμητική ισορροπία όσο και την Ισότιμη μεταχείριση των δύο μειονοτικών ομάδων. Η τυχόν καταστρατήγηση του κανόνα αυτού, με την προσβολή των δικαιωμάτων ή και τον αφανισμό της μιας από τις κοινότητες, πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στο διμερές επίπεδο, θα επέσυρε και τον κίνδυνο της πιθανής μετατροπής εκείνης που θα επιβίωνε σε όργανο πίεσης και αναταραχής, στην περίπτωση μάλιστα που δεν θα είχαν οριστικά απεμποληθεί οι ανταγωνιστικές τάσεις ή και οι επεκτατικές βλέψεις του ενός σε βάρος του άλλου γειτονικού κράτους.

[1] Κωνσταντίνου Σβολόπουλου, Η ελληνική εξωτερική πολιτική – 1900-1945, σ. 175-178, Εστία 1992.

ΠΗΓΗ nomosphia.blogspot.com

Οι Πόντιοι και η μουσική τους στο “ΔΙΦΩΝΟ”

Εξ εώας τα τέκνα σου

Το ελληνικό κράτος ποσώς νοιάστηκε για τη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώματος των Ποντίων, ίσως καθώς κανένα άλλο κράτος δεν ήγειρε αξιώσεις πάνω τους.Ούτε καν ευτύχησαν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας από τους θιασώτες της πολυπολιτισμικότητας. Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του δημοσιογράφου Κωστή Δρυγιαννάκη στο “ΔΙΦΩΝΟ” – τεύχος 160 Απρίλιος 2009. Οι τουρκικοί τουριστικοί οδηγοί γράφουν για τα γεγονότα της περιόδου 1922-1923: «Μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας, οι Έλληνες που ζούσαν στην περιοχή επέστρεψαν στη χώρα τους». Στη χώρα τους; Επέστρεψαν; Είχαν ζήσει στον Πόντο επί 3.000 χρόνια, και η ποντιακή γλώσσα ήταν εντελώς ακατανόητη για τους Αθηναίους του εικοστού αιώνα.
Το ενδιαφέρον των Ελλήνων για τη Μαύρη Θάλασσα ιχνηλατείται ήδη στο μύθο της αργοναυτικής εκστρατείας· η πρώτη ιστορική αποικία φαίνεται πως είναι η Σινώπη περί το 800 π.Χ. Σύντομα οι Έλληνες επεκτάθηκαν και 01new2.inddσε όλη την παραλία της θάλασσας αυτής, ιδρύοντας πόλεις όπως η Τραπεζούντα, το Παντικάπαιο, η Ολβία, η Κύζικος, η Φαναγόρεια κ.ά. Λόγω της γεωμορφολογίας, αλλά και των πληθυσμιακών ιδιαιτεροτήτων της ενδοχώρας, οι Έλληνες παραμένουν γενικά στην παραθαλάσσια ζώνη και χαρακτηρίζονται Πόντιοι (θαλασσινοί). Στην ελληνιστική εποχή ο Μιθριδάτης ο Κτίστης οργανώνει τα παράλια αυτά σε βασίλειο, το οποίο θα γίνει υποτελές των Ρωμαίων, το 65 π.Χ., για να καταλυθεί από τους Ούννους τον τέταρτο μ.Χ. αιώνα. Η βόρεια πλευρά θα γνωρίσει στη συνέχεια διάφορους επιδρομείς: Βουλγάρους, Τατάρους, Βενετούς, Μογγόλους, Τούρκους κ.ά. Η νότια παραλία θα ενσωματωθεί στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, δίνοντας μάλιστα τη βασιλική οικογένεια των Κομνηνών, τον ενδέκατο αιώνα.

Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους, δημιουργείται η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, η οποία πέφτει στα χέρια των Οθωμανών το 1461. Οι δυσκολίες των οθωμανικών χρόνων προκαλούν εξισλαμισμούς και κύματα μετανάστευσης από τη νότια προς τη βόρεια πλευρά, η οποία σταδιακά περνά στη ρωσική κυριαρχία. Κύμα βίας εμφανίζεται με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την άνοδο του τουρκικού εθνικισμού, σε μεγάλο βαθμό και εξαιτίας της αποτυχημένης απόπειρας των Ρώσων να αυτονομήσουν την περιοχή. Μέσα σε μια δεκαετία, οι νεκροί ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Το 1923, με τη συνθήκη της Λοζάννης, οι χριστιανοί Πόντιοι εκτοπίζονται στο ελληνικό κράτος και εγκαθίστανται κυρίως στις βόρειες περιοχές του. Σε διάφορα κύματα, με μεγαλύτερο αυτό του 1991, και από τη βόρεια πλευρά της Μαύρης Θάλασσας πολλοί ελληνογενείς έρχονται στην Ελλάδα. Ωστόσο, όλες αυτές οι μετακινήσεις αφήνουν στα παράλια του Πόντου, μέχρι και σήμερα, σημαντικού μεγέθους πληθυσμούς ελληνικής καταγωγής[i].

marioupoliΤα παράλια της Μαύρης Θάλασσας καλύπτουν περίπου 4.000 χιλιόμετρα, μοιρασμένα σε έξι κράτη. Σε τέτοια έκταση είναι αδύνατον να μιλήσει κανείς με γενικεύσεις για τον πολιτισμό. Οι ανακατατάξεις του εικοστού αιώνα κάνουν το θέμα ακόμη πιο πολύπλοκο, καθώς εμφανίζονται παρακλάδια που ακολουθούν το καθένα τον δικό του δρόμο. Οι όροι και οι ταυτότητες διαμορφώνονται ανάλογα με τη σκοπιά των ομιλούντων, συχνά και ανάλογα με τις πολιτικές τους απόψεις. Ενδεικτικά οι πληθυσμοί που μετακινήθηκαν από την πρώην ΕΣΣΔ στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται συλλήβδην Ρωσοπόντιοι. Οι ίδιοι άνθρωποι, στην ΕΣΣΔ και στους επιγόνους της, χαρακτηρίζονταν πάλαι ποτέ Πόντιοι, αλλά σταδιακά είχαν μετατραπεί σε κοινούς Έλληνες. Ο όρος Πόντιος έμεινε εν χρήσει για τους ελληνογενείς της νότιας παραλίας του Πόντου, ωστόσο στο κείμενο που ακολουθεί θα τον μεταχειριστούμε για όλους τους ελληνογενείς της Μαύρης Θάλασσας.


Η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στους εκεί Πόντιους υπήρξε κυριολεκτικά κυκλοθυμική: από την προσπάθεια κωδικοποίησης της γλώσσας και αναπροσαρμογής της γραφής της τη δεκαετία του ‘20, ως τους διωγμούς και τις προσπάθειες βίαιης αφομοίωσης στα τέλη της δεκαετίας του ‘30


Αλισβερίσια σε αρχαίες γειτονιές

Σε όλο τον κόσμο οι κουλτούρες είναι κατ’ αρχήν τοπικές και οι γείτονες αλληλοεπηρεάζονται. Σίγουρα η γεωγραφική απομόνωση βοηθά τη διατήρηση παλαιότερων στοιχείων –ενδεικτικά, οι Πόντιοι εξακολουθούν να προφέρουν το ήτα σαν έψιλον και το αυ σαν αου. Η αλληλεπίδραση όμως με τους Τούρκους και τους Λαζούς είναι εμφανής στην ενδυμασία και στη γλώσσα, αντίστοιχα κι αυτή με τους Τατάρους και τους Ρώσους στις βόρειες παραλίες. Οι θρησκείες κάνουν το παζλ ακόμη πιο πολύπλοκο. Η γλωσσική ποικιλία δείχνει αμέσως πόσο χονδροειδείς είναι οι ταξινομήσεις των γλωσσολόγων[ii], πόσο εύκολες είναι οι διαστρεβλώσεις που υπηρετούν πολιτικές ή άλλου είδους σκοπιμότητες, και πόσο εύθραυστες και λεπτεπίλεπτες είναι οι ίδιες οι γλώσσες, που αλλάζουν και χάνονται, πτερόεσσες, μέσα σε λίγα χρόνια. Οι Πόντιοι στην Ελλάδα μιλούν πλέον μια γλώσσα αρκετά διαφορετική από των παππούδων τους στις παραλίες της Μαύρης Θάλασσας. Το ελληνικό κράτος ποσώς νοιάστηκε για τη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώματος των Ποντίων[iii], ίσως καθώς κανένα άλλο κράτος δεν ήγειρε αξιώσεις πάνω τους. Ούτε καν ευτύχησαν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας από τους θιασώτες της πολυπολιτισμικότητας, όπως συνέβη με τους Βλάχους ή τους Πομάκους.

Εξίσου περιορισμένο, όπως φαίνεται, υπήρξε και το ενδιαφέρον για την ιστορική πορεία των Ποντίων. Μόνο για τη σοβιετική πλευρά ξέρουμε κάποια πράγματα[iv]. Στην Ελλάδα, οι ακαδημαϊκές συζητήσεις φαίνεται να μονοπωλούνται από ερωτήματα του παρελθόντος[v]. Στην Τουρκία η αναγνώριση της πολυπολιτισμικότητας είναι ακόμη ταμπού, και οι συζητήσεις για ελληνογένεια και κρυπτοχριστιανισμό συχνά εκλαμβάνονται ως ελληνικός αλυτρωτισμός[vi]· ευτυχώς όμως τα τελευταία χρόνια και στις δυο πλευρές εμφανίζονται μελετητές που ασκούν αυτοκριτική, αντί να υπερτονίζουν τις φαυλότητες του επάρατου αντιπάλου. Οι ελληνικές κυβερνήσεις φέρουν σίγουρα τεράστιο μερίδιο ευθύνης για τους θανάτους χιλιάδων αθώων στη μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή. Τα ολοκαυτώματα φαίνεται ότι ήταν βολικότερα στη διαχείριση από τα προσφυγικά κύματα[vii].

Η γιαγιά η Μάρθα έλεεν: «Εμάς, πουλάκι μ’, όντες θ’ εσκόναν εμάς ασό σαργερίν τ’ Άντρεσι εξέρετε πόσα φοράς έρθαν Τούρκ’ σο χωρίον και επαρακάλναν εμάς, μη φεύετεν, εμείς θα εμπένομεν εμροστά, κανείς κι’ θα πειράει σας»[viii].

Φαίνεται ότι εν πολλοίς τα δεινά των Ποντίων στις αρχές του εικοστού αιώνα δεν σχετίζονταν με ένα προαιώνιο μίσος μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων ή Ρωμιών και Τούρκων, αλλά κυρίως με τη σαρωτική άνοδο των στρατιωτικών στην εξουσία της μετέπειτα Τουρκίας και στη βίαιη εθνογένεση που οι τελευταίοι στόχευαν, και εν πολλοίς πέτυχαν να επιβάλουν. Η ισορροπία των διεθνών δυνάμεων στην περιοχή και οι καιροσκοπικές, βραχύβιες συμμαχίες δυσχέραναν τη θέση των Ποντίων ακόμη περισσότερο[ix]. Το τουρκικό στοιχείο προβάλλει μέσα από τα τραγούδια και τις λαϊκές αφηγήσεις συνήθως φιλικό και φιλόξενο και σπάνια ως φρικαλέος εχθρός. Αντίθετα οι πρόσφυγες συνάντησαν πλήθος εκδηλώσεων εχθρότητας από τους γηγενείς και ελάχιστα αισθάνθηκαν το ελλαδικό έδαφος σαν σπίτι τους. Τα χαζά ανέκδοτα που κατέκλυσαν κάποια στιγμή την Ελλάδα, δημιουργώντας ένα στερεότυπο του Πόντιου ως αργόστροφου, αποδεικνύουν ότι αντιπροσφυγικός ρατσισμός εξακολουθούσε να υποβόσκει στην Ελλάδα του 1980. Οι Πόντιοι από το Νότο, ακόμη και τις τελευταίες δεκαετίες, αισθάνονται την τουρκική γλώσσα περισσότερο δική τους από τη νεοελληνική· και αυτό είναι ακόμη πιο έντονο στους Πόντιους της βόρειας πλευράς με τη ρωσική γλώσσα.

Το ταξίδι της λύρας

Ακρογωνιαίος λίθος στη γνώση μας για τη μουσική του Πόντου είναι οι ηχογραφήσεις που πραγματοποίησαν την περίοδο 1930-1931 η Μέλπω Μερλιέ και οι συνεργάτες της· ένα πλούσιο απάνθισμα εκδόθηκε από το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο σε δύο άλμπουμ: Τραγούδια Του Πόντου (ΜΛΑ, 2003) και Τραγούδια Από Παράλιες Πόλεις Της Μικράς Ασίας Και Του Πόντου (ΜΛΑ, 2004)[x]. Αυτές οι τεράστιας σπουδαιότητας ηχογραφήσεις κατ’ αρχήν αποδεικνύουν την αδιάσπαστη συνέχεια της ποντιακής μουσικής μέσα στον εικοστό αιώνα· παρά τις επιδράσεις, ο πυρήνας της δεν έχει αλλάξει. Ο κεμεντζές, η ποντιακή λύρα[xi], βρίσκεται στο επίκεντρο και παίζεται με τις ίδιες χαρακτηριστικές συνηχήσεις. Ωστόσο, οι ηχογραφήσεις της Μερλιέ αποκαλύπτουν ακόμη ότι η μεγάλη ιδιαιτερότητα των Ποντίων, γλωσσική όσο και μουσική, η οποία εξελίχθηκε σε ταυτότητά τους μετά την έλευση στην Ελλάδα, αφορά μια συγκεκριμένη περιοχή του Ανατολικού Πόντου, χονδρικά από τη Σινώπη ως το Μπατούμ και τους πρόποδες του Καυκάσου. Τα δυτικότερα παράλια παρουσιάζουν παραδόσεις που, χωρίς να στερούνται ιδιαιτερότητας, βρίσκονται πλησιέστερα σε αυτές της ηπειρωτικής Ελλάδας και των παραλίων του Αιγαίου, και μάλιστα θυλάκους τέτοιων παραδόσεων συναντά κανείς και στον Ανατολικό Πόντο, σε μέρη όπως η Οινόη ή η Κερασούντα.

Στις λιγοστές εκδόσεις εθνογραφικού ενδιαφέροντος διαπιστώνει κανείς πράγματι και άλλα ηχοχρώματα, όπως λόγου χάριν τραγούδια με σάζι, βιολί και ούτι. Τέτοια στοιχεία περιλαμβάνονται στη συλλογή του Γιώργη Μελίκη Βρύση Μου Μαλαματένια (Lyra 1993) και αρκετές αποχρώσεις τους ανιχνεύονται και στην παλιά εμπορική δισκογραφία, όπως σε δίσκους του Νίκου Τσιμαχίδη ή του Χρήστου Μαρουφίδη. Ζουρνάδες και νταούλια και το ασκί –αυτό που οι Τούρκοι ονομάτισαν τουλούμ και οι σλαβόφωνοι γκάιντα– συνηθίζονταν επίσης στον Πόντο. Η Μερλιέ καταγράφει Πόντιους ασκαυλητές, αλλά για τους ζουρνάδες φαίνεται πως η μόνη μας γνώση είναι αυτή που κληροδοτήθηκε στους σπουδαίους ζουρνατζήδες της Μακεδονίας, όπως τον Χρήστο Γευγελή[xii]. Ιδιαίτερη περίπτωση Πόντιου ζουρνατζή στην Ελλάδα είναι ο Βασίλης Εταιρίδης, που αποτυπώνεται στο δίσκο Ποντιακά Τραγούδια Με ζουρνά Και Νταούλ (Φορά, 2004). Μιλώντας για εθνογραφικές μελέτες, πολύ σημαντική υπήρξε η συμβολή του Στάθη Ευσταθιάδη: ενδεικτικός ο δίσκος Έταιρον Και Η Λυγερή (Εν Χορδαίς, 1998).

Οι καταστροφές και η προσφυγιά ανέκοψαν το ρου της ποντιακής μουσικής στην εποχή του γραμμοφώνου: οι ίδιοι οι Πόντιοι, πρόσφυγες πλέον, περιήλθαν σε δεινή οικονομική θέση επί μεγάλο διάστημα, ενώ για το πιο εύρωστο οικονομικά γηγενές ελλαδικό στοιχείο η ποντιακή παράδοση ήταν αρκούντως αλλότρια. Μέσα σ’ αυτά τα χρόνια ωστόσο δισκογραφούνται ο Νίκος Παπαβραμίδης, ο Νίκος Σπανίδης και, κυρίως, ο Σταύρος Πετρίδης (1896-1949) και ο γιος του, Γώγος (1917-1984), που σύντομα κερδίζει τον τίτλο του πατριάρχη της ποντιακής λύρας. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, οι λίγες αυτές ηχογραφήσεις μόνο σποραδικά έχουν επανεκδοθεί. Ο Γιώργος Αμαραντίδης εξελίσσεται σε σημαντικό εκπρόσωπο της λύρας στο πανελλήνιο, καθώς συμμετέχει στο συγκρότημα της Δόρας Στράτου.


Το τουρκικό στοιχείο προβάλλει μέσα από τα τραγούδια και τις λαϊκές αφηγήσεις συνήθως φιλικό και φιλόξενο και σπάνια ως φρικαλέος εχθρός. Αντίθετα οι πρόσφυγες συνάντησαν πολύ εχθρότητα από τους γηγενείς και ελάχιστα αισθάνθηκαν το ελλαδικό έδαφος σαν σπίτι τους


Κορτσόπον, λάλ’ με

Η εμπορική δισκογραφία του ποντιακού τραγουδιού ακολουθεί μια πορεία σύγκλισης με την υπόλοιπη παράδοση, με απλούστερους και εντονότερους ρυθμούς, ψήγματα αρμονίας και κάποιες νεωτερικότερες ενορχηστρώσεις, χωρίς να απολέσει την ταυτότητά της. Ενδεικτικός της συνύπαρξης του κεμεντζέ με κλαρίνο και ντραμς είναι ο δίσκος του Νίκου Ιωαννίδη Ποντιακά (Fidelity, 1975).

Το 1974, ο Χριστόδουλος Χάλαρης απεκάλυψε στο ευρύτερο κοινό έναν σαραντάχρονο τραγουδιστή με φωνή που αμέσως εντυπωνόταν ανεξίτηλα στη μνήμη. Ο Χρύσανθος, Θεοδωρίδης στο επώνυμο (1934-2005), καταγόμενος από το Καρς του Καυκάσου, είχε ήδη παρουσία στη δισκογραφία και στον πρώτο του μεγάλο δίσκο, Τραγούδια Του Πόντου (Regal, 1973), όπου ήταν φανερή μια τάση επιστροφής στις ρίζες και μια τεράστια γνώση της παλαιάς παράδοσης. Ο Χρύσανθος τραγούδησε σε πέντε δίσκους τού Χάλαρη και έγινε γνωστός στο πανελλήνιο, ωστόσο αυτό δεν σήμανε μια ευρύτερη διείσδυση της ποντιακής παράδοσης στο νεοελληνικό στερέωμα, με τον τρόπο που συνέβη, ας πούμε, με την κρητική. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν υπήρξαν τραγουδιστές που τίμησαν την ποντιακή τους καταγωγή –ενδεικτικά η Λιζέτα Νικολάου και ο Στέλιος Καζαντζίδης– χωρίς όμως να μπουν βαθύτερα στην ποντιακή ιδιαιτερότητα. Εξαιρετική περίπτωση τραγουδιστή του ελαφρού ρεπερτορίου, ο οποίος επέστρεψε και δούλεψε στις ποντιακές του ρίζες, αποτελεί ο Γιάννης Φλωρινιώτης.

Τα ίδια χρόνια στη Θεσσαλονίκη το ποντιακό τραγούδι ξεκινούσε κι έναν άλλο δρόμο: είχε ήδη μπει στη νυχτερινή διασκέδαση –βήμα που πιστώνεται στον Χρύσανθο και στον Γώγο– και μερικοί τολμηροί επιχειρηματίες αποφάσιζαν να εμπλακούν με τη δισκογραφία, γυρίζοντας ουσιαστικά την πλάτη τους στην πρωτεύουσα. Ο πρώτος ήταν ο Βασίλης Παπαδόπουλος με την εταιρεία Βάσιπαπ· λίγα χρόνια μετά ακολούθησαν ο Αντώνης Βεργιάδης με τη Βεράν και οι αδελφοί Πετρίδη με την Έλλη. Η κίνηση αυτή της Θεσσαλονίκης γενικά δεν έφερε επιστημονικούς προσανατολισμούς, ιστορικούς ή λαογραφικούς, αντίθετα ήταν μια κίνηση προσανατολισμένη στο μουσικό παρόν· μάλιστα, χωρίς αυστηρή οροθέτηση στον ποντιακό χώρο[xiii]. Οι καθαρολογίες δεν την αφορούσαν· την αφορούσε η ζωντάνια. Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι εταιρείες αυτές εξελίχθηκαν σε μια εστία για δεκάδες νέους καλλιτέχνες, εδραιώνοντας έτσι ένα νέο μουσικό ιδίωμα, χαρακτηριστικό των Ποντίων της Ελλάδας πια. Μερικά χρόνια αργότερα, το ιδίωμα αυτό θα αποτελούσε το πρότυπο για τους Πόντιους της σοβιετικής πλευράς.

Από την πλουσιότατη αυτή κίνηση είναι δύσκολο να επιχειρήσουμε αξιολογήσεις, είναι σίγουρο όμως ότι η Θεσσαλονίκη, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ήταν πλέον το μεγάλο κέντρο της ποντιακής μουσικής. Τραγουδιστές ή λυράρηδες, όπως ο Θεόδωρος Παυλίδης (1957-2003), ο Παυλάκης «Δραμινός» Καλαϊτζίδης, ο Γιάννης Τσανάκαλης, ο Παναγιώτης Ασλανίδης, o Στάθης Νικολαΐδης, ο Μιχάλης Καλιοντζίδης, ο Χρήστος Παπαδόπουλος και πολλοί άλλοι στα μέσα της δεκαετίας του ’80 ήταν ήδη θρυλικοί. Οι καλλιτέχνες της Θεσσαλονίκης δεν δίσταζαν να κάνουν δίσκους αντιπολεμικού ή κοινωνικού περιεχομένου[xv] στην ποντιακή γλώσσα και στο ποντιακό μουσικό ιδίωμα, αποδεικνύοντας τη ζωντάνια της παράδοσής τους, και μέχρι σήμερα εξακολουθούν να γράφονται νέοι ποντιακοί στίχοι και τραγούδια. Κατακλείδα αυτής της κίνησης, στα μέσα της δεκαετίας του ’80, αποτελεί ο ποντιακός κινηματογράφος.

Τα ίδια ακριβώς χρόνια, επιχειρείται άλλη μια προσέγγιση της ποντιακής κληρονομιάς. Ο Ηλίας Παπαδόπουλος (γ. 1951), έχοντας ζήσει αρκετά χρόνια στη Γερμανία και σπουδάζοντας αρχιτεκτονική και σύνθεση, αναζήτησε τη θέση της λύρας μέσα στον κόσμο της λόγιας δυτικοευρωπαϊκής μουσικής, είτε σε σύνολα δωματίου είτε σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα, με συνεργάτες όπως ο Peter Kowald, ο Θόδωρος Αντωνίου κ.ά. Οι λίγες δισκογραφικές κυκλοφορίες του αποκαλύπτουν απίστευτες δυνατότητες του οργάνου, όπως και την εξαιρετική πολύπλευρη δεξιοτεχνία του ίδιου του Παπαδόπουλου.

Τελευταία εξέλιξη στην ιστορία των Ποντίων στην Ελλάδα αποτελεί το ρεύμα των «παλιννοστούντων» από την πρώην σοβιετική επικράτεια, στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Κάποιοι από αυτούς ενσωματώθηκαν με επιτυχία στον υπάρχοντα ποντιακό κόσμο της Ελλάδας –τραγουδιστές όπως ο Αλέξης Παρχαρίδης, ο Γιάννης Τσιτιρίδης ή ο θαυμάσιος, νεότατος Χαράλαμπος Τσαντεκίδης– κάνουν ήδη καριέρα «χωρίς», όπως παρατηρεί ο Βασίλης Παπαδόπουλος, «ουσιαστικές διαφορές από τους προϋπάρχοντες Ποντίους της νότιας παραλίας». Όπως είναι βέβαια αναμενόμενο, αυτό το νέο κύμα φέρει σοβιετικές επιδράσεις και, καθώς τα σύνορα είναι πλέον ανοιχτά, πολλοί καλλιτέχνες διατηρούν μια στενή σχέση με τη ρωσική κυρίως πλευρά. Από αυτή τη ρωσοποντιακή γενιά ξεχωρίζουν ιδιαίτερα οι Europond, με δικό τους χρώμα, αντλώντας στοιχεία από τη νεότερη παράδοση των Ποντίων της Ελλάδας αλλά και από τη διεθνή ποπ σκηνή και, βέβαια, δεν στερούνται χιούμορ. Η δημιουργία χιπ-χοπ στην ποντιακή γλώσσα αποδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο παραμένει ζωντανή. Παραπλήσια περίπτωση είναι και αυτή των Οντισσέια, ο ήχος των οποίων σαφώς αποκλίνει από τον γνωστό ελληνικό, με πολύ έντονα πλήκτρα, που σχεδόν εκτοπίζουν τη λύρα και, με την ποντιακή γλώσσα υποβαθμισμένη σε βάρος της ρωσικής και της νέας ελληνικής.

Στην ξεχασμένη Ανατολή

Στην Τουρκία εκτιμάται ότι σήμερα ζουν περίπου 300.000 μουσουλμάνοι ελληνογενείς Πόντιοι. serra_xorosΟ προσδιορισμός τους είναι πλέον δύσκολος, καθώς η γλώσσα σταδιακά εγκαταλείπεται. Εικάζεται ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός κρυπτοχριστιανών[xvi], ωστόσο πολλοί είναι αυτοί που προτίμησαν να ενσωματωθούν στο νέο τουρκικό κράτος. Η ελληνική ρίζα μέσα στον τουρκικό περίγυρο εξελίχθηκε σε δυσβάστακτο και ουσιαστικά ανωφελές φορτίο και η αδυναμία –ή η απροθυμία– των ελληνικών κυβερνήσεων να συνδράμουν αυτό τον ελληνογενή πληθυσμό επέτεινε την αφομοίωσή του από την τουρκική πλευρά, που βολεύεται να τους χαρακτηρίζει Λαζούς και όχι Ποντίους[xvii]. Στην πραγματικότητα, ο όρος Μαυροθαλασσινοί είναι ο ρεαλιστικότερος, καθώς δηλώνει τόπο προέλευσης και όχι εθνοτική καταγωγή, πράγμα που εξακολουθεί να είναι ακανθώδες σημείο στην Τουρκία[xviii].
«Να το σταυρουλάκι» μου απάντησε και έβγαλε από την τσέπη του ένα χρυσό σταυρό με αλυσίδα. Στο πίσω μέρος έγραφε Κωνσταντίνος 1921. «Πάρτε όλα τα χρυσαφικά αλλά το σταυρουλάκι θα το κρατήσω εγώ». «Μήπως είστε κρυπτοχριστιανός;» ρώτησα δειλά. «Όχι ακριβώς», απάντησε κατεβάζοντας το βλέμμα του, «αλλά… εγώ είμαι ο Κωνσταντίνος». Άφωνοι σκύψαμε και φιληθήκαμε… σαν ξαδέρφια. Με παρακάλεσε η ιστορία αυτή να μείνει μεταξύ μας, αλλιώτικα θα κινδύνευε η καριέρα των δύο παιδιών του, που ήταν μόνιμοι αξιωματικοί του τουρκικού στρατού αλλά και η δική του θέση, ως διευθυντού του τελωνείου. Επέμεινε «δεν έχει πια κανένα νόημα». Έφυγα χωρίς να πάρω τίποτα[xix].

Η παράδοση του Πόντου στην Τουρκία ακολουθεί τη δική της πορεία. Ανυπέρβλητη μουσική φυσιογνωμία υπήρξε ο Bahattin Çamurali (1928-198;) από τα Σούρμενα, και η φήμη του δεν λέει να ξεθωριάσει. «Για τους Ποντίους της Τουρκίας είναι ότι ο Γώγος Πετρίδης για τους Ποντίους της Ελλάδας» μου γράφει ο Özhan Öztürk, κορυφαίος μελετητής των παραδόσεων της Μαύρης Θάλασσας[xx]. Άλλοι σπουδαίοι λυράρηδες της παλαιάς γενιάς είναι ο Sadık Aynaci (1888-1946), ο Hüseyin Dilaver (1910-1964) και ο γιος του Fahrettin (γ. 1931), o Katip Şadi (γ. 1938) -δραστήριος ως σήμερα-, o Mehmet Sırrı Öztürk (γ. 1938), o Şevket Köroğlu (γ. 1947) κ.ά. Ο γνωστότερος ελληνόφωνος υπήρξε ο Yusuf Cemal Keskin (γ. 1954), ο οποίος έχει και ηχογραφήσεις στην ποντιακή. Σημαντική για την περιοχή ήταν η μουσικολογική εργασία του Hasan Maçkali Tunç (1912-1986), ένα απάνθισμα ηχογραφήσεων του οποίου εκδόθηκε προ ετών από την Kalan. Ανάμεσα στους νεότερους ξεχωρίζουν ο Fuat Saka (γ. 1952) και ο Volkan Konak (γ. 1967) fsvkμε πιο νεωτεριστική προσέγγιση· ηλεκτρικά όργανα παράλληλα με την ποντιακή λύρα έχουμε ακούσει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά εδώ είναι η αισθητική που δίνει άλλη προοπτική. Ο Saka συνεργάστηκε και με Πόντιους της Ελλάδας και η φήμη του είναι πλέον διεθνής· είχε προηγηθεί μια εικοσαετία διωγμών στη γενέτειρά του. Πρόκειται πλέον για μουσική προοριζόμενη για ευρύτερο ακροατήριο· η αναζήτηση κωδίκων επικοινωνίας οδηγεί σε αξιοθαύμαστες υβριδικές προτάσεις. Κοντύτερα στο λαϊκό ύφος κινούνται αστέρες όπως η Hülya Polat, η Cemile Cevherçiçek, ο Hayri Yaşar Karagülle κ.ά.

Μιλώντας για την τουρκική Μαύρη Θάλασσα, θα πρέπει οπωσδήποτε να μνημονεύσουμε και τους Λαζούς Birol Topaloglu (γ. 1965) και Kazim Koyuncu (1971-2005), με πλούσιες δισκογραφίες, ανάμεσα στις οποίες ακόμη και επιτόπιες καταγραφές· εξαιρετικό δείγμα ο δίσκος του Topaloglu Lazeburi (Kalan, 2001). Αμφότεροι έχουν τραγουδήσει και στην ποντιακή γλώσσα, ο Koyuncu μάλιστα είχε και πολιτική δράση. Τη δική τους ψηφίδα προσθέτουν και οι αρμενογενείς Χεμσίνοι, θαυμάσιο δείγμα της μουσικής των οποίων αποτελεί το συγκρότημα Vova, με έντονες αποχρώσεις της μουσικής του Καυκάσου. Ωστόσο, αυτός που έφερε τη μουσική της Μαύρης Θάλασσας σε ευρεία δημοσιότητα στην Τουρκία είναι ο Erkan Ocaklı, παίζοντας σάζι και διατηρώντας τη χαρακτηριστική προφορά της περιοχής.
Είναι πολύ δύσκολο να αποτολμήσει κανείς να ξεχωρίσει τι πραγματικά είναι ελληνογενές, τι τουρκογενές και τι λαζικό στην περιοχή του σημερινού Πόντου. Πιθανότατα υπάρχουν λαζικές επιρροές στην παράδοση των ελληνογενών από πολύ παλαιά και είναι φυσικό να έχει δεχτεί και η λαζική πλευρά αντίστοιχα ελληνικές επιρροές. Οι τρεις εθνότητες συμβίωσαν επί μακρόν ειρηνικά. Ενδεικτικά, οι Λαζοί ονομάζουν τους χορούς τους «χορόν» και «χορούμι» και φαίνεται ότι υπάρχουν τεράστιες ομοιότητες με τους ποντιακούς χορούς. Αυτό που είναι περίεργο, είναι ότι ελάχιστες ομοιότητες παρουσιάζονται σήμερα ανάμεσα στην ποντιακή παράδοση που ξέρουμε και στις ομόλογες παραδόσεις που καταγράφονται στη γεωργιανή πλευρά, παρά τη γλωσσική συνάφεια των Λαζών με τους Γεωργιανούς. Ανάλογα, εμφανής είναι και η επίδραση των τουρκικών φύλων στην ποντιακή κληρονομιά, παραπέμποντας μάλιστα σε ανατολικότερες τουρκικές παραδόσεις, από τους Ασίκηδες της Ανατολίας ως τους Αζέρους Ασούγ και τους Τουρκομάνους Μπαχτσί. Πολλοί Τουρκομάνοι του Πόντου επίσης χρησιμοποιούν κεμεντζέ και λένε τους χορούς τους «χορόν.



Ο Ηλίας Παπαδόπουλος αναζήτησε τη θέση της λύρας μέσα στον κόσμο της λόγιας δυτικοευρωπαϊκής μουσικής, είτε σε σύνολα δωματίου είτε σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα, με συνεργάτες όπως ο Peter Kowald και ο Θόδωρος Αντωνίου

Πολλές Μαύρες Θάλασσες

Στη βόρεια πλευρά, η γνώση μας είναι τελικά ακόμη πιο περιορισμένη. Η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στους εκεί Πόντιους υπήρξε κυριολεκτικά κυκλοθυμική –από την προσπάθεια κωδικοποίησης της γλώσσας και αναπροσαρμογής της γραφής της[xxi], τη δεκαετία του ’20, ως τους διωγμούς και τις προσπάθειες βίαιης αφομοίωσης στα τέλη της δεκαετίας του ’30– πολιτική την οποία, αν και χαλάρωσε, λίγο άλλαξε ως την εποχή του Γκορμπατσόφ. Μεγάλος αριθμός Ποντίων εκτοπίστηκε στην Κεντρική Ασία και κάποιοι, όπως ο Λάκι Κασόγλου (γ. 1939), εξακολουθούν σήμερα να κάνουν καριέρα στο Καζαχστάν. Ανάλογες περιπτώσεις υπήρξαν ο σπουδαίος Γιώργος Μορφέσσης (1882-1957), ο Γιάννης Βουτυράς (1914-1976) και η Ξένια Γεωργιάδη (γ. 1949)· κοινό χαρακτηριστικό τους ότι δεν είχαν καμία σχέση με την ποντιακή παράδοση[xxii]. Στην περιοχή του Ανατολικού Πόντου φαίνεται ότι η παράδοση της ποντιακής λύρας δεν διακόπηκε· αντίθετα, στην Αζοφική η λέξη κεμεντζέ (γκιμιτσά) δηλώνει το βιολί. Αυτή η περιοχή, με επίκεντρο τη Σαρτανά, κοντά στη Μαριούπολη της σημερινής Ουκρανίας, φαίνεται πως είναι η πλουσιότερη σε ελληνικές παραδόσεις· από κει προέρχονται οι καταγραφές του Αλέξανδρου Ασλά, οι μόνες μουσικές καταγραφές παραδόσεων των ελληνογενών πληθυσμών τα σοβιετικά χρόνια. Σήμερα, συγκροτήματα όπως οι Σαρτάνσκι Σαμοτσβίτι και οι Μπιρ Ταϊφά[xxiii] εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στην περιοχή· πρόκειται ουσιαστικά για λαογραφικούς συλλόγους.

Η περιοχή δυτικά της Κριμαίας, καθώς και η δυτική παραλία της Μαύρης Θάλασσας τείνουν να μη θεωρούνται Πόντος· αν και υπήρχαν και εδώ ακμάζουσες ελληνικές κοινότητες, πολλές από τις οποίες εγκαταλείφθηκαν τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, όπως λόγου χάριν η Αγχίαλος της Βουλγαρίας. Οι μουσικές παραδόσεις αυτών των τόπων είναι βέβαια διαφορετικές, αντικατοπτρίζοντας τους συσχετισμούς με άλλους πληθυσμούς –Βουλγάρους, Ρουμάνους, Μολδαβούς, Γκαγκαούζους κ.ά.– αλλά και στενότερους δεσμούς με τις παραδόσεις που αναπτύσσονται στη Βόρεια Ελλάδα. Διάσημος ελληνογενής τραγουδιστής στην περιοχή είναι ο μάλλον ξεχασμένος πλέον Jean Moscopol (1903-1980). Από αυτά τα μέρη κατάγονταν ο Γιάννης Ξενάκης.

Δυστυχώς, όπως συχνά συμβαίνει όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες –και σαφώς εξακολουθούν να είναι τέτοιες για τους Πόντιους της ρωσικής πλευράς– πολλή από τη μουσική αυτού του είδους κυκλοφορεί με αυτοσχέδια μέσα και χωρίς τεκμηρίωση. Ο ευκολότερος τρόπος να τη συναντήσει κανείς είναι το YouTube και το MySpace ή κάποια ποντιακά γλέντια. Ο διαδικτυακός χώρος γενικά φιλοξενεί πάρα πολλά ποντιακά στοιχεία, μαζί κι εκείνα που είναι ανεπιθύμητα για τις τοπικές αρχές· συναντά κανείς εκεί από τα πλέον μελετημένα σχόλια μέχρι τις πιο απίστευτες βλακείες, και αυτό αποτελεί μια ακτινογραφία της σημερινής ποντιακής πραγματικότητας. Παρά την πλήρη ένταξή τους πλέον στη νεοελληνική κοινωνία, παρά την έλλειψη κρατικής μέριμνας για τη διατήρηση της γλώσσας, η ποντιακή κουλτούρα εξακολουθεί να είναι ζωντανή και δείχνει πως θα παραμείνει. Ομοίως ζωντανή εξακολουθεί να είναι και στην τουρκική πλευρά, παρά τις προσπάθειες του τουρκικού κράτους να ισοπεδώσει τις πολιτιστικές ιδιαιτερότητες των αλλόγλωσσων πληθυσμών της χώρας. Η ρωσική πλευρά προσθέτει τη δική της πινελιά στον πίνακα.

Κλείνοντας αυτό το κείμενο, το οποίο ήδη είναι αρκετά μεγάλο, σημειώνω ότι υπάρχουν πάρα πολλά ακόμη στοιχεία για τον Πόντο που αναγκάστηκα να παραλείψω, ελλείψει χώρου, αλλά και ακόμη περισσότερα, όπως μπορώ να φανταστώ, που εγώ ο ίδιος αγνοώ. Θα ήταν χαρά κάθε υπόδειξη για συμπληρώσεις και διορθώσεις.

[i] Ανάμεσα στους διάσημους Ποντίους θα πρέπει να μετρήσει κανείς τον γεωγράφο Στράβωνα, τον ασκητή Ευάγριο τον Ποντικό, τον Διογένη τον κυνικό φιλόσοφο, τον Σοβιετικό κοσμοναύτη Φιόντορ Γιουρτσίχιν, τον ευθυμογράφο Δημήτρη Ψαθά, τον Ντέμη Νικολαΐδη και άλλους πολλούς.

[ii] Έχω κατά νου το βιβλίο του Raymond Gordon Jr, Languages of the World, SIL 2005, το οποίο χρησιμοποιώ κι εγώ ο ίδιος για γλώσσες για τις οποίες δεν έχω αμεσότερη επαφή. Στην περίπτωση των Ποντίων, ορισμένες από τις αστοχίες του ξεπερνούν κάθε φαντασία.

[iii] «Στη δεκαετία του ’60, στα χωριά της Κοζάνης» παρατηρεί ο Χρήστος Αντωνιάδης, σήμερα νευροχειρουργός αλλά και στιχουργός, «η ποντιακή γλώσσα ήταν απαγορευμένη στο σχολείο. Βέβαια, αυτό είχε μια πρακτική πλευρά: ότι τα ποντιόπουλα έπρεπε να αποκτήσουν δεξιότητες και στη νέα ελληνική, γιατί σ’ αυτήν θα διαγωνίζονταν αργότερα στις εισαγωγικές εξετάσεις και τα σχετικά. Όμως είναι θλιβερό ότι ακόμη και μετά τη μεταπολίτευση, όπου πλέον δεν ετίθετο θέμα άγνοιας της νεοελληνικής και το κράτος ήταν αρκούντως εύρωστο, δεν υπήρξε καμιά προσπάθεια να εισαχθεί η ποντιακή γλώσσα, έστω ως δεύτερη, σε δημοτικά σχολεία περιοχών όπου ζούσε ποντιακής καταγωγής πληθυσμός».

[iv] Ενδεικτικά τα βιβλία του Βλάση Αγτζίδη, Παρευξείνιος Διασπορά, (Κυριακίδης 1996, 2001) και Ποντιακός Ελληνισμός: Από τη γενοκτονία και τον σταλινισμό στην περεστρόικα (Κυριακίδης, 1990).

[v] Βασικό θέμα που συζητιέται στις μέρες μας είναι η αναγνώριση των γεγονότων της περιόδου 1915-1923 ως γενοκτονίας των Ποντίων. Ενδεικτικό της άποψης αυτής το πολύτομο έργο του Κώστα Φωτιάδη Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (Ηρόδοτος 2005).

[vi] Έξυπνες οι παρατηρήσεις του Βλάση Αγτζίδη (μαζί με κριτική για τις θέσεις και τη στάση του Κ. Φωτιάδη) σχετικά με τους Πόντιους της Τουρκίας σε άρθρα του ιστοχώρου www.trapezounta.com. Στον ίδιο ιστοχώρο, πολύ ενδιαφέρον το άρθρο της Μαρίας Δεληθανάση Ούτε Έλληνες ούτε Τούρκοι σχετικά με τους εναπομείναντες ελληνόφωνους της Μαύρης Θάλασσας και τη στάση της ελληνικής και της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι τους.

[vii] Ελαφρά προσαρμοσμένη εδώ, αυτή η φράση ανήκει στην αναγνώστρια Olympiada στο φόρο Πόντος και Αριστερά, www.pontosandaristera.wordpress.com

[viii] Δημοσιευμένο από τον αναγνώστη Κιαμούλτς στο φόρο Πόντος και Αριστερά, ό.π.

[ix] Πολλά στοιχεία για τις ισορροπίες και τις συμμαχίες αυτές στους Βερέμη και Κολιόπουλο Ελλάς: Η σύγχρονη συνέχεια, Καστανιώτης 2006.

[x] Η πρώτη σχετική έκδοση από το Αρχείο Μερλιέ ήταν τα Αυθεντικά Μικρασιάτικα (Αφοί Φαληρέα, 1981). Το βινίλιο αυτό, που δεν επανεκδόθηκε, περιέχει και μερικά τραγούδια που δεν περιελήφθησαν στις κατοπινές συλλογές.

[xi] Π. Χαιρόπουλος, Η Λύρα (Κυριακίδης, 1986). Επίσης πολλά στοιχεία στον Φοίβο Ανωγειανάκη, Ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα (Μέλισσα 1991).

[xii] Μερικές σπουδαίες εκτελέσεις ποντιακών χορών από τον Χρήστο Γευγελή και τον Θανάση Σέρκο στο δίσκο Ζουρνάδες Και Νταούλια (General 1976).

[xiii] Εξαιρώντας την Έλλη, που αυτοχαρακτηρίζονταν ως Ποντιακή Εταιρεία Δίσκων. Σήμερα μόνο η Βάσιπαπ συνεχίζει.

[xiv] Ο Πέτρος Δραγουμάνος καταγράφει μόνο για τη Βάσιπαπ 480 τίτλους, ο Βασίλης Παπαδόπουλος σε τηλεφωνική μας επικοινωνία μίλησε περίπου για 900, οι μισοί τουλάχιστον από τους οποίους ποντιακοί. Η Βάσιπαπ δραστηριοποιείται από το 1967.

[xv] Ενδεικτικά: Γιάννης Κουσίδης, Μη ανθρώπ’, μη πολεμάτε (Έλλη, 1978), Ζ. Γεωργιάδης & Β. Μιχαηλίδης, Τα εργατικά (Έλλη 1979)

[xvi] Κωνσταντίνος Φωτιάδης, Οι εξισλαμισμοί της Μικράς Ασίας και οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου (Κυριακίδης 1988)

[xvii] Παραθέτω τη wikipedia: Οι Τούρκοι γενικώς χρησιμοποιούν τον όρο Laz για όλους τους κατοίκους της Μαύρης Θάλασσας ανατολικότερα της Σαμψούντος. Ο όρος Lazca, λαζική γλώσσα, συνήθως εννοεί την τουρκική διάλεκτο της Τραπεζούντος, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για μια γλώσσα του Νότιου Καυκάσου, άσχετη με την Τουρκική. Οι πραγματικοί Λαζοί αισθάνονται έντονη ανάγκη να διαφοροποιούν τον εαυτό τους από άλλους κατοίκους της περιοχής. Επίσης, οι μη Λαζοί αρνούνται την ονομασία, προτιμώντας για τον εαυτό τους το Karadenizli, «μαυροθαλασσινοί».

[xviii] Σπουδαία μελέτη για τον πολιτισμό του τουρκικού Πόντου είναι το βιβλίο του Omer Asan, Pontos Kültürü (Belge, Κωνσταντινούπολη 1996) – στα ελληνικά Ο πολιτισμός του Πόντου, (Κυριακίδης 1999). Απαγορευμένο από την τουρκική κυβέρνηση ως «γραπτή προπαγάνδα για τον διαμελισμό της Τουρκίας»!

[xix] Απόσπασμα από το κείμενο του Κωνσταντίνου Φωτιάδη Ο λαθρόβιος ελληνισμός του Πόντου, δημοσιευμένο στο διαδίκτυο, www.pontos-genoktonia.gr
[xx] Από τον Özhan προέρχονται οι περισσότερες από τις πληροφορίες μου για την εικόνα της νότιας ακτής της Μαύρης Θάλασσας μετά την ανταλλαγή. Ένα μεγάλο ευχαριστώ! Δικό του έργο είναι ο δικτυακός τόπος www.karalahana.com, όπως και το ογκωδέστατο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό της Μαύρης Θάλασσας, Karadeniz Ansiklopedik Sözlük, (Heyamola, Κωνσταντινούπολη 2005), με άφθονες πληροφορίες για τη μουσική, τα ήθη, την ονοματολογία της περιοχής και όλα τα σχετικά.

[xxi] Κ. Τοπχαράς, Γραμματική της ποντιακής διαλέκτου, (Κυριακίδης επανέκδοση 1998)

[xxii] Η Ξένια Γεωργιάδη επιχείρησε να σταδιοδρομήσει και στην Ελλάδα, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, φαίνεται όμως χωρίς επιτυχία· τελικά επέστρεψε στη Ρωσία. Ο Μορφέσσης έχει μερικούς δίσκους γραμμοφώνου με ελληνικά τραγούδια, αλλά η περισσότερη δισκογραφία του είναι ρωσική.

[xxiii] Αναλυτική παρουσίαση και των τριών στο Δίφωνο, τ. 144, 9/2007. Τα βινίλια του Ασλά πρόσφατα επανεκδόθηκαν σε δίσκο ακτίνας.

ΠΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Ο κλέφτης δεν γίνεται ηγεμόνας του κόσμου

Το έμβλημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Η τουρκική πλευρά επιδιώκει την πολιτική και η ελληνική το δίκαιο. Ουσιαστικά εμπλέκονται μεταξύ τους αυτά τα δύο. Το δίκαιο έγινε μέρος της πολιτικής και η πολιτική έγινε μέρος του δικαίου. Ορθώνονται ενώπιόν μας σαν ένα αδιαίρετο σύνολο. Υπέρ όποιας πλευράς και αν είναι η απόφαση του δικαστηρίου, αυτή αποτελεί «νομική νίκη» για την πλευρά αυτή και «πολιτικό πλήγμα» για την άλλη πλευρά. Αν υπάρχει μια δύναμη που κυριαρχεί πάνω στα δικαστήρια εκείνα, όπως ο Στάλιν, μπορείτε να αμφιβάλλετε για το αν είναι δίκαιες οι αποφάσεις αυτές. Απέναντί μας έχουμε το ανώτατο νομικό όργανο της Ευρώπης. Αν δεν εμπιστευόμαστε ούτε τις αποφάσεις αυτού του οργάνου, τότε τι θα εμπιστευόμαστε;

Όλοι στον κόσμο αυτό χρειάζονται το δίκαιο. Και οι καλοί και οι κακοί. Ακόμη και οι δικτάτορες που λύνουν και δένουν. Σκεφτείτε τον Στάλιν που κυβέρνησε τη Σοβιετική Ένωση για 30 χρόνια μετά τον Λένιν. Ήταν σίγουρα ο πιο ισχυρός δικτάτορας που πέρασε και θα περάσει από τον κόσμο. Και πολλοί τον θεωρούσαν θεό. Χρειαζόταν το δίκαιο ακόμη και αυτός. Ήταν και αυτός υποχρεωμένος να προσαρμόσει τα πάντα στο καλούπι του νόμου. Ουσιαστικά, μπορούσε να καθαρίσει με κάθε μέσον όσους τον αντιπολιτεύονταν και ήθελε να τους βγάλει από τη μέση. Ένας άνθρωπος μπορούσε να πέσει θύμα τροχαίου δυστυχήματος, να πνιγεί στη θάλασσα, να αυτοκτονήσει ή να βρεθεί κάπου νεκρός κατά μυστηριώδη τρόπο. Επειδή κρατούσε στα χέρια του τον οργανισμό που ονομάζεται κράτος, θα μπορούσε να βάλει τους γιατρούς να γράψουν ό,τι έκθεση ήθελε αυτός. Δεν επέλεξε αυτό το δρόμο ο Στάλιν. Επέλεξε το δίκαιο. Έστησε λαϊκά δικαστήρια. Εκεί δίκαζε όποιον ήθελε να βγάλει από τη μέση. Και τον εκτελούσε. Ήθελε να δείξει στον κόσμο πως δεν ήταν δικτάτορας και πως τα κάνει όλα στο πλαίσιο του νόμου.
Οι Σοβιετικοί νοιάζονταν να μην δικάσουν και να τιμωρήσουν κάποιον λόγω των απόψεών του. ΓιΆ αυτό προτιμούσαν να φορτώνουν σε όσους αντιπολιτεύονταν το σύστημα κοινά αδικήματα και να τους τιμωρούν γιΆ αυτά. Έκρυβαν είτε χρυσάφι είτε συνάλλαγμα είτε ναρκωτικά μέσα στα σπίτια τους όπου έμπαιναν κρυφά. Ύστερα έκαναν έφοδο και τους συλλάμβαναν ως λαθρέμπορους. Το προσάρμοσαν και αυτό στο καλούπι του νόμου.
Γιατί αναφέρθηκα σε αυτό το θέμα; Να σας πω. Πρόσφατα συζητάμε για το δίκαιο και την πολιτική. Η τουρκική πλευρά επιδιώκει την πολιτική και η ελληνική το δίκαιο. Ουσιαστικά εμπλέκονται μεταξύ τους αυτά τα δύο. Το δίκαιο έγινε μέρος της πολιτικής και η πολιτική έγινε μέρος του δικαίου. Ορθώνονται ενώπιόν μας σαν ένα αδιαίρετο σύνολο. Υπέρ όποιας πλευράς και αν είναι η απόφαση του δικαστηρίου, αυτή αποτελεί «νομική νίκη» για την πλευρά αυτή και «πολιτικό πλήγμα» για την άλλη πλευρά. Αν υπάρχει μια δύναμη που κυριαρχεί πάνω στα δικαστήρια εκείνα, όπως ο Στάλιν, μπορείτε να αμφιβάλλετε για το αν είναι δίκαιες οι αποφάσεις αυτές. Απέναντί μας έχουμε το ανώτατο νομικό όργανο της Ευρώπης. Αν δεν εμπιστευόμαστε ούτε τις αποφάσεις αυτού του οργάνου, τότε τι θα εμπιστευόμαστε;
Στην Κύπρο δεν είναι το δίκαιο και η πολιτική που συγκρούονται. Βρίσκονται αντιμέτωπα το δίκαιο με το άδικο. Είτε θα νομιμοποιήσουμε τα αποτελέσματα ενός πολέμου είτε θα παραδεχτούμε ότι δεν είναι νόμιμα. Κατακτήθηκαν εδάφη με αίμα. Διώχτηκαν άνθρωποι από τους τόπους τους με τη βία των όπλων. Κατασχέθηκαν οι περιουσίες τους. Ύστερα, οι περιουσίες αυτές διανεμήθηκαν σε κάποιους άλλους. Επιπλέον, τους δόθηκαν και τίτλοι ιδιοκτησίας. Μήπως είναι νόμιμο αυτό; Δηλαδή, μήπως σε αυτό τον κόσμο όποιος κατακτήσει κάποιο έδαφος και βάλει τη σημαία του πάνω σε αυτό, αμέσως γίνεται και ο ιδιοκτήτης του;
Μου φαίνεται πως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι πέρασε τόσος πολύς καιρός από τότε. Αν αυτές οι αγωγές είχαν καταχωριστεί αμέσως μετά το 1974 και ετίθεντο σε ισχύ, σίγουρα οι υποθέσεις δεν θα περιπλέκονταν τόσο πολύ. Όμως, έχουμε μπροστά μας πιο παλιά παραδείγματα από το δικό μας. Το Γκιοκτσέαντα και το Μποζτζάαντα. Το Γκιοκτσέαντα ήταν κάποτε η Ίμβρος και το Μποζτζάαντα η Τένεδος. Ο ντόπιος πληθυσμός αυτών των νησιών ήταν Έλληνες. Με τη Συνθήκη της Λοζάνης τα νησιά αυτά παραχωρήθηκαν στην Τουρκία. Ό,τι έκανε στην Κύπρο μετά το 1974 η Τουρκία, το έκανε και εκεί. 'Αλλαξε ακόμα και το όνομα των νησιών. Μετέφερε πληθυσμό από την Τουρκία εκεί. Και αφάνισε τον ντόπιο πληθυσμό. Τώρα καταχωρίζουν αγωγές στο ΕΔΑΔ εναντίον της Τουρκίας και κερδίζουν και οι κληρονόμοι των εδαφών σε εκείνα τα νησιά. Ο κλέφτης δεν γίνεται ηγεμόνας του κόσμου, έτσι δεν είναι;

Του Σενέρ Λεβέντ ΠΟΛΙΤΗΣ

Τουρκία: δρόμος στρωμένος με άνθη και αγκάθια

Δύο σύγχρονοι Τούρκοι πρόεδροι, σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες αμφότεροι, ο μακαρίτης Τουργκούτ Οζάλ και ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, είχαν εδώ και περίπου 20 χρόνια, διατυπώσει δύο μεγαλεπήβολα οράματα για το μέλλον και τον ρόλο της χώρας τους. Ο πρώτος μίλησε για μια πολιτική σφαίρα επιρροής της Τουρκίας «που θα εκτείνεται από την Αδριατική έως το Σινικό Τείχος». Ο δεύτερος έκανε λόγο για αναβίωση του «δρόμου του μεταξιού», τη μεταφορά δηλαδή μέσω Τουρκίας των πλούσιων ενεργειακών πόρων της Κεντρικής Ασίας στη Μεσόγειο και τη Δύση. Στην εποχή τους τα σχέδια εκείνα λοιδορήθηκαν αφ' ενός ως κενές περιεχομένου τουρκικές ηγεμονικές φιλοδοξίες και αφ' ετέρου ως νεοοθωμανικοί μεγαλοϊδεατισμοί. Σήμερα κανείς δεν αμφισβητεί τη γεωστρατηγική και οικονομική σημασία της Τουρκίας στο τόξο από τα Βαλκάνια μέχρι τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Παρά τα φαινόμενα εν τούτοις, παρά την εξαιρετική πράγματι δουλειά της διπλωματίας της και παρά τα απλόχερα εύσημα του Αμερικανού προέδρου που την υπερενίσχυσαν διεθνώς, ο δρόμος και ο ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή, τουλάχιστον επί του παρόντος, δεν είναι στρωμένος μόνο με άνθη, αλλά και με αγκάθια: * Πρώτα πρώτα η Ε.Ε. Οι ισχυρές αντιστάσεις πολλών κρατών-μελών της καθιστούν αβέβαιη την ευρωπαϊκή προοπτική της -παρά τις εκκλήσεις της Ουάσιγκτον.

* Η Ρωσία θα διεκδικεί με όλα τα μέσα τη διέλευση -και τον έλεγχο- των αγωγών μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα εδάφη της. Και όπως όλα δείχνουν, δεν θα υποχωρήσει αμαχητί, αφήνοντας την Τουρκία να καταστεί ο «εναλλακτικός» πόλος των ενεργειακών διαδρόμων από την Κασπία και το Μπακού προς τη Δύση. Παράδειγμα: Ο αγωγός Ναμπούκο, που ευνοεί την Τουρκία, έμεινε στα χαρτιά. Ενώ μια εταιρεία, η ρωσική Γκαζπρόμ, παρέχει στην Ευρώπη το 40% των αναγκών της σε φυσικό αέριο μέσω των δικών της αγωγών. Παρά το καλό κλίμα στις σχέσεις Αγκυρας-Μόσχας, οι δρόμοι του ενεργειακού «μεταξιού», καθώς και άλλοι αστάθμητοι παράγοντες είναι πιθανόν να διεγείρουν τα -κατ' ουσίαν- ανταγωνιστικά συμφεροντά τους στην περιοχή.

* Η διαφαινόμενη τάση προσέγγισης των ΗΠΑ με το Ιράν μειώνει συγκριτικά τη χρησιμότητα της Τουρκίας στον παρεμβατικό της ρόλο, τόσο στο επίπεδο της ανάσχεσης του ισλαμικού φονταμενταλισμού όσο και στην εξισορρόπηση των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης.

* Οι εσωτερικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις στην Τουρκία τελούν «υπό διαμόρφωση» -με την αθέατη αλλά σκληρή σύγκρουση κεμαλιστών και ισλαμιστών ακόμα υπό εξέλιξη. Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους και παρά τη διαφαινόμενη επικράτηση του κ. Ερντογάν, η σημερινή Τουρκία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται από κάποιους αναλυτές στα «κομβικά κράτη», η σπουδαιότητα των οποίων έγκειται σε ένα «ιστορικό οξύμωρο»: δηλαδή στα προβλήματα που θα δημιουργήσει μια ενδεχόμενη αποσταθεροποίησή τους και όχι στην καθαρή γεωστρατηγική τους αξία.

* Είναι γνωστό ότι η Τουρκία μεσολάβησε σε μυστικές συνομιλίες μεταξύ Συρίας και Ισραήλ για τα υψώματα του Γκολάν. Ως ένα βαθμό η παρέμβαση αυτή προλείανε το έδαφος για την από πολλού θρυλούμενη εξομάλυνση των σχέσεων Δαμασκού-Τελ Αβίβ. Ωστόσο οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και η συνεργασία Τουρκίας-Συρίας, έστω και αν υπαγορεύτηκαν από το κοινό για τις δυο χώρες πρόβλημα των Κούρδων, έχει ενοχλήσει σφόδρα το Ισραήλ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την πολιτική προσέγγισης της Τουρκίας με τον ισλαμικό κόσμο (και τους Παλαιστίνιους), ενδεχομένως να μειώσει τα κίνητρα του Ισραήλ για τη συνέχιση της συνεργασίας του με την Τουρκία στο μέχρι σήμερα -υψηλό- επίπεδο.

* Η κρίση στον Καύκασο και η Δύση υπέδειξαν στην Τουρκία μια πολιτική ήπιας προσέγγισης με την Αρμενία, με την οποία τα σύνορά της παραμένουν κλειστά από το 1994, χάριν... του Αζερμπαϊτζάν. Παρά τις συνεχιζόμενες εκατέρωθεν προσπάθειες και τις επιθυμίες της Ουάσιγκτον, η αντιδικία της Γενοκτονίας των Αρμενίων από τους Νεότουρκους παραμένει ως φαίνεται το αγεφύρωτο πολιτικό χάσμα μεταξύ Ερεβάν και Αγκυρας.

* Οι λαοί των Βαλκανίων, της Μ. Ανατολής και της Β. Αφρικής, που μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης το 1923 αποτελούσαν τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εξακολουθούν να διακατέχονται από μια ιστορική επιφυλακτικότητα απέναντι στη σημερινή Τουρκία. Μπορεί να ειπωθεί ότι η ανάδειξη της Τουρκίας από τις ΗΠΑ σε «τοπικό χωροφύλακα» της ευρύτερης περιοχής, επαναφέρει «κακές αναμνήσεις» και δεν τυγχάνει ούτε της αποδοχής ούτε της υποστήριξης όλων τών λαών και των κρατών της περιοχής, χριστιανικών και μουσουλμανικών. Εξ άλλου η σύγχρονη Τουρκία, παρ' ότι θεωρεί τη Συνθήκη της Λωζάννης ως το πιστοποιητικό της γέννησής της, επιδιώκει σταθερά την αναθεώρησή της, γεγονός που εξοργίζει -και κρατά σε εγρήγορση- όλες τις εμπλεκόμενες και ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις.

* Ακόμα κι αν ομαλοποιηθεί η κατάσταση στο Ιράκ, η ζώνη προστασίας των Κούρδων στο Β. Ιράκ θα αποτελεί αιτία -και εστία- αποσταθεροποίησης για την Τουρκία και τις άλλες χώρες πού συνδέονται με το πρόβλημα αυτό: Ιράν και Συρία. Το Κουρδικό μέχρι την επίλυσή του θα επηρεάζει την εσωτερική σταθερότητα και την εθνική ισχύ της Τουρκίας.

* Οι ΗΠΑ έδωσαν τεράστια σημασία -και δημοσιότητα- στην άποψη ότι η Τουρκία μπορεί να παίξει σημαίνοντα ρόλο στις υποθέσεις της ΝΑ Ασίας και ειδικά στο Πακιστάν και το Αφγανιστάν. Πιθανόν. Ωστόσο τα κοινωνικά, ιδεολογικά, ιστορικά καί οικονομικά δεδομένα της περιοχής αυτής οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εκεί -και όχι μόνον- θα αναδειχθεί τελικά κυρίαρχος και καταλυτικός ο ρόλος της Κίνας.

Το όραμα του μακαρίτη Τουργκούτ Οζάλ για τη χώρα του φαίνεται να σταματά πολύ πριν από το Σινικό Τείχος. Αλλά κι αυτό δεν είναι λίγο.

EΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - Του ΧΡΙΣΤΟΥ Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Στο Ιράν ο Αχματινετζάν, στην Ελλάδα ο Καρκαγιάννης, ο Μανδραβέλης, ο Καμπύλης...

Ο χάρτης δείχνει το σχέδιο που εφάρμοσαν με στυγνό και βάρβαρο τρόπο οι Τούρκοι για την γενοκτονία των Αρμενίων. Το σχέδιο αυτό αμφισβητεί ανερυθρίαστα ο κ. Καρκαγίαννης, ενθαρρύνοντας στην ουσία τους επόμενους γενοκτόνους.

Αρνητές
του Σάββα Καλεντερίδη

Στο καραβάνι των αρνητών της Γενοκτονίας των χριστιανικών εθνοτήτων της Ανατολής, μετά τον Πάσχο Μανδραβέλη, τον Τάκη Καμπύλη και τον Πάνο Μπεγλίτη, προστέθηκε και ο κ. Καρκαγιάννης. Βλέπετε, Αχματινετζάν δεν έχει μόνο το Ιράν, θαυμαστές του Κεμάλ δεν... έχει μόνο η Τουρκία, ούτε θαυμαστές του Χίτλερ έχει μόνο η Γερμανια. Έχει και η Ελλάδα τους αρνητές της.
Θαυμάστε το τελευταίο άρθρο ενός αρνητή.

Η λέξη «γενοκτονία»
Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο Μπαράκ Ομπάμα, πιθανόν να έκανε ένα λάθος όταν υποσχέθηκε (αν το υποσχέθηκε) ότι θα αναγνωρίσει ως γενοκτονία τη σφαγή περίπου 1,5 εκατομμυρίων Αρμενίων από τους Τούρκους. Το θετικό για τον ίδιο είναι ότι δεν επανέλαβε το σφάλμα κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Τουρκία. Είπε βέβαια, ενώπιον της τουρκικής Εθνοσυνελεύσεως, διάφορα φοβερά για τη βάρβαρη συμπεριφορά της σουλτανικής Τουρκίας εναντίον των Αρμενίων, αλλά επιμελώς απέφυγε να προφέρει τη λέξη «γενοκτονία». Ετσι και οι Τούρκοι επίσημοι έμειναν ικανοποιημένοι (στο κάτω κάτω και οι ΗΠΑ έχουν δώσει δείγμα βάρβαρης συμπεριφοράς εναντίον λαών) και ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διατάραξε τις σχέσεις με την Τουρκία, στις οποίες δίνει ιδιαίτερη σημασία.

Αυτή η μέριμνα φαίνεται ότι οδήγησε τον Μπαράκ Ομπάμα στην ελαφρά, αλλά και πολύ ουσιαστική, αναδίπλωση σε σχέση με τα όσα έλεγε κατά την προεκλογική περίοδο. Δεν πιστεύω ότι μελέτησε εμβριθέστερα τα ιστορικά γεγονότα του 1915, όπου καταγράφεται η σφαγή των Αρμενίων, ούτε ότι εμβάθυνε στην έννοια και στο περιεχόμενο της λέξης «γενοκτονία» και αποφάσισε να μην την προφέρει, γιατί η έννοιά της δεν αντιστοιχεί με τα γεγονότα. Λόγοι σύγχρονης πολιτικής σκοπιμότητας τον ανάγκασαν να το κάνει.

Ποια διαφορά υπάρχει ανάμεσα στη σφαγή των Αρμενίων και στη γενοκτονία; Από σφαγές είναι γεμάτη η Ιστορία. Η σφαγή είναι μέσο πολιτικό, με το οποίο η εξουσία προσπαθεί να αποσπάσει πολιτικά και υλικά αγαθά και κυρίως να επιβεβαιώσει την ισχύ και την κυριαρχία της. Οι σφαγές στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν σύνηθες φαινόμενο και είχαν ακριβώς αυτή την έννοια, της πολιτικής πράξης. Οι Αρμένιοι στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, προς τιμήν τους, ανέπτυξαν ποικιλόμορφη πολιτική δράση, επιδιώκοντας την εθνική τους συγκρότηση και ανεξαρτησία. Μοιραία ήρθαν σε σύγκρουση με την Αυτοκρατορία η οποία απάντησε «με τη λογική της υπέρτερης δύναμης», σφάζοντας 1,5 εκατομμύρια ανθρώπους άμαχους και αθώους στην πλειονότητα. Η σφαγή ήταν η άμεση απάντηση σε έναν υπόδουλο λαό που διεκδικούσε, ως λαός, τα πολιτικά του δικαιώματα.

Η λέξη «γενοκτονία» επελέγη για να χαρακτηρίσει την εξόντωση των Εβραίων από τους χιτλερικούς κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Φαινόμενο ρατσιστικό, σχεδόν μοναδικό στην Ιστορία, με βαθιές ρίζες στον Μεσαίωνα, αλλά και στον ευρωπαϊκό 19ο αιώνα. Η γενοκτονία δεν έχει σχέση με τα πολιτικά δικαιώματα (με τα οποία δεν ασχολείται καν) αλλά με τα δικαιώματα του ανθρώπου, αυτά που πηγάζουν από την ανθρώπινη υπόσταση, ανεξάρτητα από τη θρησκεία, την εθνότητα, την τάξη, τη φυλή, το χρώμα ή οποιαδήποτε άλλη συλλογικότητα. Είναι δικαιώματα που αφορούν τον άνθρωπο ως άτομο και το προστατεύουν ακριβώς από τις πολιτικές συλλογικότητες όπως είναι το έθνος, η φυλή, η τάξη, η πλειοψηφία ή η μειοψηφία. Ενας μόνο άνθρωπος, μία μόνο κοινωνική μονάδα έχει δικαίωμα να τα διεκδικήσει εναντίον οποιασδήποτε πλειοψηφίας, φυλετικής, εθνικής, θρησκευτικής κ.λπ. Είναι η πιο μεγάλη και πιο οικουμενική κατάκτηση της Γαλλικής Επανάστασης και του Διαφωτισμού. Είναι απλώς ειρωνεία ή τραγική αντιφατικότητα ότι η αρχή των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σύντομα ήρθε σε σύγκρουση με μια άλλη αρχή της ίδιας Επανάστασης, την αρχή του συμπαγούς και ισχυρού εθνικού κράτους;
Το χιτλερικό Γ΄ Ράιχ ήταν η κορύφωση του ευρωπαϊκού εθνικού και φυλετικού κράτους. Συνέλαβε και οργάνωσε αυτήν την τερατώδη επιχείρηση εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης μόνο και μόνο επειδή είναι Εβραίοι και ως Εβραίοι δεν έχουν το δικαίωμα να είναι άνθρωποι. Το φαινόμενο είναι μοναδικό και η λέξη «γενοκτονία» ταιριάζει μόνο σ’ αυτό.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

skal

Ypoloipo

Ypoloipo

ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΜΑΣ

Τέλειωσαν τώρα τα ανέκδοτα

Των ΜΑΡΙΝΑΣ ΜΑΝΗ -ΤΑΣΟΥ ΠΑΠΠΑ

Η επαναφορά της γενοκτονίας των Ποντίων στο προσκήνιο προκαλεί τεράστιο σοκ στην Τουρκία, αλλά και κάποιους (ελαφρείς, προς το παρόν) πονοκεφάλους στην Ελλάδα, καθώς αναδεικνύεται στοιχείο διαμόρφωσης κλίματος μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας.

*Ο πρώτος πονοκέφαλος προήλθε από την πρόσφατη «σύσταση» του Τ. Ερντογάν στον Κ. Καραμανλή να αποφεύγεται ο όρος «γενοκτονία» στις επίσημες ελληνικές αναφορές (ο όρος καθιερώθηκε το 1994 επί κυβερνήσεως Α. Παπανδρέου). Ο πρωθυπουργός τού απάντησε ότι «η Ιστορία είναι Ιστορία και δεν ξαναγράφεται». Ομως, λίγες ημέρες αργότερα, στο μήνυμά του προς τα ποντιακά σωματεία για την επέτειο, ήταν προσεκτικός: αντί της σαφούς αναφοράς στη «γενοκτονία», κάνει λόγο για «θλιβερή επέτειο της 19ης Μαΐου» και για «τραγική ιστορία των Ποντίων Ελλήνων».

*Στα δικά τους μηνύματα, πάντως, τόσο ο πρόεδρος της δημοκρατίας, Κ. Παπούλιας, όσο και η υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, μιλούν για «γενοκτονία». Μάλιστα, η υπουργός αναδεικνύει την ανάγκη «να γίνει αποδεκτή από τη διεθνή κοινότητα».

*Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο χαιρετισμός του Γ. Παπανδρέου, όπου καλείται η Τουρκία «να συμφιλιωθεί με το παρελθόν της».

Υπογραφές στη Βουλή

Το θέμα κατέλαβε εξέχουσα θέση και στα «πηγαδάκια» της Βουλής: Οι βορειοελλαδίτες βουλευτές εμφανίσθηκαν πιο «ευαίσθητοι» και κάποιοι ακραίοι μίλησαν για «πρωθυπουργική υποχώρηση».

*Είναι ενδεικτικό ότι όταν ο (βουλευτής Λάρισας της Ν.Δ.) Μ. Χαρακόπουλος έριξε την ιδέα να κρατηθεί «ενός λεπτού σιγή» από την ολομέλεια της Βουλής, ανήμερα της επετείου, σε ελάχιστα λεπτά συγκέντρωσε 11 υπογραφές κάτω από κείμενο που μιλά για «την οφειλόμενη αναγνώριση της ελληνικής πολιτείας προς τα θύματα της γενοκτονίας».

*Η πρόεδρος της Βουλής αιφνιδιάσθηκε και φέρεται να τους συνέστησε «προσοχή σε κινήσεις που έχουν να κάνουν με την εξωτερική πολιτική».

*Ο δεύτερος πονοκέφαλος (που θα έχει διάρκεια) προέρχεται από προσπάθειες ποντιακών κύκλων να συνδέσουν το θέμα της αναγνώρισης με την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

*Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Κ. Τανιμανίδης απέστειλε στον πρωθυπουργό, στους πολιτικούς αρχηγούς, στους έλληνες ευρωβουλευτές και στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιστολή, με την οποία ζητά να συμπεριληφθεί στα κριτήρια ένταξης της Τουρκίας η αναγνώριση της γενοκτονίας των Ποντίων.

Η απάντηση της επιτροπής ήταν ότι «το θέμα θα συζητηθεί» και ο κ. Τανιμανίδης αναμένει ειδοποίηση για να ταξιδέψει στο Στρασβούργο.

*Από πλευράς ευρωβουλευτών, οι «γαλάζιοι» Γ. Δημητρακόπουλος και Α. Τρακατέλλης επεξεργάζονται ψήφισμα στο οποίο θα τονίζεται, μεταξύ άλλων, ότι «η άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει ιστορικά γεγονότα του παρελθόντος, όπως τη γενοκτονία των Αρμενίων και των Ποντίων, δεν συμβαδίζει με την ευρωπαϊκή της προοπτική».

*Αντίθετα, ο «πράσινος» Π. Μπεγλίτης (και πρώην εκπρόσωπος τύπου του ΥΠΕΞ, επί Γ. Παπανδρέου) εκτιμά ότι «αν μπλέξουμε την πολιτική με την Ιστορία, θα επιστρέψουμε στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, θα ανοίξουμε τον ασκό του Αιόλου και θα οδηγηθούμε σε αδιέξοδα».

Η δέσμευση του 2001

Πού «πατούν», όμως, οι εκπρόσωποι των Ποντίων;

*Στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Κ. Καραμανλής, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, είχε πει (το 2001) ότι, μεταξύ άλλων, «η παραδοχή σφαλμάτων ή εγκλημάτων αποτελούν μονόδρομο για την Τουρκία αν θέλει να ακολουθήσει την ευρωπαϊκή πορεία».

*Κατά τις πληροφορίες, οι εκπρόσωποι των Ποντίων θα απευθυνθούν και στους έλληνες βουλευτές, οι οποίοι δεν μπορούν να αρνηθούν τη συμπαράσταση, όμως συμφωνούν ότι δεν θα «τορπιλίσουν» την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση: «Ναι στην αναγνώριση της γενοκτονίας από τη διεθνή κοινότητα, αλλά όχι βέτο στην Τουρκία», απαντούν, ενδεικτικά, ο Κ. Κιλτίδης (Ν.Δ.) και η Χρύσα Αράπογλου (ΠΑΣΟΚ), δίνοντας στίγμα προθέσεων.

*Κόμματα και πολιτικοί, πάντως, πρέπει να ξεκαθαρίσουν τις θέσεις τους μέχρι τον Ιούλιο, οπότε θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα συνέδριο των απανταχού Ποντίων...

enet

Ypoloipo

Διαβάστε περισσότερα...

Ypoloipo

ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΝΤΙΟΣ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΚΑΤΣΙΜΑΤΙΔΗΣ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ, ΖΗΤΑΜΕ ΣΥΓΓΝΩΜΗ!

Έγινε και αυτό για Τρίτη συνεχομένη χρονιά! Την ώρα της παρέλασης ο γνωστός εκκεντρικός πολυεκατομυριούχος John Katsimatides(Γιάννης Κατσιματίδης) και πρόεδρος της επιτροπής παρελάσεως είχε φροντίσει αντί της παρέλασης των ελλήνων το αμερικανικό τηλεοτπικό δίκτυο Channel 9 του ομίλου FOX πρόβαλλε Live show σε ειδική εξέδρα μπροστά στην παρέλαση και σχεδόν απέναντι από την εξέδρα των επισήμων την μικρή εθνική σταρ!

ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΑΠΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΑΥΤΟΣ
ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΝΤΙΟΣ... ΑΝ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΘΕΤΟ
ΤΟΥ ΜΑΛΛΟΝ ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ ΥΠΟΔΗΛΩΝΕΙ...

Και φυσικά η νεολαία και όλα τα νενανικά τμήματα της παρέλασης αποσπάστηκαν από το κεντρικό σώμα της παρέλασης για να θαυμάσουν την Καλομοίρα. Το ίδιο σκηνικό είχε επαναληφθεί το 2007 με την γνωστή ποπ στάρ Άννα Βίσση όπου πάλι την ώρα της παρέλασης έκανε την δικη΄τ ης προσωπική συναυλία στο χώρο της παρέλασης φιαφημίζοντας την συναυλία που θα έδινε το ίδιο βράδυ εκείνης της χρονίας, και πέρσι(το 2008) ο κ. Κατσιματίδης και πάλι παρά τις μεγάλες αντιδράσεις της πλειοψηφίας των Ομογενεών την ώρα της παρέλασης είχε φέρει τον νεαρό Ελληνοαμερικανό Κωνσταντίνο Μαρούλη να κάνει την δική του συναυλία! Παρά της καθολικές αντιδράσεις των Ομογενών και τις εντονότατες διαμαρτυρίες τους, και μάλιστα αποκλειστικά προς τον ίδιο σε ζωντανές τηλεοπτικές εκπομπές τοπικών ομογενειακών δικτύων που προηγήθηκαν της παρελάσως για το φαινόμενο αυτό που προσβάλλει βάναυασα την ιστορία αλλά και αυτό καθαυτό το γεγονός εθνικής παρέλασης ππυ οργανώνεται εις μνήμη της εξέξερσης και της θυσίας των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων, εν τούτοις ο κ. Κατσιματίδης χωρίς να ρωτήσει απολύτως κανέναν -μιας και αυτός πληρώνει για την Live Μετάδοση της παρέλασης το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο- οργάνωσε πάλι το δικό του μικρό ιδιωτικό πάρτυ στο όνομα της Ελλάδας και εις ηγείαν των Ελλήνων εν όψει φυσικά της πολυδάπανης προεκλογικής του καμπάνιας.

Ο κ. Κατσιματίδης προαλείφεται για υποψήφιος Δήμαρχος της Πολιτείας της Νέας Υόρκης χωρίς όμως καμία απολύτως πιθανότητα εκλογής αφού πρόσφατα η τοπική βουλή της πολθτείας της ΝΥ πέρασε νόμο που επιτρέπει και 3η θητεία στον ήδη εκλεγμένο δυο φορές επίσης πολυεκατομυριούχο κ. Μάικ Μπλούμπεργκ. Το γεγονός της παράλληλης παρουσίας της «μικρής εθνικής μας στάρ» προκάλεσε εκνευρισμό και πάλι στους Ομογενείς ενώ αρκετοί βουλευτές αντέδρασαν έντονα μόλις το έμαθαν, κάποιοι αποχώρησαν διακριτικά και άλλοι ερωτόμενοι είπαν «είμαστε σε ξένη χώρα θα τα πούμε στην Ελλάδα ότι έχουμε να πούμε».

Για το θέμα λόγω εξάρτησης και καταχωρίσεων που πληρώνονται ούτε και τα ελάχιστα έστω και πλήρως εξαρτώμενα οικονομικά από αρωστημένες και νοσηρές καταστάσεις τηρούν αποστάσεις και τα σχόλια και οι επικρίσεις τους πάντα στοχεύουν κατά του οργανισμού που οργανώνει και συντονίζει αυτή την μεγάλη υπέρα παραγωγή του Ελληνισμού γνωρίζοντας κε προοιμίου ότι οι κύριοι του Δ.Σ. της Ομοσπονδίας αδυνατούν να παρέμβουν αποφασιστικά και δυναμικά για να σταματήσει αυτό το νοσηρό φαινόμενο αφού εδώ και πέντε χρόνια είναι βυθισθμένοι σε σκάνδαλα εσωτερικές έριδες διαμμάχες δικαστήρια και καταγγελίες για μεγάλα οικονομικά και διοικητικά σκάνδαλα. Βαριά ευθύνη για αυτό το φαινόμενο φέρουν και οι φερόμενοι ως ηγέτες της ομογένειας(ΣΑΕ και Ελληνοαμερικανικό Εθνικό Συμβούλιο τα οποία επίσης αλληλοσπαράσονται) ωστόσο την μεγάλη και αποκλειστική ευθύνη φέρει πράγματι το Διοικητικό Συμβούλιο της αλληλοσπαρασσόμενης από διοικητικά και οικονομικά σκάνδαλα, εσωτερικές έριδες της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης. Τονίζεται ότι ο κ. Κατσιματίδης είναι για Τρίτη συνεχή χρονιά πρόεδρος της επιτροπής παρελάσεως στην 5η Λεωφόρο είναι επιλογή του Δ.Σ. της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Μείζονς ΝΥ με τις ευχές και τις ευλογίες και του Αρχιεπισκόπου Δημητρίου ο οποίος επίσης σιωπά για το φαινόμενο αυτό που προσβάλει την μνήμη των ηρώων και όσων έπεσαν θυσία στο βωμό της ελευθερίας του Ελληνισμού και της απελευθέρωσης του του έθνους μας από τον υπερ 400ετη Τουρκικό ζυγό. Η προβολή της παρέλασης από το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 9 κόστισε στον κ. Κατσιματίδη και σε άλλους φίλους χορηγούς περίπου 120.000$ και εκτός των άλλων είχε σαν αποτέλεσμα την μείωση της προσέλευσης του κόσμου. Κατά τ άλλα η παρέλαση κύλισε ομαλά ενώ αρκετά από τα group ήταν ντυμένα με μαύρες μπλούζες και κρατούσαν μαύρες σημαίες εις ένδειξη διαμαρτυρίας για όσα είπε ο Αμερικανός προέδρος στην Τουρκική εθνοσυνέλευση αθωώνοντας τους Τούρκους από τις γενοκτονίες που διέπραξαν εις βάρος των Ελλήνων των Αρμένιων Ασύριων Μαρωνιτών και άλλων εθνικών κοινοτήτων που ζούσαν στην πάλαι ποτέ οθωμανική αυτοκρατορία. Αίσθηση προσκάλεσε η παρουσίαση των Ποντίων που κατέλαβαν ένα μεγάλο μέρος της παρέλασης με μαύρα ρούχα και τις εθνικές ενδυμασίες τους κρατώντας τρία τεράστια πανό που έγραφαν συνθήματα κατά των Τούρκων και με αίτημα την αναγνώριση της γενοκτονίας.
Η πλέον συγκηνητική παρουσία ήταν αυτή της νεολαίας των Αρμενίων που παρέλασαν κρατώντας την Ελληνική Αρμενική και Αμερικανική σημαία φορώντας τις εθνικές τους στολές. Πλήρες και αναλυτικό και αποκαλυπτικό ρεπορτάζ σε επόμενες συνδέσεις σας.



GreekAmericanNewsAgency


Ypoloipo

Η Ν. Αυστραλία αναγνωρίζει τη γενοκτονία Ποντίων - Αρμενίων

Ανακούφιση και ενθουσιασμός επικρατεί μεταξύ των
ομογενών Ποντίων στην Αυστραλία και αίσθημα δικαίωσης για τον απανταχού Ελληνισμό.

Ψήφισμα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας σε βάρος των Ποντίων από τους Τούρκους την περίοδο 1915-1922, ενέκρινε η τοπική βουλή της Νότιας Αυστραλίας. Το Ψήφισμα είχε καταθέσει στη βουλή της Πολιτείας ο φιλέλληνας υπουργός Δικαιοσύνης M. Aτκινσον. Με την ψήφο της πλειοψηφίας, η Βουλή της Νότιας Αυστραλίας αναγνωρίζει ότι «η γενοκτονία που διαπράχθηκε από το 1915 έως το 1922 από το Οθωμανικό Κράτος σε βάρος των Αρμενίων, των Ελλήνων, των Ασσυρίων και άλλων μειονοτήτων της Μικράς Ασίας, είναι από τα μεγαλύτερα εγκλήματα που έγιναν ποτέ σε βάρος της ανθρωπότητας και καταδικάζονται από τον λαό και την πολιτεία της Νότιας Αυστραλίας». Στο ψήφισμα επισημαίνεται ό,τι η γενοκτονία δεν παραγράφεται εξαιτίας του χρόνου που διέρρευσε από τότε που διαπράχθηκε και καλεί την αυστραλιανή ομοσπονδιακή κυβέρνηση να αναγνωρίσει επισήμως τη γενοκτονία. Εν τω μεταξύ, την οργή του ποντιακού ελληνισμού της Αυστραλίας έχει προκαλέσει η άρνηση του γραφείου του Αυστραλού υπουργού Εξωτερικών, Σ. Σμιθ , να απαντήσει σε αίτημα της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας για συνάντηση με τον υπουργό πριν από την αναχώρησή του για την Τουρκία.

alkimos


Ypoloipo

«Η Ρωμανία κι αν πέρασε ανθεί και φέρει κι άλλο»

Xαρούμενη και παναγυριώτικη μέρα στους Πόντιους η Κυριακή, αφιερωμένη στον άπιστο Θωμά και στους αγαπημένους τους νεκρούς, που η παρουσία τους είναι ζωντανή ανάμεσά τους, ξαναζωντανεύουνε με την Ανοιξη, γι' αυτό γλεντάνε, τρώνε, πίνουνε, τραγουδάνε και χορεύουνε γύρω στα μνήματα, κι ο Πόντιος λυράρης:«Παίξον ρίζα μ παίξον».
Ούτε ένα δάκρυ δε στάζει τούτη τη μέρα, γιατί είναι αναστάσιμη κι όχι πονεμένη θύμηση. «Σο Πανποντιακό το Πανοΰρ ντι γίνεται σα Σούρμενα, το σουρμενίτ κον τη χαράν με το τσιμπούσ, τα τραγοδίας και τα χαρόντας, με το συνήθιον "Του Θωμά σα Ταφία". Και ν αϊλί εκείνον που κι θα έρ ται».

«Ελάτεν ας γιορτάζομε
άμον ντ εποίναμ πρώτα
χαρεμέν κι αδελφωμεν».

Το ποντιακό ταφικό «δρώμενο» γίνεται την Κυριακή στο Θωμά από την Ενωση Ποντίων Ελληνικού «Τα Σούρμενα» και το Δήμο στο Κοιμητήρι και στη συνέχεια το Πανποντιακό Πανοΰρ στην πλατεία Εθνικής Αντίστασης, στο Ελληνικό, όπου παίρνουνε μέρος Ποντιακοί Σύλλογοι απ' όλη την Ελλάδα με τα συγκροτήματά τους. Πιστοί στις ρίζες, την παράδοση στις χαμένες πατρίδες, οι Πόντιοι ξαναζωντανεύουνε τα παλιά ήθη κι έθιμά τους.

Οι Πόντιοι στα Σούρμενα ζούνε, τρεις μέρες, γιορταστικές εκδηλώσεις, όπως στις ομηρικές γιορτές, καθώς ο θάνατος και η φθoρά μεταλλάσσονται σε ύμνο για τη ζωή με αθλητικούς, πνευματικούς, καλλιτεχνικούς αγώνες.
Φλογισμένες ψυχές...
Το «δρώμενο» ξεκίνησε από τους πολύ αρχαίους χρόνους, συνεχίστηκε στον Πόντο, κουβαλήθηκε στην Ελλάδα από τους πρώτους Πόντιους πρόσφυγες στο Ελληνικό όπου φτιάξανε τη νέα πατρίδα τους, τα Σούρμενα. Εκεί μαζεύονται Πόντιοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό που έρχονται ειδικά για να είναι μέσα στις εκδηλώσεις και να διατηρούνε τις παραδόσεις τους. Την Κυριακή πρωί, μετά τη λειτουργία στο εκκλησάκι, στο Κοιμητήρι, γίνεται το δρώμενο «τα ταφία», γιορτή για νεκρούς, που ξεκινά από τη βαθιά αρχαιότητα κι είναι φλόγα στις ποντιακές ψυχές που η παράδοση δεν τη σβήνει.

Το ποντιακό ταφικό έθιμο βρίσκουμε σε αττική λευκή λήκυθο, στα 440 περίπου π.Χ. Ξεχώθηκε σε αρχαιολογικές ανασκαφές στην Ερέτρια. Εικονίζεται επίσκεψη σε τάφο, μια από τις πιο αγαπημένες σκηνές για λευκές ληκύθους που κείνη την εποχή η χρήση τους ήταν αποκλειστικά ταφική. Η ανδρική μορφή είναι νέος που χάθηκε πρόωρα κι η γυναίκα καταθέτει στον τάφο του κάνιστρο με προσφορές.

Με λάβαρα, σημαίες, πανέρια με κόκκινα αβγά, τσουρέκια, η πομπή στο Κοιμητήρι, όπου πάνω στην ταφόπετρα απλώνεται καθαρό άσπρο τραπεζομάντιλο με διάφορους μεζέδες, αβγά, τσουρέκια, ούζο. Ο παπάς κάνει τρισάγιο, πίνει ούζο κι εύχεται «ο Θεός να σχωρά τον». Καθώς απαντέχουνε τον παπά «Επαρ τ σβο σ και έλα ας τσουκρίζομε ους να έρται ο παπάς...». Παινεύουνε το νεκρό, τρωγοπίνουνε και με λύρες τραγουδάνε. Ξεφάντωμα με ποντιακούς χορούς, τραγούδια, που συνοδεύει κεμεντζές. «Χάϊντε κεμεντζετσή, Λελέβω τη χερία το τσάκωμα, παίξον κεμεντζέ κι ας ξύουμεσ σον χορόν».Το ποντιακό ταφικό «δρώμενο», πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια, διατηρήθηκε μόνο σε δυο ποντιακά χωριά. Στα ποντιακά Σούρμενα και στο Σταυρίν. Μετά την προσφυγιά μεταφέρθηκε στο Ελληνικό. Στην αρχαιότητα, που οι νεκροί θάβονταν ή καίγονταν, είχανε την εθιμολατρεία που λεγότανε περίδειπνο ή επικήδεια εστίαση. Στο νιοσκαμένο ταφικό χώμα συνηθίζουνε να σπέρνουνε στάρι. Οταν αυτό φύτρωνε και μεγάλωνε, μετά οχτώ μήνες, ξέσπαγε ο πόνος και τότε πηγαίνανε στον τάφο, κάνανε την επικήδεια εστίαση, όπου παινεύανε το νεκρό με εγκώμια. Φίλοι και συγγενείς που είχε ο νεκρός, οι «συνδειπνούντες», μνημονεύανε τον αποθαμένο και τον εγκωμιάζανε.

Για όσα χάθηκαν...

«Του Θωμά σα Ταφία» στα Σούρμενα οι Πόντιοι γιορτάζουνε, καθώς θυμούνται τις «χαμένες» πατρίδες και τους αγαπημένους νεκρούς τους. Χαμένες πατρίδες στον Πόντο είναι: Τραπεζούντα, Σούρμενα, Κερασούντα, Σινώπη, Αμισός, Σάντα Κωτύωρα, Τρίπολη, Ριζούντα, Αργυρούπολη, Πουλαντσάκη, Οινόη, Νικόπολη, Ινέπολη, Σεβάστεια, Οφις, Αμάσεια, Ματσούκα. Κι ο χαμένος Πόντος θα ζει πάντα σα θρύλος στις ελληνικές γενιές που έρχονται.

Ο Τραπεζούς Χρύσανθος γράφει στο «Αρχείον του Πόντου» (τόμος 4ος-5ος): «Υπό την ένοχον αδιαφορίαν της χριστανικής Δύσεως εν έτει 1453 έπεσεν η Κωνσταντινούπολις και εν έτει 1461 η Τραπεζούς και κατεστράφη ολόκληρος ακμαίος πολιτισμός. Τη ενόχω συνεργία δυο μεγάλων χριστιανικών Δυνάμεων της Δύσεως της Γερμανίας και της Αυστρίας κατά τα έτη 1914-1918 εσφάγη υπό των Νεότουρκων ολόκληρον το έθνος το Αρμενικόν και εκατοντάδες χιλιάδων Ελλήνων βιαίως απεσπάσθησαν από των εστιών αυτών και απέθανον εν τη εξορία. Τη ενόχω συνεργία των συμμάχων χριστιανικών Δυνάμεων της Δύσεως, κατά τα έτη 1919-1922 το εθνικόν κίνημα των Τούρκων του Μουσταφά Κεμάλ πασά συνεπλήρωσε το έργον των Νεότουρκων κατά εκατοντάδες απηγχονίζοντο Ελληνες κληρικοί και πρόκριτοι του Πόντου...». Ενάμισι εκατομμύριο ξεριζωμένους ρίξανε στη θάλασσα, στην τελευταία τραγωδία, και oι πρόσφυγες, ματωμένοι, κυνηγημένοι, με πόνο στην ψυχή και φρίκη από τη σφαγή στα μάτια μετρούσανε τις ρίζες και τα βλαστάρια που χάσανε, ήρθανε να ριζώσουνε σε καινούρια χώματα, στα 1924, δημιουργήσανε τα Σούρμενα. Το 1965 ιδρύσανε τον πρώτο «Ποντιακό Καλλιτεχνικό Σύλλογο», για τη διάσωση, διαφύλαξη και διάδοση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς.
«Ελα κορτσόπον μετ εμέν
σα Σούρμενα να πάμεν
και μετ εσέν την έμορφον
τα παλαλά θα εφτιάμεν».

Κι όχι μόνο αυτά. Στη Θράκη, στο κατάγιαλο Πετρωτά, οι Πόντιοι θα υλοποιήσουνε τ' όνειρό τους. Θα δημιουργήσουνε τη νέα Ρωμανία, γιατί «Η Ρωμανία κι αν πέρασε ανθεί και φέρει κι άλλο».

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, για τη χαμένη Ποντιακή Ρωμανία, έγραψε το ποίημα «Πάρθεν».

Στο Πανποντιακό Πανοΰρ, για τους νεκρούς στα Σούρμενα δεν κλαίνε, γλεντάνε αψάφωνα ποντιακά.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ επιμελήθηκε sub92

skal

Οι πρωταγωνιστές της ιστορίας απαντούν στους "Ηρακλείδες" κάθε εποχής

Tούρκοι αξιωματικοί φιγουράρουν σε μια "αναμνηστική", μπροστά στα κεφάλια της λείας τους. Την αναμνηστική την αφιερώνουν στους Έλληνες υποστηρικτές τους.

Γράφει ο/η Greek American News Agency
"Πολλά έχουν λεχθεί για ωμότητες και σφαγές πού διέπραξαν τα Ελληνικά στρατεύματα κατά την απόβαση τους στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919. Στην πραγματικότητα τα συμβάντα πού έλαβαν χώρα την ήμερα της αποβάσεως και τις λίγες μέρες πού ακολούθησαν, έχουν μεγαλοποιηθεί ωσότου μεταφέρθηκαν στην δημόσια γνώμη σε πολύ μεγαλύτερες αναλογίες από ό,τι είχε γίνει με την προσχεδιασμένη εξόντωση ολοκλήρων εθνών απ' τους Τούρκους και δεν φαίνεται να έχει δοθεί καμμιά προσοχή στην ταχεία εξάλειψη των ταραχών απ’ τις Ελληνικές αρχές και στην άμεση τιμωρία των κυριωτέρων δραστών, μερικών απ' τους οποίους και με θάνατο". GEORGE HORTON
Αυτά μεταξύ άλλων αναφέρει στην συγκλονιστική διήγηση του ο Αμερικανός Πρόξενος G. Horton για την απόβαση του Ελληνικού Στρατού στην Σμύρνη. Το Greek American news Agency ως απάντηση σε όλες αυτές τις ιστορικές ανακρίβειες του "πανεπιστημιακού διδασκάλου" κ. Αλέξανδρου Ηρακλείδη αλλά και όσων έσπευσαν για λόγους εντυπωσιασμού και πρόσκαιρης εφήμερησς δημοσιότητας να τον υποστηρίξουν, φέρνει σήμερα στην ευρύτερη δημοσιότητα την συγκλονιστική διήγηση του Αμερικανού Γενικού Προξένου των ΗΠΑ G. Horton. Η διήγηση μαζί με μια σειρά άλλων ιστορικών στοιχείων που παραθέτει ο ικανότατος έμπειρος αμερικανός διπλωμάτης μέσα από την 30αετη διπλωματική του πορεία και θητεία στην Ασία δίνει απάντηση όχι μόνο στον κ. Ηρακλείδη αλλά και σε κάθε άλλον που επιβουλεύεται την ιστορική πραγματικότητα και σκοπίμως διαστρεβλώνει την ιστορία είτε εν αγνοία είτε εκτελεί διατεταγμένη υπηρεσία...
Η ΕΚΘΕΣΗ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΤΟΥ GEORGE HORTON
Η ΕΚΘΕΣΗ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΤΟΥ GEORGE HORTON (ΑΓΓΛΙΚΑ)

Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ
Παράλληλα εν όψη της πολυσυζητημένης επίσκεψης του Αμερικανού Προέδρου Barack Obama στην Τουρκία και την άρνηση του να επισκεφθεί τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθλομαίο καθυπόδειξη της Τουρκικής πολιτικής νομενκλατούρας δημοσιεύουμε σήμερα ένα σπάνιο ιστoρικό ντοκουμέντο άγνωστο στο ευρύ κοινό των Ελλήνων του κόμσου με τίτλο Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ. Ένα μοναδικό ντοκουμέντο για τα μαρτύρια που υπέστει ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός, τις σφαγές των κληρικών μας αλλά και μια σειρά άλλες αντριχιαστικές διηγήσεις απαντούν σε εκείνους που σκοπίμως παραχαράσσουν την ιστορία του γένους μας. Ένα σπ'ανιο ιστορικό ντοκουμέντο που πια σχεδόν έχει εξαφανιστεί η κυκλοφορεία του ακόμα και στις μεγάλες εθνικές βιβλιοθήκες. Λέγεται δε ότι το σπάνιο αυτό ιστορικό ντοκουμέντο έχει εξαφανιστεί μυστηριοδώς ακόμα και από τις βιβλιοθήκες του Πατριαρχείου στην Πόλη. Ενώ είναι αμφίβολο αν υπάρχει ακόμα σε άλλες εκκλησιαστικές βιβλιοθήκες μητροπόλεων που ανήκουν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κρατείστε στο αρχείο σας και διαδόστε το από γενιά σε γενιά. Η Μαύρη βίβλος αποτελεί ένα ιστορικό ενχειρίδιο για κάθε Έλληνα που θέλει να ξέρει και να γνωρίζει την ιστορία από τους πρωταγωνιστές της όπως εκείνοι την διηγήθηκαν.

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

infognomonpolitics