Turk-le-sh-tir-e-me-dik-ler-im-iz-den-mi-sin-iz?

ΕΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΙ:
Μια ενδιαφέρουσα συνάντηση

Turk-le-sh-tir-e-me-dik-ler-im-iz-den-mi-sin-iz?[1]

του Βλάση Αγτζίδη[2]

Μέχρι σήμερα δεν έχει π ροσδιοριστεί με ακρίβεια ο χρόνος εμφάνισης των Τούρκων στο προσκήνιο της ιστορίας. Γενέθλιος χώρος των πρώτων τουρκικών ομάδων είναι η ανατολική περιοχή της ευρασιατικής ζώνης, στα δάση της Σιβηρίας. Πιθανότατα, η πρώτη περιοχή που εμφανίστηκαν οι Τούρκοι να είναι η Ματζουρία. Κατά την πρώτη χιλιετία π.χ. άρχισε η εξάπλωσή τους στην Άνω Ασία, για να μετατραπούν από ανθρώπους των δασών σε ανθρώπους της στέπας. Ένα από τα πρώτα ονόματα με τα οποία εμφανίζονται είναι Χιόνγκ-νου. Οι Χιόνγκ-νου, οι οποίοι αποτελούσαν τους βάρβαρους που πολιορκούσαν την Κίνα από το Βορρά, φαίνεται ότι περιλάμβαναν στους κόλπους τους και αρκετές άλλες φυλές. Στην προέλασή τους προς τα δυτικά συγκρούονται με με τους Γιουέ-τσε, τους οποίους διώχνουν από το Κανσού μεταξύ 177 και 165 π.χ. Οι Γιουέ-τσε, οι οποίοι πιθανόν να ταυτίζοnται με τους Τοχάρους, εκδιώκονται και εξαναγκάζονται σε μετανάστευση. Έτσι έχουμε την πρώτη μεγάλη ιστορική μετανάστευση ενός λαού.

Βακτριανή: Η πρώτη συνάντηση Ελλήνων και Τούρκων

Οι Γιουέ-τσε, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τους Χιόνγκ-νου φτάνουν στη Φεργκανά του σημερινού Ουζμπεκιστάν, στη συνέχεια στη Σογδιανή και καταλήγουν στη Βακτριανή, όπου καταστρέφουν το διάσημο ελληνικό βασίλειο που ίδρυσαν οι επίγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αυτή ήταν και η πρώτη επώδυνη συνέπεια επί του ελληνικού κόσμου, του γεγονότος της ύπαρξης των τουρκικών ομάδων.

Ο χώρος του Αλτάϊ θα μετατραπεί σε βάση για την εξόρμηση των τουρκόφωνων ομάδων. Βαθμιαία οι τουρκικές ομάδες, οι οποίες βεβαίως ανήκουν στην κίτρινη φυλή, καταλαμβάνουν

το χώρο του Τουρκεστάν εκδιώκοντας “ινδοευρωπαϊκές” ομάδες που ήταν εγκατεστημένες εκεί. Η συνάντηση με τον πολιτισμένο κόσμο αρχίζει στη Σογδιανή και στη Σαμαρκάνδη, όπου καταστρέφουν στην αρχή το μεγάλο ιρανικό πολιτισμό που είχε δημιουργηθεί και εκτουρκίζουν στη συνέχεια το χώρο. Αυτές οι πρωταρχικές ιστορικές συνθήκες διαμόρφωσαν αυτό που αργότερα χαρακτηρίστηκε ως “τουρκικός χαρακτήρας”. Όλες οι τουρκικές ομάδες που πέρασαν από την ιστορία διακρίνονταν για τα ίδια πράγματα. Ο Jean-Paul Roux, γράφοντας από μια φιλική, έως και υμνητική σκοπιά, την ιστορία των Τούρκων, επισημαίνει: “Η περιπέτεια (της περιπλάνησης στην ιστορία των Τούρκων) είναι φτιαγμένη από καλπασμούς αλόγων, από βιασμούς κοριτσιών, από πόλεις που καίγονται, από κρανία που σχηματίζουν ολόκληρα βουνά. Είναι φτιαγμένη από βία και αίμα. …Για το Ισλάμ, οι Τούρκοι υπήρξαν στην αρχή η ρομφαία του, αλλά αργότερα η ασπίδα. Μισθοφόροι εδώ, αρχηγοί μισθοφόρων εκεί, χτυπιούνται. Οι αντίπαλοί τους; Όλος ο κόσμος. Όλοι οι λαοί με τη σειρά, από τους πιο κοντινούς, ως τους πιο μακρυνούς. Όσο για τους άμεσους γείτονές τους; Τους θεωρούν πάντοτε κληρονομικούς εχθρούς! Υπάρχουν, βέβαια, και κάποιες ειρηνικές περίοδοι, ευεργετικές και υπέροχες, αλλά αυτό συμβαίνει συνήθως ανάμεσα σε δυο σφαγές. Οι Τούρκοι έχουν ιμπεριαλιστικές τάσεις να καταχτούν, να κυριαρχούν…”

Η πλέον φημισμένη τουρκική ομάδα, υπήρξε αυτή των Ούνων. Οι Ούνοι με αρχηγό τον Αττίλα, τη Μάστιγα του Θεού, όπως αποκλήθηκε, σπέρνουν τον όλεθρο στην Ευρώπη. Ο ελληνικός κόσμος δε γλύτωσε από τη Μάστιγα. Τα χρόνια 444-447 μ.χ. οι Ούννοι μετατρέπουν τη Μακεδονία και τη Θράκη σε έρημη περιοχή. Μετά το θάνατο του Αττίλα ο γιος του θα επιχειρήσει μια αποτυχημένη εκστρατεία κατά των Ελλήνων του Βυζαντίου.

Εκατό χρόνια αργότερα θα εμφανιστεί για πρώτη φορά το όνομα “Τούρκος”. Ένας ιδιαίτερος κλάδος των Χιόνγκ-νου ήταν οι Του-κυέ, όπως τους αναφέρουν οι Κινέζοι. Κάτω από τη λέξη “Του-κυέ” κρύβεται η λέξη “τουρούκ”, δηλαδή “τούρκος”. Οι εξάπλωση των Τουρούκ δυτικά, αρχίζει με τη χρησιμοποίησή τους ως μισθοφόρων από τους Ιρανούς. Αντίστοιχες υπηρεσίες προσφέρουν και στους Έλληνες και έτσι βαθμιαία διεισδύουν στον ελληνικό κόσμο. Η πρώτη “ελληνοτουρκική προσέγγιση” έγινε το 567 μ.χ. Βασίστηκε στις κοινές φιλοδοξίες των Τουρούκ και των Ελλήνων, που ανταγωνίζονταν τους Ιρανούς. Η συμμαχία Ελλήνων και Τουρούκ επιτρέπει στους δεύτερους να επιτεθούν στο Ιράν και να καταλάβουν το Τοχαρεστάν.

Από κει και πέρα, οι Έλληνες θα έρχονται ολοένα και συχνότερα σε επαφή με διάφορες τουρκικές ομάδες. Οι Χαζάροι, οι Ογούζοι, οι Πετσενέγκοι, οι Κιπτσάτκοι, οι Τάταροι, οι Σελτζούκοι και τέλος οι Οθωμανοί θα έχουν ολοένα και ευρύτερη παρουσία στη γεωγραφική περιφέρεια που καλύπτει ο ελληνικός κόσμος.

Η κυριαρχία των Τούρκων

Οι Τούρκοι εμφανίστηκαν στο χώρο της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, κυρίως ως μισθοφόροι των Ιρανών. Η τεράστια πολιτική ισχύς που απέκτησαν κατά τον 9^ο αιώνα, συνοδεύτηκε από τον εξισλαμισμό τους. Η σύγκρουση του Ιράν με το Τουράν θα χαρακτηρίσει εκείνη την περίοδο. Οι Ιρανοί τους αντιμετώπιζαν ως “κίτρινο κίνδυνο”. Το 1055 οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Βαγδάτη, την έδρα του Χαλιφάτου και πρωτεύουσα του μουσουλμανικού κόσμου και ανακηρύχθηκαν πολεμιστές του Ισλάμ. Εφεξής θα συγκρούονται οι δύο μεγάλες θρησκείες, ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ, με εκπροσώπους δύο έθνη, τους Έλληνες και τους Τούρκους. Ο δρόμος των Τούρκων για τη διεκδίκηση του ελληνικού κόσμου είχε ανοίξει.

Το 1071 τα ελληνικά στρατεύματα νικήθηκαν στο Ματζικέρτ. Ο Άλπ Αρσλάν συνέλαβε αιχμαλωτο το Ρωμανό Δ’ Διογένη. Το μεγαλύτερο μέρος της Μικράς Ασίας, ειδικά το έρημο υψίπεδο, σύντομα περιήλθε στα χέρια των Τούρκων. Οι κήρυκες του Ισλάμ, οι γαζήδες, και οι νέοι προσήλυτοι θα έχουν ως στόχο την επικράτεια των απίστων. Η νέα θρησκεία του Ισλάμ ευνοεί την επικράτηση των ολιγάριθμων τουρκικών ομάδων πάνω σε αλλογενείς πληθυσμούς. Σ’ αυτό συντελούν και άλλοι παράγοντες όπως η πολυδιάσπαση των Ελλήνων σε ανταγωνιζόμενα κρατίδια και η προσφορά στρατιωτικών υπηρεσιών από βυζαντινούς στρατηγούς σε Τούρκους. Η συγκεντρωτική πολιτική των Βυζαντινών αυτοκρατόρων αύξησε τα προβλήματα.

Το 1081 ιδρύθηκε το Βασίλειο του Ρούμ στη Νίκαια της Βιθυνίας και τρία χρόνια αργότερα στο Ικόνιο. Το όνομα του πρώτου τουρκικού βασιλείου στη Μικρά Ασία σήμαινε ότι η χώρα κατοικούνταν από Έλληνες. Επιπλέον οι Σελτζούκοι, τη μεγαλύτερη διοικητική περιφέρεια του κράτους τους την ονόμαζαν Βιλαγέτ-ι Γιουνανί, δηλαδή “Ελληνική Επαρχία”, ή “Ελλάδα”, όπως σχολιάζει ο Νεοκλής Σαρρής.

Το 13^ο αιώνα, ο τουρκικός πληθυσμός αντιπροσώπευε το 10% του συνολικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας. Η αύξηση του τουρκικού ποσοστού στη συνέχεια ήταν αποτέλεσμα των μαζικών εξισλαμισμών. Ο σύγχρονος ιστορικός της μεσαιωνικής Μικράς Ασίας Κλοντ Κάχεν, εκτιμά ότι ο συνολικός πληθυσμός των Τούρκων που εισέβαλαν στον ελληνικό χώρο ήταν διακόσιες έως τριακόσιες χιλιάδες. Ο ντόπιος πληθυσμός, ελληνικός στο μεγαλύτερο μέρος του, ανερχόταν σε οκτώ, περίπου, εκατομμύρια.

Την ίδια περίοδο στον κυρίως βυζαντινό χώρο επικρατεί μια κατάσταση που ευνοεί στην μείωση της αντίστασης στην αρχόμενη τουρκική διείσδυση. Οι αδικίες και οι καταχρήσεις από την κρατική γραφειοκρατία, η διεφθαρμένη εσωτερική διοίκηση, η άνιση κατανομή της γης μειώνει την αντίσταση των πληθυσμών των συνόρων προς τους “Σαρακηνούς”. Τάσεις αποδοχής των νέων κυρίαρχων εμφανίζουν και οι μονοφυσιτικοί πληθυσμοί της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπως οι Αρμένιοι και οι Ασύριοι.

Το μοιραίο έτος για τους Έλληνες, υπήρξε το 1204 μ.χ., όταν οι σταυροφόροι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Η παράλληλη εμφάνιση του Τσέγγις Χαν ανατολικά, που συντρίβει τα τουρκικά βασίλεια, απομακρύνει την ημερομηνία της τελικής ήττας. Οι Οθωμανοί εισβάλλουν στον ελληνικό χώρο τον 13^ο αιώνα, για να αποφύγουν την μογγολική προέλαση. Πρώτος χώρος εγκατάστασής τους ήταν κοντά στο σημερινό Εσκισεχίρ, στα Βυζαντινοσελτζουκικά σύνορα.

Η Μικρά Ασία έγινε έδαφος άσκησης της προσηλυτιστικής πολιτικής των μουσουλμάνων ιεροκηρύκων. Από τον 14ο αιώνα συναντιούνται Ελληνες στους χώρους της νέας θρησκείας. Ο περιηγητής Ιμπντί Μπατούτα γράφει ότι συνάντησε στον ποταμό Κούμα κοντά στην πόλη Ματζάρ, το αναχωρητήριο του μουσουλμανικού τάγματος Αχμεδιέ στο οποίο όπως γράφει “διεβίουν σε κοινή ζωή Δερβίσες, Αραβες, Πέρσες, Τούρκοι και Ελληνες”. Ο εξισλαμισμός μέρους των Ελλήνων ανοίγει την δίοδο για να εισχωρήσουν στον ισλαμικό χώρο οι ελληνικές φιλοσοφικές δοξασίες. Ο Βλαδίμηρος Μιρμίρογλου στο κλασσικό έργο του “Οι Δερβίσσαι”, αναφέρει ότι οι νεοπλατωνικές απόψεις επηρέασαν έντονα κάποιες ισλαμικές αιρέσεις που ιδρύθηκαν από Ελληνες. Αναφέρει επίσης ότι οι Μπεκτασήδες προέρχονταν κατευθείαν από τους αιρετικούς Ευνομιανούς. Οι σοφιστικές απόψεις για παράδειγμα, εκφράζονται με τους “σούφι”, το θρησκευτικό τάγμα των δερβίσηδων. Ο δημιουργός του τάγματος, Τζελαλεδίν Ρουμί, γράφει ποιήματα στη δημώδη ελληνική γλώσσα της Καππαδοκίας, ενώ χρησιμοποιεί ελληνικές λέξεις για να εκφράσει ιδέες και συναισθήματα. Δημιουργεί επίσης την “μονή του Πλάτωνα”. Τα μελωδικά κείμενα των δερβίσηδων αποτελούν προσαρμογή των βυζαντινών μελωδιών στις νέες ανάγκες. Ο Ρουμί δεν εκτιμούσε καθόλου τους Τούρκους και μάλλον αυτό συνέβαινε και στην υπόλοιπη μουσουλμανική διανόηση εκείνης της εποχής. Έγραφε: “Για την οικοδόμηση πρέπει να προσλαμβάνονται Έλληνες εργάτες και για την κατεδάφιση Τούρκοι. Γιατί η δόμηση του κόσμου είναι ιδιότητα των Ελλήνων, ενώ η καταστροφή και το γκρέμισμα έχει ανατεθεί στους Τούρκους.” Αυτή η αντιμετώπιση, ειδικά του Μεβλανά Ρουμί, ο οποίος χαρακτηριζόταν και από ανεξίθρησκο λόγο, οδήγησε σημαντική μερίδα του χριστιανικού πληθυσμού, μαζί με τους ιερείς του, να ασπαστεί το ισλαμικό δόγμα.

Παράλληλα όμως, χάνεται τελείως η συναίσθηση του ανήκειν στην τουρκική ομάδα και κυριαρχεί το ανήκειν στο κυρίαρχο θρησκευτικό δόγμα. Έτσι, τα τουρκικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά αρχίζουν να θεωρούνται υποδεέστερα. Η τάση αυτή θα κορυφωθεί κατά την οθωμανική περίοδο. Ο Νεοκλής Σαρρής στο βιβλίο του “Οσμανική πραγματικότητα”, αναφέρει ένα χαρακτηριστικό ποίημα του λαϊκού ποιητή Ασίκ πασά (1277-1331):

Την τουρκική γλώσσα κανείς δεν κοιτούσε,

μα ούτε κανείς τους Τούρκους συμπαθούσε,

κι οι Τούρκοι δεν ξέρουν τη γλώσσα εκείνη

σε τέρμα τρανό δρομάκι σβήνει.

Η οθωμανική εποχή

Το 1453 οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη, θέτοντας συμβολικά το τέλος του ελληνικού ορθόδοξου κόσμου. Το 1458 κατελήφθη η Αθήνα, το 1461 κατελύθη το τελευταίο ελληνικό κράτος, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και το 1475 το τελευταίο ελεύθερο ελληνικό έδαφος στην Ανατολική Κριμαία. Αργότερα εισήλθαν στο νέο οθωμανικό κόσμο οι ελληνικές περιοχές που βρίσκονταν υπό την ενετική κυριαρχία, όπως για παράδειγμα η Κρήτη. Ο Άραβας περιηγητής Ίμπν Μπατούτα, ένας από τους σημαντικότερους του Μεσαίωνα ονομάζει “Αλ Τουρκίγιε” την Ανατολία, εξηγώντας όμως παράλληλα ότι είναι η “χώρα των Ρουμί”, δηλαδή η χώρα των Ρωμιών, των Ελλήνων

Έτσι, ο οθωμανοί καλύπτουν τον παλιό ελληνικό κόσμο. Το ίδιο συμβαίνει και με τους θρησκευτικούς χώρους. Η επικράτηση των μουσουλμάνων στο χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, διαμορφώνει εντελώς νέες συνθήκες. Η προσηλυτιστική δράση των μουσουλμάνων ιεραποστόλων ευνοείται από την εξουσία εφ’ όσον ο εξισλαμισμός των γηγενών πληθυσμών μεγαλώνει την κοινωνική βάση των νέων κυρίαρχων. Το Κοράνι και η νομοθεσία που βασίζεται πάνω σ αυτό, εισάγει ένα νέο διαχωρισμό των εθνών: οι πιστοί και οι άπιστοι. Οσοι εξισλαμίζονται εντάσσονται αυτόματα στο κυρίαρχο έθνος. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για να αρχίσουν να αναπτύσσονται τάσεις ιδεολογικής μεταστροφής, τάσεις αποδοχής της νέας κυρίαρχης ιδεολογίας του Ισλάμ.

Ο Μ. Ρικώ, γραμματέας του Βρετανού πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρει το 1670 ότι στον ισλαμικό κόσμο υπάρχει “μεγάλη ποικιλία γνωμών και απόψεων, ασυγκρίτως μεγαλυτέρα από τον χριστιανικό κόσμο”. Ο Ρικώ θεωρεί ότι η είσοδος νέων εθνών στο μουσουλμανικό χώρο δημιουργεί το κατάλληλο κλίμα. Γράφει: “Δεδομένου ότι την καλύτερη μερίδα των νέων εθνών αποτελούν οι Ελληνες και ότι δεν ικανοποιήθηκαν με τις ονειροπολήσεις του Κορανίου, αυτοί που άλλοτε υπήρξαν διδάσκαλοι των επιστημών από τις οποίες τους απόμεινε κάποια συγκεχυμένη γνώση, αφού πρόσθεσαν στη νέα τους θρησκεία παλιές παραδόσεις και κάποιες γνώμες αρχαίων φιλοσόφων, δημιούργησαν μέρος της ποικιλίας των γνωμών για τις οποίες μιλο­ύμε.”

Oι εξισλαμισμοί ελληνικών πληθυσμών δεν έγιναν μόνο με την πειθώ και τον προσηλυτισμό. Η βία υπήρξε μια από τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν. Είναι γνωστό το φαινόμενο του παιδομαζώματος κατά τις πρώτες φάσεις της τουρκικής επέκτασης και της υποχρεωτικής αλλαγής θρησκείας σε κάποιες ομάδες του πληθυσμού στις κατακτημένες περιοχές. Γνωρίζουμε ότι μετά την άλωση της Τραπεζούντας υποχρεώθηκαν σε εξισλαμισμό οι επιφανείς οικογένειες και πλήθος νέων. Με την οριστική άλωση της Κρήτης το 1669 χιλιάδες έντρομοι Κρητικοί εξισλαμίζονται. Με την έγκριση αρχικά του Πατριάρχη των Ιεροσολύμων περνούν σε μια κρυπτοχριστιανική κατάσταση για να γίνουν πιστοί του Ισλάμ μερικές γενιές αργότερα. Το φαινόμενο των εξισλαμισμών στην Κρήτη συνεχίζεται μέχρι τον 19ο αιώνα.

Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στην Κύπρο όπου ο κρυπτοχριστιανισμός διατηρήθηκε μέχρι τον 19ο αιώνα. Στην Κύπρο τους Κρυπτοχριστιανούς τους ονόμαζαν “λινομπάμπακους”. Αρκετοί από αυτούς είχαν συνείδηση της ελληνικής τους καταγωγής και μερικοί επανήλθαν στην πίστη των πατέρων τους μετά την πολιτειακή αλλαγή του 1878 και την αντικατάσταση των Τούρκων κατακτητών από τους Βρεττανούς. Με την ανοχή των Αγγλων, οι οποίοι επεδίωκαν την εξασθένιση του ελληνικού στοιχείου, ακολουθήθηκε η πολιτική εκτουρκισμού των λινομπάμπακων. Ιδρύθηκαν τουρκικά σχολεία και τζαμιά. Δόθηκαν υποτροφίες σε νέους, οι οποίοι με την επάνοδο στα χωριά τους έγιναν κήρυκες του ισλαμισμού. Τελικά κατάφεραν να εκτουρκίσουν τον κύριο όγκο των λινομπάμπακων.

Το φαινόμενο των εξισλαμισμών είχε πάρει ιδιαίτερη έκταση και στον βαλκανικό κορμό της Ελλάδας. Στην κεντρική και δυτική Μακεδονία οι εξισλαμισμένοι Ελληνες έμειναν γνωστοί με το όνομα “Βαλαάδες”, από την μόνη τουρκική λέξη που γνώριζαν. Στην Ηπειρο αλλά και στην Πελοπόνησσο συναντούμε Ελληνες μουσουλμάνους. Ο ιστορικός Αριστος Καμπάνης περιδιάβηκε την Ηπειρο το 1915, δυόμισυ χρόνια μετά την απελευθέρωσή της. Γράφει: “Προκειμένου δε περί των Ιωαννίνων, της Πρεβέζης, της Φιλιππιάδος και της υπαίθρου χώρας πρέπει να λεχθεί ότι κατά τα εννέα τουλάχιστον δέκατα ειναι ελληνόγλωσσος. Οπως εις την Κρήτην, έτσι και εις τα Ιωάννινα και την Πρέβεζαν οι μουσουλμάνοι έχουν μητρικήν γλώσσαν την ελληνικήν. Δεν είναι λοιπόν Τούρκοι, είναι μουσουλμάνοι Ελληνες.”

Η ιθύνουσα τάξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διακρινόταν για το “μουσουλμανικό σνομπισμό” της σε σχέση με τους αυθεντικούς Τούρκους. Ένα από τα αποτελέσματα αυτής της διάθεσης, ήταν να είναι η οθωμανική γλώσσα πολύ απομακρυσμένη από τη γλώσσα που μιλούσαν οι τουρκόφωνες ομάδες του πληθυσμού, με βασικό χαρακτηριστικό της το πλήθος αραβοπερσικών λέξεων και δομών. Κατά την οθωμανική περίοδο υπήρχε περιφρόνηση της λέξης “Τούρκος”, με αποτέλεσμα κατά τον 19^ο αιώνα να σημαίνει το “χωριάτη”, τον “‘αξεστο”.

Παράλληλα η λέξη “Τούρκος” αλλάζει σημασία. Αποβάλλει βαθμιαία τον εθνικό προσδιορισμό και αποκτά θρησκευτικό. “Τούρκος” σημαίνει πλέον μουσουλμάνος. Δημιουργήθηκε και αντίστοιχο ρήμα για να δηλώσω τον εξισλαμισμό, τη μεταστροφή προς το μουσουλμανικό δόγμα: “τουρκεύω“.

Έτσι λοιπόν, όσοι Έλληνες χριστιανοί εξισλαμίζονταν, τούρκευαν, ενσωματώνονταν κατευθείαν στην κυρίαρχη κοινωνική ομάδα. Κατ’ αρχάς απαλάσσονταν από την καταβολή του κεφαλικού φόρου που βάραινε τους “άπιστους”. Αντιθέτως, όσοι παρέμεναν πιστοί στην πατρογονική θρησκεία αντιμετωπίζονταν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίες και υφίσταντο πλήθος διακρίσεων.

Η οθωμανική εξουσία επέτρεπε στις θρησκευτικές ομάδες να συγκροτούνται με βάση το θεσμό των μιλέτ. Έτσι στο ορθόδοξο μιλέτ, υπό την διεύθυνση του Οικουμενικού Πατριαρχείου εντάσσονταν όλοι οι ορθόδοξοι και όχι μόνον οι Έλληνες. Το σύστημα αυτό, που από αρκετούς θεωρείται ως απόδειξη του ανεκτικού χαρακτήρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην πραγματικότητα υπέθαλπε τη ρατσιστική διαίρεση με βάση το θρήσκευμα και η εφαρμογή του βασιζόταν στον τρόμο που προκαλούσε το καθεστώς στους πολίτες τους.

Η μοίρα των Ελλήνων

Εάν προσπαθήσουμε να κατατάξουμε τους Έλληνες κατά την οθωμανική περίοδο, θα διακρίνουμε δύο μεγάλες κατηγορίες: τους χριστιανούς και τους μουσουλμάνους. Όσοι εξισλαμίστηκαν ενσωματώθηκαν στο κοινωνικό μόρφωμα που στην εποχή του εθνικισμού ονομάστηκε “τουρκικό έθνος”. Οι ιστορικές συνθήκες δεν επέτρεψαν στο μέρος αυτό των Ελλήνων -το οποίο είχε εμφανιστεί σε κάθε μέρος του ελληνικού κόσμου- να εκφραστεί πολιτικά. Το μέγεθός του ήταν μικρότερο από αυτό των ορθόδοξων, όμως δεν ήταν ευκαταφρόνητο. Για παράδειγμα, στην Κρήτη κατά το πρώτο τέταρτο του 19^ου αιώνα οι χριστιανοί ήταν λίγο, μόνο, περισσότεροι από τους μουσουλμάνους, ενώ στον Πόντο, πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με βάσει τους υπολογισμούς του Πατριαρχείου υπήρχαν περίπου 180.000 μουσουλμάνοι Έλληνες και 45.000 κρυπτοχριστιανοί, οι ανέρχονταν στο ένα τρίτο του αριθμού των χριστιανών Ελλήνων. Σήμερα, στη σύγχρονη τουρκική κοινωνία, παραμένουν ακόμα ορατές τέσσερεις ελληνόφωνες μουσουλμανικές ομάδες: κρητική, ποντιακή, μακεδονική και κυπριακή.

Οι χριστιανοί Έλληνες είχαν άλλη πορεία. Το Πατριαρχείο και ο κλήρος υπήρξαν θεσμοί απαραίτητοι και χρήσιμοι για την Αυτοκρατορία. Έτσι ενισχύθηκαν και εφωδιάστηκαν με πλήθος προνομίων. Σημαντικό γεγονός υπήρξε η ελληνική κυριαρχία επί των άλλων ορθοδόξων, μέσω της υποχρεωτικής τους ένταξης στο μιλέτ των Ρωμιών. Η μικρή ομάδα των Φαναριωτών, κατάφερε να γίνει απαραίτητη στην οθωμανική διοίκηση και να χρησιμοποιηθεί ανάλογα. Κορυφαία στιγμή του ρόλου τους ήταν η ανάληψη της διοίκησης των παραδουνάβιων ηγεμονιών. Ο λαός, όμως υπέφερε από την αυθαιρεσία της μουσουλμανικής διοίκησης και την αβάστακτη φορολογία. Εξάλλου, η επίσημη πολιτική ευνοούσε πάντα τον εξισλαμισμό. Η οθωμανική κατάκτηση ήταν αιτία μεγάλης εξόδου προς τη Δύση, όπου δημιουργήθηκαν σημαντικές ελληνικές παροικίες, από την Άλωση της Πόλης και εντεύθεν. Το ίδιο φαινόμενο συνεχίστηκε τον 19^ο αιώνα προς τη Ρωσία.

Η υπαγωγή του ελληνικού χώρου στην οθωμανική κυριαρχία για μεγάλο χρονικό διάστημα, είχε οδηγήσει στη δημιουργία σημαντικών παροικιών στην Ευρώπη. Οι παροικίες αυτές, όπου κατοικούσε η ελληνική διανόηση αλλά και η νεαρή ελληνική επιχειρηματική τάξη, υπήρξαν οι χώροι όπου οι νέες ιδέες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού οδήγησαν στη διατύπωση του αιτήματος για αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας. Η τάση αυτή πήρε τη μορφή ενός μεγάλου επαναστατικού κινήματος του συνόλου των Ελλήνων, το οποίο κατέληξε στη δημιουργία ενός μικρού κράτους στο νότο της βαλκανικής χερσονήσου, το οποίο περιλάμβανε τα πλέον απομακρυσμένα και υποβαθμισμένα εδάφη του ελληνικού κόσμου. Το νεαρό ελληνικό κράτος του 1830 ήταν περισσότερο ένα εξαρτημένο Πριγκηπάτο του Μορέως και της Ρούμελης παρά ένα πραγματικό έθνος-κράτος των Ελλήνων. Το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών εδαφών, καθώς και τα γηγενή ελληνικά οικονομικά κέντρα της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης, παρέμεναν υπό οθωμανική κυριαρχία.

Τουρκικός εθνικισμός και εθνικές εκκαθαρίσεις

Ένας σημαντικός παράγοντας που εμπόδισε την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και απόδοσης ίσων δικαιωμάτων σ’ όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, ήταν ο νεαρός τουρκικός εθνικισμός. Τότε απόκτησε θετική σήμανση ο όρος “Τούρκος”, όταν οι Οθωμανοί αξιωματικοί που είχαν βρεθεί στη Γαλλία, ερμήνευσαν κατά το δοκούν τις αξίες του διαφωτισμού, παράγοντας μια από τις πλέον φρικιαστικές μορφές εθνικισμού.

Η κορυφαία οργάνωση των Τούρκων εθνικιστών, που είχε την επωνυμία “Ένωση και Πρόοδος“, προκάλεσε το πραξικόπημα του 1908, με το οποίο οι στρατιωτικοί -γνωστοί ως Νεότουρκοι- έλαβαν την εξουσία. Ο τουρκικός εθνικισμός είχε ως κέντρο της δράσης του την οθωμανική Θεσσαλονίκη. Εκεί αποφάσισε την επίλυση του εθνικού προβλήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη φυσική εξόντωση των γηγενών χριστιανικών εθνοτήτων.

Η απόφαση για τις εθνικές εκκαθαρίσεις των χριστιανικών εθνών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο βίαιος μετασχηματισμός της σε εθνικό τουρκικό κράτος, πάρθηκε αμέσως μετά την άνοδο των Νεοτούρκων στην εξουσία το 1908. Αρνήθηκαν πως υπήρχε εθνικό ζήτημα στην Τουρκία και επέλεξαν την πολιτική της βίαιης αφομοίωσης των εθνικών κοινοτήτων. Το 1911 αποφάσισαν σε Συνέδριό τους την εξόντωση των μη τουρκικών εθνοτήτων.

Οι Νεότουρκοι εθνικιστές, έχοντας ως όνειρο τη δημιουργία μιας απέραντης τουρκομουσουλμανικής αυτοκρατορίας, από τις παρυφές της Κίνας έως τη Μεσόγειο, εισήλθαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Γερμανών. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η ταύτιση των συμφερόντων του τουρκικού εθνικισμού με τους Γερμανούς ιμπεριαλιστές, επέτρεψαν την έναρξη των διώξεων. Από το 1914 αρχίζουν οι βίαιες εκτοπίσεις των Ελλήνων από την Ιωνία και την Ανατολική Θράκη με πολλά θύματα. Το 1915 λαμβάνει χώρα η γενοκτονία των Αρμενίων, ενώ το 1916 αρχίζει η συστηματική εξόντωση των Ελλήνων της ποντιακής ενδοχώρας.

Σε διπλωματικό έγγραφο της εποχής, του Αυστριακού υπουργού εξωτερικών προς το Βερολίνο αναφέρονται τα εξής: “Η πολιτική των Τούρκων είναι μέσω μιας γενικευμένης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου, να εξοντώσει τους Ελληνες ως εχθρούς του Κράτους, όπως πριν τους Αρμένιους. Οι Τούρκοι εφαρμόζουν τακτική εκτόπισης των πληθυσμών, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, απ’ τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπιζόμενοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και τον θάνατο από πείνα. Τα εγκαταλειπόμενα σπίτια των εξοριζομένων λεηλατούνται από τα τούρκικα τάγματα τιμωρίας ή καίονται και καταστρέφονται. Και όλα τα άλλα μέτρα τα οποία εις τους διωγμούς των Αρμενίων ευρίσκοντο εις ημερησίαν διάταξιν, επαναλαμβάνονται τώρα εναντίον των Ελλήνων.”

1922: Η κορύφωση της σύγκρουσης

Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, με την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, προοιώνιζε την αντικατάστασή της από έθνη-κράτη (Τουρκία στο μεγαλύτερο μέρος της Μικράς Ασίας, Ιωνία και Αν. Θράκη ενωμένα με την Ελλάδα, Αρμενία, Κουρδιστάν και πιθανόν ανεξάρτητος Πόντος) με βάση τους πληθυσμούς. Οι Έλληνες, οι οποίοι ήταν περισσότεροι από το ένα τέταρτο του συνολικού οθωμανικού πληθυσμού, με τη Συνθήκη των Σεβρών βρέθηκαν να ελέγχουν το ένα έκτο του οθωμανικού εδάφους, ενώ εξαιρέθηκε το έδαφος του Πόντου. Η προοπτική αυτή, που διασφάλιζε εν μέρει τους πληθυσμούς από την πλήρη εξόντωση δεν υλοποιήθηκε τελικά. Η ελλαδική παρουσία στην Ιωνία την περίοδο 1919-1922, ουδόλως ανέτρεψε τα όσα είχαν δρομολογηθεί από το 1908. Ο τουρκικός εθνικισμός, με την ηγεσία του Κεμάλ Ατατούρκ, έδωσε την ύστατη μάχη του, βοηθούμενος από τους μπολσεβίκους, τους Ιταλούς, τους Γάλλους, το μουσουλμανικό κόσμο και τον ελληνικό Διχασμό. Οι Αμερικανοί υποστήριζαν την ακεραιότητα της Τουρκίας, προσβλέποντας σε ένα μελλοντικό προτεκτοράτο.

Η τελευταία πράξη του δράματος γράφτηκε στη Σμύρνη, την πρωτεύουσα της Ιωνίας, το Σεπτέμβριο του 1922, κάτω από τα απαθή

βλέμματα των συμμάχων μας και ενώ ο ελληνικός στρατός είχε αποχωρήσει, εγκαταλείποντας τους Έλληνες της Ιωνίας στο έλεος των κεμαλικών στρατευμάτων. Η γενοκτονία του μικρασιατικού ελληνισμού (ποντιακού και ιωνικού κυρίως), αποτελούν τα δραματικά αποτελέσματα της προσπάθειας του τουρκικού εθνικισμού για μετατροπή του πολυεθνικού οθωμανικού χώρου σε εθνικό τουρκικό. Μιας μετατροπής, η οποία χρησιμοποίησε ως εργαλείο την οθωμανικική γραφειοκρατία και το στρατό, εφόσον η τουρκική αστική τάξη ήταν ανύπαρκτη. Οι Έλληνες στη Μικρά Ασία (Πόντο, Ιωνία και Καππαδοκία) και στην Ανατολική Θράκη, ήταν 2.601.312 πριν το 1914 με βάση τις οθωμανικές στατιστικές, τη στιγμή που ο συνολικός οθωμανικός πληθυσμός μόλις πλησίαζε τα 9,5 εκατομμύρια. Η επόμενη καταμέτρησή τους έγινε στην Ελλάδα το 1928, ως πρόσφυγες αυτή τη φορά, και βρέθηκαν να είναι 1.221.849.

Η επίσημη Ελλάδα δεν ασχολήθηκε με όλα αυτά μετά το ‘22. Προσπάθησε με κάθε τρόπο να επιβληθεί η λήθη. Ένα από τα νεοελληνικά παράδοξα είναι ότι η αντιμετώπιση ήταν ομόφωνη από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Οι κριτικές φωνές που διεκδικούσαν τη σφαιρική γνώση και την αντικειμενική προσέγγιση, άρχισαν να ακούγονται κατά τη δεκαετία του ‘80. Ήταν περισσότερο αποτέλεσμα ενός ιδιότυπου κινήματος για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης που εξέφρασε τις μικρασιατικές (ποντιακές και ιωνικές) οργανώσεις και τους απογόνους των προσφύγων του ‘22, παρά ενός γενικευμένου προβληματισμού της νεοελληνικής ηγεσίας, πολιτικής ή πνευματικής. Πάντως, το κίνημα αυτό πέτυχε την επίσημη ανακήρυξη από τη Βουλή των Ελλήνων δύο σημαντικών ημερομηνιών ως “Ημέρες Εθνικής Μνήμης”: Τη 19^ηη Σεπτεμβρίου -ημέρα που οι Κεμαλικοί πυρπόλησαν τη Σμύρνη- ως ημέρα αφιερωμένη στη Μικρασιατική Καταστροφή. Μαϊου -ημέρα που ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα- ως ημέρα αφιερωμένη στη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και τη 14

Πηγές

-Jean-Paul Roux, Η ιστορία των Τούρκων, εκδ. Γκοβόστη.

-Σπύρος Βρυώνης, Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού, ΜΙΕΤ.

-Βλάσης Αγτζίδης, Παρευξείνιος Διασπορά, Κυριακίδης.

-Βλαδίμηρος Μιρμίρογλου, Οι Δεβίσσαι, Εκάτη.

-Νεοκλής Σαρρής, Οσμανική Πραγματικότητα. Συστημική Παράθεση Δομών και Λειτουργιών, Αρσενίδης

Δείτε τι κάνουν οι Έλληνες αν θέλουν !

20 Μαρ 2009

ΑΠΟ ΤΟ Νο 1 BLOCK THS MAKEDONIAS taxalia.blogspot.com

Οι άνθρωποι αξίζουν το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών

Έκαναν μια τεράστια, οργανωμένη δουλειά, που αξίζει πολλά συγχαρητήρια.
Και με δελτίο τύπου σε 5 γλώσσες παρακαλώ!
Δίδαξαν τη σημασία της λέξης "δουλεύω"!

Η Ποντιακή Βικιπαίδεια (Wikipedia) είναι γεγονός

http://pnt.wikipedia.org/

Σίγουρα θα γνωρίζετε αλλά και θα χρησιμοποιείτε την Wikipedia (Γουικιπαίδεια), την
ελεύθερη διαδυκτιακή εγκυκλοπαίδεια, που αναπτύσσεται συμμετοχικά από εθελοντές χρήστες και διαμορφώνει συνειδήσεις στην εποχή μας. Με γνώμονα την αγάπη για τον Πόντο και ειδικότερα για τη διάλεκτο, την πλησιέστερη προς την αρχαία ελληνική γλώσσα η οποία συνεχίζει να ομιλείται σήμερα όπου υπάρχουν Πόντιοι, την 23η Σεπτεμβρίου 2007 τέθηκε σε λειτουργία από τρεις νέους ανθρώπους, η δοκιμαστική έκδοση της Ποντιακής Βικιπαίδεια (Wikipedia), με πρότυπο την ελληνική και την αγγλική.
Για την ιστορία, κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν οι συνιδρυτές αυτού του έργου, που αποτέλεσαν και το βασικό κορμό της προσπάθειας με δημιουργίες, επεξεργασίες και βελτιώσεις των κειμένων.

Πρόκειται για τους:
Γρηγοριάδης Ηλίας, Έλληνας ομογενής από το Oberhausen του Nordrhein-Westfalen της
Γερμανίας, με Ποντιακή καταγωγή από τη πόλη του Κιλκίς.
Παπαδόπουλος Δ. Ευστάθιος, Έλληνας απόδημος από το Ellwangen της Baden-
Württemberg της Γερμανίας με Ποντιακή καταγωγή από το Λουτροχώρι του Δήμου
Σκύδρας Νομού Πέλλης και Γρηγορούδης Κωνσταντίνος, από τη Θεσσαλονίκη, με καταγωγή από τη Καππαδοκία.
Δέκα μήνες αργότερα εντάχθηκαν στην αρχική ομάδα κοινότητα και οι μη Πόντιοι, αλλά θερμοί υποστηρικτές τούτης της προσπάθειας:
Διακονικολάου Ζαχαρίας, από την Ιαλυσό-Ρόδου, ηλικίας 16 ετών (!!!) και
Παλιουδάκης Άγγελος, από την Αθήνα.
Μετά από δεκαπέντε μήνες σκληρής και επίμονης δουλειάς, οι παραπάνω εκπλήρωσαν όλους τους σχετικούς όρους που θέτει ως στάνταρτ του διεθνούς ιδρύματος της «Γουικιμίντια», το οποίο είναι υπεύθυνο για κάθε προσπάθεια δημιουργίας νέας Wikipedia

The Pontic Wikipedia is a fact

http://pnt.wikipedia.org/

Surely, we all know Wikipedia, the well-known internet encyclopedia which is established
by volunteer users participating in the procedure of its development. In these days,
Wikipedia influences people. Due to their love for Pontus and more particularly for the
Pontic dialect which is the closest to the ancient Greek language and is spoken even today
by Pontian people around the world, three young people put an effort to set up their
Pontic Wikipedia in Greek and English on 23rd September 2007

La Wikipedia pontique est maintenant une realite

http://pnt.wikipedia.org/

Vous connaissez et utilisez tous Wikipédia, l'encyclopédie libre d'Internet qui est
développée par des bénévoles et qui augmente la conscience de ses utilisateurs sur une
variété de sujets scientifiques et culturels.
Ayant comme guide l'amour pour le Pont et plus particulièrement pour son dialecte (le plus
proche du grec ancien et encore parlé aujourd'hui), le 23 Septembre 2007 la Wikipédia
pontique a été lancée en tant que projet-test par trois jeunes. Les modèles pour ce projet
ont été la Wp grecque et la Wp anglaise.

Понтийской Википедия (Wikipedia)

http://pnt.wikipedia.org/

Вы непременно знаете, и пользовались Википедией (Wikipedia), свободной интернет
энциклопедией, которая развивается при участии добровольных пользователей и формирует
сознание в нашу эпоху.
Руководствуясь любовью к Понту и в особенности к понтийскому диалекту, ближайшему к
древнегреческому языку, который продолжает использоваться сегодня там, где есть
понтийцы, 23 сентября 2007 года, тремя молодыми людьми, была запущена пробная версия
Понтийской Википедии, по примеру греческой и английской версий

Es ist soweit – Die Wikipedia im pontischen Dialekt ist online!

http://pnt.wikipedia.org/

Jeder von Ihnen kennt und nutzt die freie Enzyklopädie Wikipedia. Durch das
Engagement von freiwilligen wächst diese ständig und hat großen Einfluss auf die
Meinungsbildung der heutigen Zeit.
Durch die große Liebe für Pontos und vor allem durch die große Liebe zu diesem heute
noch gesprochenem Dialekt, welcher der am nächsten Verwandte zum altgriechischen ist,
ist es uns , drei Jungen Menschen, gelungen die Beta Version der pontischen Wikipedia,
nach dem Vorbild der deutschen und der englischen zu veröffentlichen

Γιατί άλλη μια ποντιακή εφημερίδα

Του Σάββα Καλεντερίδη

Μετά από μια διαδρομή τριάντα χρόνων ενεργής συμμετοχής στα πολιτιστικά πράγματα του ποντιακού χώρου και μετά από δεκάχρονη παρουσία στον εκδοτικό χώρο, συζητώντας και διαβουλευόμενος με καλούς φίλους και συνεργάτες, αποφασίσαμε την έκδοση της μηνιαίας εφημερίδας «Ποντιακή Γνώμη».
Σε μια εποχή που οι αυθεντικές μνήμες της αλησμόνητης πατρίδας ξεθωριάζουν και σβήνουν, μαζί με τους τελευταίους πρόσφυγες πρώτης γενιάς που φεύγουν ένας-ένας από τούτη τη ζωή, σε μια εποχή που η γλώσσα των Ελλήνων του Πόντου χάνεται σταδιακά ή ενσωματώνεται στην καθομιλουμένη ελληνική, σε μια εποχή που το ποντιακό τραγούδι ζει τη δική του αναγέννηση, μεταλλαγμένο και επηρεασμένο από την νέα ελληνική μουσική πραγματικότητα, σε μια εποχή που η πολιτισμική παρουσία των ποντιακής καταγωγής Ελλήνων στο ελληνικό πολιτισμικό γίγνεσθαι είναι περισσότερο έντονη από ποτέ, η εφημερίδα «Ποντιακή Γνώμη» φιλοδοξούμε να γίνει ένα κατά το δυνατόν ανεξάρτητο, αντικειμενικό και δίκαιο μέσο έκφρασης και προβολής, αλλά και γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ εκείνων που ενδιαφέρονται για τα ποντιακά θέματα.
Και επειδή ανέκαθεν ο Έλληνας ήταν οικουμενικός, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε βήμα έκφρασης, προβολής και επικοινωνίας στους ανά τον κόσμο συμπατριώτες μας, σε εκείνους που ζουν και προσπαθούν να εκφραστούν ποντιακά στην Αυστραλία, την Αμερική, την Ευρώπη, την Αφρική, τη Ρωσία και τον Καύκασο.
Ανάμεσα στα ενδιαφέροντά μας θα είναι πάντα και ο ιστορικός Πόντος, με ιδιαίτερη έμφαση στα μνημεία που έχουμε αφήσει εκεί, ενώ ξεχωριστή θέση θα έχουν στις σελίδες μας, όπως και στις καρδιές μας, με ευαισθησία και σεβασμό σε ό,τι οι ίδιοι εκφράζουν, οι ελληνόφωνοι και όλοι οι κάτοικοι του σημερινού Πόντου, που συνεχίζουν να κρατούν ζωντανό τον πολιτισμό των προγόνων μας.
Τέλος, θα προσπαθήσουμε να παρακολουθούμε από κοντά τις εξελίξεις και να μεταφέρουμε στους αναγνώστες μας ό,τι τεκταίνεται και ό,τι κινείται γύρω από το ζήτημα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, με απόλυτο σεβασμό και ευθύνη στα θύματα της Γενοκτονίας και σε όσους κοπίασαν όλα αυτά τα χρόνια για την ανάδειξη του ζητήματος αυτού.
Γνωρίζουμε ότι το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, αφού από τη μια μεριά στέκουν οι γίγαντες της ποντιακής διανόησης που επιχείρησαν εκδοτικά εγχειρήματα στον ιστορικό Πόντο, αλλά και στην Ελλάδα, μετά την Ανταλλαγή, αφήνοντας σε μας τους επιγενόμενους μια τεράστια παρακαταθήκη ποιότητας και ήθους, και από την άλλη περιπτώσεις που η έκδοση εφημερίδων αποφασιζόταν σε κομματικά γραφεία και χρηματοδοτούνταν με μαύρα κομματικά λεφτά, για να βάλουν τους Πόντιους στα κομματικά μαντριά. Οι δικοί μας πόροι είναι φανεροί, τα έσοδα της διαφήμισης και οι συνδρομές των αναγνωστών μας. Αυτά και τίποτε άλλο.
Σεβόμενοι την ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού, αλλά και τη δική μας διαδρομή, δίνουμε προς τους αναγνώστες μας έναν λόγο τιμής, ότι θα προσπαθήσουμε να σταθούμε αντάξιοι του εγχειρήματος και να κρατήσουμε την εφημερίδα αυτή μακριά και πέρα από προσωπικές, κομματικές και άλλες σκοπιμότητες, υποσχόμενοι ότι η εφημερίδα θα υπηρετήσει την ενότητα και όχι το διχασμό του ποντιακού χώρου και θα παραμείνει ένα ανοιχτό δημοκρατικό βήμα για όλους τους αναγνώστες της.

Πληροφορίες-συνδρομές: Σοφία Κεσίδου, 210 3316036, gnomi@infognomon.gr
______________________________________________________________

ΚΑΛΟ ΔΡΟΜΟ ΣΑΒΒΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΜΑΖΙ ΣΑΣ...
ΑΣ ΕΧΕΙ Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΛΙΓΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΑΣ ΤΟΥΣ "ΟΥΤΟΠΙΣΤΕΣ" ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΟΤΙ "ΘΑ ΞΑΝΑΓΥΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ Η ΓΗ ΘΑ ΤΡΕΜΕΙ"
ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΚΑΙ Η ΟΥΤΟΠΙΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ, ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ!

ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ποντιακά παραμύθια

Η γυναίκα και το θερίον

Είνας Ματσουκάτες πολλά εσύρνεν με την γυναίκαν άτ’. Κακέσα και τζετρεφίλτσα γαρή έτον. Με την ταβήν εσκούσαν και με την ταβήν εκεϊσαν.
Έπουγαλέφτεν ερίφ’ς και επαίρνεν την απόφασιν να γλυτών’ άσ’ ατό το βάσανον. Έναν ημέραν άμον πάντα επαίρεν την κρεπήν και επήγεν ‘ς σ’ όρμάν σα ξύλα. Επεμάκρυνεν πολλά α σο χωρίον. Σ’ ναν τρανόν πελίτ κεκά ειδεν έναν βαθύν κουΐν πολλά βαθύν.

— Αγούτο, ενούντσεν, θα εν’ η σωτηρία μ’...
Έκοψεν κάμποσα τρανά κλαδία και εσκέπασεν το στόμαν τη κουί. Έσυρεν απάν κι άλλα μικρά φυλλωμένα κλαδόπα και τζίκουτα κι’ αέτς πα τηδέν κ εφαίνουτον. Άσ’ ατό κ’ υστερνά ετοίμασεν δύο σαλακά ξύλα. Τα έναν εθέκεν ‘ς ση κουΐ το γιάν και τ’ άλλο πλάν κεκά κ’ εκλώστεν κ’ έπήγεν ‘ς σο σπίτ ’ν άτ’.
Τ’ άλλο την ημέραν επαίρεν την γυναίκαν άτ’ να πάγνε ‘ς ορμάν να κατηβάζ’νε εντάμαν τα ξύλα ντο ετοίμασεν.
Άμον ντ’ εσούμωσαν ‘ς εκείνο το μέρος, ατός αμάν εφορτώθεν τ’ έναν το σαλάκ και είπεν την γαρήν άτ’ να φορτούται τ’ άλλο. Ατό έτον! Αμόν ντ’ έσούμωσεν η καρή ‘ς σο φόρτωμαν επάτεσεν απάν’ ‘ς σα κλαδία και ερούξεν ‘ς σο κουίν κι’ άπό πάν’ άτς το σαλάκ τά ξύλα.
Ο Ματσουκάτες ήσυχα ήσυχα εκλώστεν κ’ έπήγεν ‘ς σο σπίτ’ν άτ.
Όλεν την νύχταν «ομμάτ’ ‘κ επόρεσεν να φέρ’ απάν». Ενούντσεν, επενούντσεν, εγροίξεν ντο εποίκεν τρανόν αμαρτίαν έτον. Σα ξημερώματα εσκώθεν κ’ επήγεν ‘ς σ’ ορμάν. Έφτασεν ‘ς σο κουίν κεκά. Έλυσεν το σκοινίν’ άτ’ και εκρέμασεν ατό απέσ’ ‘ς σο κουΐν και εκούιξεν:

— Σουμέλα, πιάσον την άκραν τη σκοινί, δέσον ατό ‘ς σα μέσα σ’... Εγώ θα σύρω και θα εβγάλωσεν απάν... χωρίς εσέναν ‘κ επορώ να ζώ!… έλεγεν και ελάιζεν το σκοινίν. Όνταν εγροίξεν ντο από φκά επιάστεν το σκοινίν ερχίνεσεν να σύρ’. Έσυρεν, έσυρεν και αναχά παρά τερεί να εβγαίν’ ασό κουΐν με το σκοινίν έναν θερίον!….

Έπήγεν ν’ φίν’ το σκοινίν’ το θερίον εκούϊξεν:
— Μη αφήν’τς με… κι θα τρώγω σε και δούλος εις σα γίνουμαι.
Αμόν ντ’ ελευθερώθεν το θερίον είπεν ατόν:
— Ευχαριστώ σε άνθρωπε!.. Εγλύτωσες με άσ’ έναν τζαναβάρ. Είνας γυναίκα άσ’ οψέ κιάν έβγαλεν την ψυ’ μ’ και να εγουρταρεύκουμ’
ασά χέρια τς ‘κ επόρνα. Ατώρα ίνταν θελ’τς εσύ θ’εφτάγω.

—Ντό Θέλω έν’ να μη πειράεις κανίναν ‘ς σον τόπο μ’. Νε ζα και νε ανθρώπ’ς.

Αέτς πα το θερίον εξέβεν ‘ς σην ανεφορίαν. Και ερχίνεσεν να καταρημάζ’ τον τόπον.Έμαθαν οι ανηφορέτ’ πως ατό το θερίον μόνον τον Ματσουκάτεν ακούει. Επήγαν επαρεκάλεσαν ατόν να έρται δέχ’ ατό.

Εσκώθεν κι’ ο Ματσουκάτες εξέβεν ‘ς αράεμαν τη θερί. Το θερίον
άμον ντο είδεν ατόν από μακρά εγρίεψεν και σίτα έρται καρσί άτ’ κουίζ:

— Φύγον, γιόκσαμ θα τρώγω σε... μόνον ‘ς σον τόπο σ’ ‘κι πειράζω σε.

— Ακ’ σον, λέει κι’ ο Ματσουκάτες. Εγώ για το καλό σ’ έρθα! Εκείνε η καρή εξέβεν ασό κούιν και αραεύ’ σε! Έρθα νά λέγω σ’ άτο νά φυλάγεσαι.

— Όϊ ν’ αοϊλοί εμέν, εκούϊξεν το θερίον και αρχίνεσεν νά τρέχ’ ‘ς σο ραχίν κιάν’… ‘Α σόν φόβον άθε, π’ επάτνεν ‘κ έλεπεν... ‘ς έναν κρεμόν κεκά, ευρέθεν εύκαιρα, ερούξεν κ’ έσκοτώθεν.

Άρκον, ο λύκον κι’ αλέπον

Έναν ημέραν άρκον, ο λύκον κι’ άλεπόν εποίκαν συμφωνίαν, να πάνε εντάμαν σ’ αβ και ήνταν ευρίκ’νε εντάμαν να τρώγν’ άτο άμον
καλά αδέλφα.
Αρ’ εξέβαν σο ραχίν, έτρεξαν αδά, έτρεξαν εκεί, ενεγκάσταν και
σην βραδήν απάν’ επίασαν έναν ελαφόπον.
Άρκον ετέρεσεν, αν μοιράζ’ άτο, ατός πεινασμένος θ’ απομέν’. Ενούντσεν, επενούντσεν κι’ επεκεί εποίκεν την διαβολοσύναν άτ’.
— Εξέρετε, παιδία, ντό εν’; είπεν τ’ άλλτς τοι συντρόφ’ς άτ” Εγώ λέω τ’ ελαφόπον είνας μοναχόν άσ’ σοι τρείς έμουν να τρώει άτο, ποίος
εν’ μειζέτερος. Εσείς πα ντό λέτε;
Αλεπόν πα κι ο λύκον ντο να εφτάνε! Εποίκαν ατό καπούλ.
— Αιτέ όγλουμ λύκον, πε μίαν εσύ πόσων χρονών είσαι, είπεν
άρκον.

Ο λύκον πα εσέγκεν το κηφάλ’ν ατ’ ανάμεσα σ’ έμπρ τα ποδάρια τ’, ενούντσεν ολίγον κι επεκεί είπεν:
— Εγώ ση Προφήτα τή Δαβίδ τον καιρόν ακόμαν εβύζανα, έλεε με η σχωρεμέντσα η μάνα μ’. Αρ’ ποίστε εσείς την λογαρίαν κ’ ευράτ’
ατά.
— Ατώρα πε κι’ εσύ δαβολίτσον, αλεπέ τ’ έσά τα χρόνια, άμαν τέρεν, ψέμματα ‘κι θα λές, είπεν τον αλεπόν όρκον.
Άλεπόν πα ατότε εσκώθεν είπεν άτς:
-Να έχω ούλά τα κρίματα ντ’ εποίκετε και τα χαταλόπα μ’ πα να μη χαίρουμαι, αν λέω ψέμματα. Εγώ, ο κύρη μ’ ο σχωρεμένον έλεε με
—μάναν ‘κ έγνώρτσα ο χιλάκλερον— ση κατακλυσμού τον καιρόν, όντας εσέβαμε σην Κιβωτόν τη Νώε, έμνε δίχρονος. Εγώ εγλύτωσα, άμαν η μακαρίτσα η μάνα μ’ ‘κ επόρεσεν. Σην βραδήν απάν έτον. Κάπ’ επήεν σην γειτονίαν ‘ς σο δάνος και επιάστεν σην καλατζήν και ους να κλώσκεται
οπίσ’ η Κιβωτός εκλειδώθεν, κι’ έκείνε η άχαρος επέμνεν εξ’ και εφουρκίεν. Όπως και να εν’, μίαν άσ’ σον λύκον τρανός είμαι χωρίς άλλο.
Άρκον ατότε ετέρεσεν, η δουλεία αν κλώσκεται σα διαβολοσύνας ατος πεινασμένος θ’ απομέν’. Εϊνας ο δάβολον ους τον Προφήτην Δαβίδ ‘κ εστάθεν. Κι’ άλλος πα το σολούχ’ν ατ’ τάαχ σον κατακλυσμόν επήρεν.
— Ε, είπεν άτς, εγώ πα ατώρα σον Τρυγομηνάν απές θα γομώνω τα τρία. Άμαν σα τέσσερα να μη προφτάνω, αν αγούτο τ’ ελαφόπον ούλεν άμον το στέκ κι τρώγ’ άτο εγώ μοναχόν!.. Και χαμάν έσκωσεν τα τατά τ’ έναν τον είνας εδέκεν κι’ έναν τον άλλον και άπλωσεν άτς ‘ς σην γήν. Κι’ εκάτσεν κα μαναχός και εγουρζούλαεν τ’ έλαφόπον.

Αδελφότης Κρωμναίων Καλαμαριάς

ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ

Ανταπόκριση: Νίκος Σουτόπουλος

ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑ : Η θρησκευτική πομπή ανέβαινε αργά και ασθμαίνοντας στο ιερό βουνό. Στην κεφαλή της, ανάμεσα σε Ρώσους ιερείς, η εικόνα της Παναγίας Σουμελά, που επέστρεφε έπειτα από έναν αιώνα απουσίας στο ομώνυμο μοναστήρι - θρύλο για τον κατατρεγμένο ελληνισμό του Πόντου.

Ένας κοντός μυστακοφόρος με χαρακτηριστική ποντιακή φάτσα, γραβάτα με τις γαλανόλευκες ρίγες της ελληνικής σημαίας και στο πέτο κονκάρδα με το εθνικό σύμβολο της Ρωσίας, την κρατούσε ευλαβικά σαν άγιο δισκοπότηρο. Το φορτίο ήταν βαρύ για τον Ιβάν Ιγκνατίγεβιτς Σαβίντι, ελληνιστί Ιβάν Σαββίδη, βουλευτή του κόμματος του Πούτιν στη ρωσική Δούμα -παρασημοφορημένο δύο φορές από τον πανίσχυρο τέως πρόεδρο και νυν πρωθυπουργό της δεύτερης υπερ-δύναμης, της Ρωσίας.

Οι Τούρκοι δεν θα επέτρεπαν στους Πόντιους της Ελλάδας ούτε να σκεφτούν κάτι τέτοιο, ούτε φυσικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα είχε τη διάθεση να εμπλακεί σε περιπέτειες… Η ρωσική ισχύς ήταν αυτή που έφερε την εικόνα της Παναγίας στο ιερό βουνό. Στο πρόσωπο του πάμπλουτου Πόντιου από το Ροστόβ η τουρκική εξουσία είδε τον εκπρόσωπο της ισχυρής Ρωσίας και ως τέτοιο τον υποδέχτηκε. Γι’ αυτό και οι μάλλον δυσανάλογες για το μέγεθος μιας τέτοιας εκδήλωσης τιμές που του επιφύλαξε και τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας που έλαβε για την προστασία του.

Επιστράτευσε έναν λόχο βαριά οπλισμένων ανδρών της στρατιωτικής αστυνομίας, για να φρουρούν –διακριτικά– την πομπή, τον συνόδευαν θωρακισμένα οχήματα, Ρώσοι πράκτορες κινούνταν αθέατοι μέσα στο πλήθος, ενώ στην είσοδο της χαράδρας που οδηγεί στο μονοπάτι για τη μονή, είχαν επιτρέψει την εγκατάσταση αψίδας με την επιγραφή «Καλωσόρισες, Ιβαν». Ούτε ο Πούτιν να ήταν…

Οι Ρώσοι ιερείς που τον πλαισίωναν έψαλλαν στην ανηφοριά, στη ρωσική αλλά και στην ελληνική γλώσσα εκκλησιαστικούς ύμνους στην Παναγία. Οι βυζαντινές μελωδίες τους έσμιγαν στην υγρή ατμόσφαιρα της κατάφυτης χαράδρας με τους θεόρατους βράχους, με τα μοιρολόγια του ντόπιου λυράρη που θρηνούσε με τον «κεμεντζέ» του για τα δεινά του Πόντου, σκορπίζοντας ρίγη συγκίνησης στο πλήθος πιστών που συνόδευαν την εικόνα στο ιστορικό της σκαρφάλωμα ανήμερα Δεκαπενταύγουστου 2008.

Είχαν καταφθάσει στην Τραπεζούντα για προσκύνημα στο ιερό βουνό με λεωφορεία από την Κοζάνη, το Κιλκίς, τη Θεσσαλονίκη, διανύοντας σε δύο μερόνυχτα 1.300 χλμ! Μαζί μας και η πρόεδρος του «Κέντρου μελέτης και ανάπτυξης της Μαύρης Θάλασσας» και Νομαρχιακή Σύμβουλος Θεσσαλονίκης Χριστίνα Κελεσίδου, η Γραμματέας του Σ.Α.Ε. Όλγα Σαραντοπούλου, ο Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Συλλόγων Χαράλαμπος Αποστολίδης αλλά και ο έμπειρος αρχηγός της αποστολής μας Θράσος Ευτυχίδης. Πολλοί κοιμήθηκαν το βράδυ στις πλαγιές του όρους Μελά, αφού η μονή λειτουργεί ως αρχαιολογικός χώρος, άλλοι ήσαν άυπνοι από το κοπιαστικό ταξίδι. Όμως για τους ανά τον κόσμο Πόντιους το προσκύνημα στον Πόντο είναι όνειρο ζωής, είναι τάμα που πρέπει να εκπληρώσουν, κι αν δεν το καταφέρουν εν ζωή, δεσμεύουν «στο όνομα της φυλής» οπωσδήποτε τους νεότερους να το κάνουν αυτοί.

Τον τόνο, ωστόσο, του προσκυνήματος, έδωσαν οι ομογενείς πιστοί από τη Ρωσία που έφτασαν με δύο μεγάλα αεροπλάνα Αντόνωφ της «Αεροφλότ», μισθωμένα από τον Ιβάν Σαββίδη, τον πάμπλουτο αυτό Πόντιο από το Ροστόβ, το μεγάλο χορηγό της εκδήλωσης, που όπως μας έλεγαν στελέχη των Ποντίων από την Ελλάδα, διαθέτει άφθονο χρήμα και πολύ χρόνο για τα δίκαια του ελληνισμού της Μαύρης Θάλασσας. Όλοι οι Πόντιοι μαζί, ξεκίνησαν την μοναδική εκδήλωση με τον παραδοσιακό τρόπο στο ρυθμό της ποντιακής λύρας και των πατροπαράδοτων χορών από το αεροδρόμιο κιόλας, για να επιβιβαστούν στα λεωφορεία και με τη συνοδεία της τουρκικής στρατοχωροφυλακής να φτάσουν ως τους πρόποδες του όρους Μελά. Είχαν έρθει αντιπροσωπείες από τη νότια Ρωσία, Ουκρανία, Αρμενία, Καζακστάν, την Κιργιζία, αλλά απουσίαζαν οι Ελληνες της Γεωργίας, λόγω του πολέμου. Η ρωσογεωργιανή σύγκρουση έριχνε βαριά τη σκιά της στον ιερό τόπο των Ποντίων, ενώ κατά την τελετή για την άφιξη της εικόνας, τηρήθηκε και ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων του πολέμου που μόλις είχε λήξει με διαπραγματεύσεις.

Όταν η πομπή με την εικόνα έφτασε στο μοναστήρι, η συγκίνηση κορυφώ-θηκε. Έψαλαν όλοι μαζί το Χριστός Ανέστη και άναψαν κεριά στον βράχο όπου είναι χτισμένο το μοναστήρι-αετοφωλιά. Τριακόσιες πενήντα τρεις δεσμίδες, με 353 κεριά η κάθε μία, στη μνήμη των 353.000 Ελλήνων που εξοντώθηκαν στον Πόντο φώτισαν τον αυλόγυρο της μονής στέλνοντας το μήνυμα ότι «η Ρωμανία και αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλον».

«Με αυτό το προσκύνημα, θέλουμε να δείξουμε ότι τιμούμε τους αγώνες του Ποντιακού Ελληνισμού μετά από περίπου ένα αιώνα από τον διωγμό και τη φυγή των προγόνων μας στα βορειοανατολικά της Μαύρης Θάλασσας», δηλώνει ο κ. Ιβάν Σαββίδης Συντονιστής της 5ης Περιφέρειας του ΣΑΕ. « Όλοι εμείς οι Πόντιοι από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης προσκυνούμε στην Παναγιά Σουμελα, την Αγία Μάνα των Ποντίων, που κράτησε το λαό μας ενωμένο σε όλες της τραγικές στιγμές της ιστορίας μας», προσθέτει.

Η αγία εικόνα της Παναγίας Σουμελά, είναι έργο του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά, ενώ μεταφέρθηκε θαυματουργικά με θέλημα της Θεοτόκου στο όρος Μελά του Πόντου (στου Μελά = Σουμελά), όπου μετέβησαν κατά το κάλεσμα της Θεομήτορος οι μοναχοί Βαρνάβας και Σωφρόνιος από την Αθήνα, οδηγούμενοι υπό πλήθους αλλεπάλληλων θαυμάτων!!! Σαν έφτασαν μετά από πολλά και κατάφεραν να σκαρφαλώσουν στο απότομο σπήλαιο του βουνού, βρήκαν μέσα τη θαυματουργή εικόνα που είχαν πρωταντικρύσει στη Θήβα (στη Θήβα βρίσκεται και σήμερα ο τάφος του Αγιογράφου της εικόνας, του Αποστόλου Λουκά) και την οποία είχαν σηκώσει μπροστά τους άγγελοι για να τη μεταφέρουν από τη Θήβα έως τον Πόντο!!!

Δεκαεπτά ημέρες είχαν μείνει νηστικοί, προσπαθώντας να συντηρηθούν με χόρτα και το αγίασμα που θαυματουργικά ανέβλυσε από το βράχο η Πανα-γία, ακριβώς στο σημείο όπου ήταν στερεωμένη η εικόνα της (εκεί μέχρι σήμερα σπεύουν χιλιάδες Τούρκοι και Κούρδοι για να ζητήσουν βοήθεια στο σημερινό ερειπωμένο μοναστήρι), όταν είδαν ξαφνικά ένα μουλάρι φορτωμένο με δύο κοφίνια γεμάτα τρόφιμα κάτω από τη σπηλιά! Έκπληκτοι γιατί ούτε αγριοκάτσικο δεν έφτανε ως εκεί, κατέβηκαν οι μοναχοί και βρήκαν σε ένα κοφίνι μια περγαμηνή που τους πληροφορούσε πως τα τρόφιμα τα έστελνε η Ιερά Μονή Βαζελώνος, διότι η Παναγία φάνηκε σε όραμα στον Ηγούμενο και του ζήτησε να στείλει τρόφιμα στους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο που προσπαθούσαν να φτιάξουν Ναό στο βουνό του Μελά! Σημείωνε μάλιστα ο Ηγούμενος πως φόρτωσαν και έστειλαν κατόπι το μουλάρι μόνο του, αφήνοντάς το στη Χάρη της Παναγιάς να το οδηγήσει!!!

Από τότε, μέσα σε όλους τους αιώνες που κύλησαν, πάντα εκείνη την ημέρα το Μοναστήρι της Σουμελά, έστελνε ένα φορτωμένο μουλάρι προς τη Μονή Βαζελώνος, σε ανάμνηση εκείνης της θαυμαστής βοήθειας!Το Μοναστήρι τελικά στερέωσαν και λάμπρυναν οι Κομνηνοί, όπως ο Μανουήλ και ο Αλέξιος και παρά την πτώση της Πόλης, η Παναγία Σουμελά φώτισε τον σκλαβωμένο Ελληνισμό έως τη Γενοκτονία του Πόντου και τη Μικρασιατική Καταστροφή!

Όταν ήρθε η ατυχή καταστροφή του Στρατού μας στα 1922, ο οποίος είχε δεχθεί τη συντονισμένη από τους “συμμάχους” εξοντωτική αντεπίθεση του Κεμάλ (με ενίσχυση 5.000.000 ρωσικών τουφεκίων από τον τρομερό διώκτη της Ορθοδοξίας Λένιν και τη “συμμαχική” καθοδήγηση των κατασκοπευτικών αεροπλάνων της Γαλλίας, που αποκάλυπταν συνεχώς στον εχθρό τις ελληνικές θέσεις και κινήσεις), οι μοναχοί στο όρος Μελά, έκρυψαν της Εικόνα της Παναγίας και τον Τίμιο Σταυρό του Μανουήλ Κομνηνού στη ρίζα ενός κυπαρισσιού. Το 1931, ο Ελευθέριος Βενιζέλος έπεισε τον Ισμέτ Ινονού να επιτρέψει τη μεταφορά των ιερών μας κειμηλίων στην ελεύθερη Ελλάδα. Έτσι ο μοναχός Αμβρόσιος από την παλαιά Σουμελά, πήγε στον Πόντο, βρήκε και μετέφερε πίσω τα ιερά κειμήλια, που σήμερα στέκουν στο Βέρμιο της Μακεδονίας, ανάμεσα στην Καστανιά και τη Βέροια, στο νέο Ιερό Ναό της Παναγίας Σουμελά, όπου η Θεοτόκος δεν έπαψε να προσφέρει τη Χάρη και τη βοήθειά της σε όσους αληθινά την αγαπούν και την πιστεύουν ως Μητέρα του Κυρίου, που πρεσβεύει αδιάλειπτα για εμάς στον Υιό της και Θεό μας! Ας έχουμε την Ευλογία της , όπως και οι πολλοί κρυπτοχριστιανοί του σημερινού Πόντου και της Τουρκίας!

Η εικόνα της Παναγίας στο μοναστήρι της Σουμελά! Ελάχιστη σημασία έχει αν επρόκειτο για πιστό αντίγραφό του πρωτότυπου που φυλάσσεται στην ομώνυμη μονή στο Βέρμιο, στην Ελλάδα. Πριν από μερικά χρόνια, μια τέτοια πρωτοβουλία θα εθεωρείτο αδιανόητη…! Επί Ερντογάν χαλάρωσαν κάπως τα πράγματα, εξάλλου οι Τούρκοι το σκέπτονται και επιχειρηματικά: η Παναγία Σουμελά μπορεί να λειτουργήσει ως μια προσοδοφόρα πηγή για την τουριστική οικονομία της περιοχής.

Παίρνοντας τον κατήφορο δρόμο της επιστροφής όλοι νιώθαμε μια ανείπωτη εσωτερική χαρά για το τάμα που εκπληρώσαμε και δώσαμε τη μυστική υπόσχεση να ξανάρθουμε πάλι του χρόνου…!

(15 Αυγούστου 2008)

Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | Ιανουαρίου 9, 2009

ΤΗΝ ΚΑΛΑΤΣΙΑ Μ' ΚΙ ΑΝΑΣΠΑΛΩ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ - ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΛΠ

αβουκάτος = δικηγόρος

αβτζής = κυνηγός

αγροφύλακας = γουρουχτζής

αγωγιάτης = κατιρτζής

αρχιμάστορας = ουστάπασης

αρχιμεταλλουργός=ουστάπασης

αρχιτέκτων =ουστάπασης

αρχιτεχνίτης = ουστάπασης

αστυνομικός = ζαπτιές

βοσκός = τσοπάνος

γανωτής = καλαϊτζής

γεωργός = ρεντζιπέρτς,τσιφτσής

γιατρός = δατρόν

γιατρίνα = γιατρέσσα

γουναράς = απατζής & αμπατζής

δάσκαλος = δάσκαλον

δασοφύλακας = γουρουχτζής

διευθυντής = διαταγωγός

δικαστής = κατής

ελαιοχρωματιστής = νακάης

ιδιοκτήτης καραβανιού = πεζιρκιάνος

καφετζής = καβετζής

κηπουρός = παχτσεβάνος (παραγωγός οπωροκηπευτικών)

κλειδαράς = τιλιγκίρτς

κουλουράς = σημιτζής

κουρέας = παρπέρτς

κρεοπώλης = κασάπς

κτίστης = ταχτζής

κυβερνήτης ιστιοφόρου = σανταλτζής

λευκοσιδηρουργός = τενεκετζής

μαραγκός = τιλκιάρτς, τογραματζής

μάγειρας = μάερας

μικροπωλητής = τσαρτσής

μισθωτός = καματάρτς

μυλωνάς = χαμαιλετάρτς

νυχτοφύλακας = πασβάντς

παπλωματάς = γεργαντζής

παντοπώλης = πακάλτς

ράφτης = τερζής

σιδηρουργός = τεμιρτζής

τσαγκάρης = κουντουρατζής

φούρναρης = φουρουντζής

χρυσοχόος = κουϊμτζής

ΔΕΝΤΡΑ, ΦΥΤΑ, ΦΡΟΥΤΑ ΚΛΠ

αγγούρια = αγγούρα

άνηθο = αντισόν

αρακάς = πιζέλ’

αχλαδιά, αχλάδι = απίδ

βερυκοκιά, βερύκοκο = Ζερτέλ’ και καΐσ

βλήτα = χοσχοράνα

βυσσινιά,βύσσινο = βύσνα

δαμασκηνιά,δαμάσκηνο = κοκκύμελον

δυόσμος = δέσμον

ελιά = ελαία

καλαμπόκι = λαζούδ’

καρότο = δαυκίν

καρπούζι = καρπούζ’

καρυδιά, καρύδι = καρύδ’

καστανιά, κάστανο = κάστανον

κερασιά, κεράσι = κεράσ’

κορομηλιά, κορόμηλο = κοκκύμελον

κουκιά = φάβατα

κρανιά, κράνι = κράν’

κρεμύδι = κρομύδ’

κυδωνιά, κυδώνι = κυδών’

λεμονιά, λεμόνι = λεμόν’

μαϊντανός = γάραμσον

μανιτάρια = κουκουβάκας

μανταρινιά, μανταρίνι = νεράντζα

μαρούλι = μαρούλ’

μελιτζάνες = μαντζάνας

μηλιά, μήλο = μήλον

μουριά, μούρο = συκάμενον και τουτ’

μουσμουλιά, μούσμουλο = μέσπιλον, νέσπιλον, πεμπελίδ’

παντζάρι = σεύτελον, και κοκκινογούλ’

πατάτα = καρτόφ’, (καρτόφα πληθυντ)

πεπόνι = καβούν’

πορτοκαλιά, πορτοκάλι = πορτοκάλ’

πράσο = πράσον

ρεβύθια = νοχούτα

ροδακινιά, ροδάκινο = ροδάκ’

ροδιά, ρόδι = ρουδ’

ρεπάνι = ρέφανον

σέλινο = κερεβίζ’

σταφύλι = σταφύλ’ τσαμπί = βοτρύδ’

σταφίδες = τσαμίντζα

συκιά, σύκο = Σύκον

φακές = φακή

φασόλια = φασούλια

φουντουκιά, φουντούκι = λεφτοκάρ’

φράουλες = χαμούφτας

χόρτα άγρια φαγώσιμα = παλτουράνα

Τα σημαντικότερα Συνέδρια των Ποντίων

1918, 21 Ιανουαρίου έως 4 Φεβρουαρίου. Συνέδριο στη Μασσαλία με πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη, γιου του ισόβιου Δημάρχου Κερασούντας, καπετάν Γιώργη Κωνσταντινίδη. Στο Συνέδριο αυτό γίνεται για πρώτη φορά λόγος για την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους με την ονομασία «Δημοκρατία του Πόντου».

1918, Ιούλιος. Συνέδριο στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν για την ανεξαρτησία του Πόντου και τον επαναπατρισμό των προσφύγων που κατέφυγαν στη Ρωσία με την αποχώρηση των Ρωσικών στρατευμάτων από τον Πόντο.

1918, Οκτώβριος. Συνέδριο στο Κρασνοντάρ. Συγκρότηση Κεντρικής Ένωσης Ποντίων Ελλήνων για την ανεξαρτησία του Πόντου.

1918, Νοέμβριος. Συνέδριο στη Μασσαλία. Για την προώθηση της Ανεξαρτησίας του Πόντου.

1918, Νοέμβριος. Παμμικρασιατικόν Συνέδριον στην Αθήνα με τη συμμετοχή Ποντίων.

1919, Φεβρουάριος. Συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη. Για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης, ανεξαρτησίας και ενσωμάτωσης του Πόντου στην Ελλάδα.

1919, Μάρτιος. Συνέδριο στο Βατούμ. Συγκρότηση Εθνικού Συμβουλίου με σκοπό την Απελευθέρωση του Πόντου και την ίδρυση Δημοκρατίας του Πόντου.

1961, Μάϊος. Α΄ Παμποντιακό Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη. Έλαβαν μέρος αντιπρόσωποι από 26 Ποντιακές Οργανώσεις απ’ όλη την Ελλάδα καθώς και πολλές ποντιακές προσωπικότητες. Η κυριότερη εισήγηση ήταν η Ίδρυση Κορυφαίας Ποντιακής Οργάνωσης. Εισήγηση που έγινε απόφαση, για να υλοποιηθεί όμως έντεκα χρόνια αργότερα, το 1972 με την ίδρυση της Πανελλήνιας Ένωσης Ποντιακών Σωματείων (Π.Ε.Π.Σ.) η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Π.Ο.Π.Σ. (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων).

1985, 7-14 Ιουλίου. Α΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Πρόεδρος: Γεώργιος Ε. Παρχαρίδης. Γ. Γραμματέας: Μαίρη Κ. Στεργιάδου. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο πρωθυπουργός Ανδρέας Γ. Παπανδρέου.

1988, 31 Ιουλίου – 7 Αυγούστου. Β΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Πρόεδρος: Παναγιώτης Τανιμανίδης. Γ. Γραμματέας: Μιχάλης Καραβέλας. Το καλλίτερο απ’ όλα τα συνέδρια. Μεταξύ άλλων διατυπώνεται το αίτημα για καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της Γενοκτονίας.

1992, 14-24 Μαΐου. Γ΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Πρόεδρος: Βασίλειος Ιντζές. Γ. Γραμματέας: Γεώργιος Παπαδόπουλος.

1997, 13-16 Ιουνίου. Δ΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Πρόεδρος: Θρασύβουλος Λαζαρίδης. Γ. Γραμματέας: Χαράλαμπος Τσακιρίδης.

2002, 25-28 Οκτωβρίου. Ε΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Πρόεδρος: Γεώργιος Τανιμανίδης (στη θέση του παραιτηθέντος Μιχάλη Παπαδόπουλου). Το συνέδριο αυτό πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα κλίμα διάσπασης του Ποντιακού χώρου, με τα μισά σχεδόν μέλη της οργανωτικής επιτροπής να έχουν παραιτηθεί και με την αποχή πολλών κορυφαίων οργανώσεων. Η κατάσταση αυτή απετέλεσε την αφετηρία πρωτοβουλιών που οδήγησαν στο οργανωτικό συνέδριο τον Ιούνιο του 2003.

2003, 28,29 Ιουνίου. Α΄ Πανελλαδικό Οργανωτικό Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη. Με την παρουσία αντιπροσώπων 340 πρωτοβάθμιων οργανώσεων αποφασίστηκε η ίδρυση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (Π.Ο.Ε.) Πρώτος πρόεδρος εκλέχτηκε ο καθηγητής ιατρικής του Α.Π.Θ. Γιώργος Παρχαρίδης και Γ. Γραμματέας ο δικηγόρος Κώστας Γαβρίδης.

2006, 6-9 Ιουλίου. ΣΤ΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στην Αθήνα παρουσία του πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή. Πρόεδρος: Δημήτρης Τομπουλίδης. Γ. Γραμματέας: Απόστολος Αποστολίδης.

Το τέλος της "Νέας Τάξης πραγμάτων" του 1922

ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ!

του Βλάση Αγτζίδη

Πέρασαν ήδη επτά δεκαετίες από την ήττα του ελληνικού στρατού στο Σαγγάριο, την σφαγή του ελληνικού πληθυσμού της Σμύρνης, την καταστροφή των πανάρχαιων ελληνικών κοινοτήτων της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Μαζί χάθηκε και η ελληνική Ανατολική Θράκη, που ιστορικά υπήρξε η ενδοχώρα της Κων/πολης. Στην περιοχή μας κυριάρχησαν οι ολοκληρωτισμοί, που "πάγωσαν" κυριολεκτικά το χώρο, τις πραγματικές δυνάμεις και αντιθέσεις, για επτά δεκαετίες.

Επτά δεκαετίες μας χωρίζουν επίσης και από την ημέρα που υπεγράφη η συνθήκη της Λωζάννης (Ιανουάριος 1923). Η Συνθήκη που αποτέλεσε την τελική οδυνηρή κατάληξη του αλυτρωτικού ονείρου των Ελλήνων της Ανατολής. Η μοίρα μας επέβαλλε με τραγικό τρόπο την ταύτιση των συνόρων του ελληνικού κράτους και των ελληνικών πληθυσμών: Αντί να ενσωματωθούν οι υπόδουλες ελληνικές περιοχές στο κράτος των Ελλήνων, υποχρεώθηκαν οι αλύτρωτοι Ελληνες της Ανατολής, όσοι επέζησαν των σφαγών, να καταφύγουν ως πρόσφυγες στα ελεύθερα ελληνικά εδάφη του βαλκανικού νότου.

Πολλά γράφτηκαν για τα γεγονότα αυτά και άλλα θα γραφτούν ακόμα. Ο ελληνισμός όμως νοιώθει ένα κενό αντικρύζοντας την άδεια πια από Ελληνες, γη της Ιωνίας. Τα ερωτήματα αιωρούνται αναπάντητα και στις μέρες. Συνδυασμένα με τις διεθνείς εξελίξεις, παίρνουν μια άλλη σημασία, αποκτούν μια εντυπωσιακή επικαιρότητα.

Η κατάρρευση της "νέας τάξης πραγμάτων" του '22, οι προσπάθειες δημιουργίας εθνικών κρατών στη γειτονική μας Γιουγκοσλαβία και στην πρωην ΕΣΣΔ και η επανεμφάνιση του εθνικού προβλήματος στην Τουρκία καθορίζουν την επικαιρότητα της μικρασιατικής εμπειρίας.

Eίναι ίσως περίεργο, αλλά το Μικρασιατικό δράμα "εμπλέκεται" σε σύγχρονες διαδικασίες. Το εθνικό πρόβλημα της Τουρκίας τότε επιλύθηκε με την φυσική εξόντωση των γηγενών χριστιανικών εθνοτήτων ενώ η ίδρυση της Σοβιετικής Ενωσης ταυτίστηκε με τον τρόπο της με την ελληνική ήττα. Οι διαδικασίες δημιουργίας καθαρών εθνικών κρατών σήμερα, παραπέμπουν στις αρχές του αιώνα μας, όταν η ίδια ακριβώς αναγκαιότητα οδηγούσε τους εξαθλιωμένους ελληνικούς πληθυσμούς της Ανατολής στη σφαγή και στο ξεριζωμό.

Mε την Μικρασιατική Καταστροφή ο ελληνισμός απώλεσε τις ιστορικές ελληνικές περιοχές της Ανατολής: τον Πόντο, την Ιωνία, την Ανατολική Θράκη. Η σύγχρονη Τουρκία δημιουργήθηκε με τις γενοκτονίες των γηγενών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Η πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου της τουρκικής αστικής τάξης υπήρξε προϊόν της καταλήστευσης των ελληνικών και αρμενικών περιουσιών.

Εξ αιτίας μιας ακατανόητης πολιτικής του εθνικού κέντρου, ο ελληνισμός απώλεσε και την εθνική του μνήμη. Η αναγκαιότητα της εδραίωσης ελληνο-τουρκικής φιλίας οδήγησε σε ακραία καταστολή της μνήμης των εκατομμυρίων προσφύγων της Ανατολής, που αντικειμενικά ήταν θανάσιμοι εχθροί του τουρκικού κράτους. Ετσι εύκολα παραχωρήσαμε στη Τουρκία το δικαίωμα πλήρους οικειοποίησης της ελληνικής Ανατολής.

Το Μικρασιατικό δράμα είναι σήμερα περισότερο επίκαιρο παρά ποτέ! Η "νέα τάξη" που επικράτησε μετά το 1922 σήμερα φτάνει στο τέλος της. Η κατανόηση αυτής της απλής αλήθειας θα αποδείξει αν είμαστε ικανοί ως Ελληνες να διδασκόμαστε αό την ιστορία μας και να αντιμετωπίζουμε με αξιοπρέπεια το ιστορικό μας παρελθόν.

Στα ανατολικά της Τουρκίας αγωνίζεται το κουρδικό έθνος για την εθνική του αποκατάσταση. Ο αγώνας αυτός των Κούρδων έχει άμεση σχέση με εμάς εφ όσον ο κουρδικός λαός είναι ο τελευταίος γηγενής πληθυσμός της Μικράς Ασίας και αγωνίζεται κατά των Τούρκων κατακτητών. Ο αγώνας των Κούρδων είναι συνέχεια της προσπάθειας των Ελλήνων να απελευθερώσει τον αλύτρωτο ελληνισμό το 1919-1922. Η καταστολή του κουρδικού κινήματος είναι η ολοκλήρωση της προσπάθειας "εθνικού ξεκαθαρίσματος" της Τουρκίας, μιας προσπάθειας που πληρώθηκε πολύ ακριβά από τους Ιωνες, Ανατολικοθρακιώτες και Πόντιους συμπατριώτες μας.

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης δημιουργεί τελείως νέες συνθήκες. Η αναγέννηση της ορθοδοξίας και η επανασύσταση της Ρωσίας αποτελούν πολύ καλή εξέλιξη για τα συμφέροντα του ελληνισμού, αρκεί με μια εμπνευσμένη πολιτική να αποτρέψουμε την εμφάνιση του πανσλαυϊσμού. Στα νότια βρίσκονται η ορθόδοξη Γεωργία και η επίσης χριστιανική Αρμενία. Τα κράτη αυτά της Υπερκαυκασίας ιστορικά επικοινωνούσαν με τη Δύση μέσω του ελληνισμού.

Η ανεξαρτησία των χριστιανικών κρατών της Υπερκαυκασίας τονίζει και τον ιστορικό ρόλο του ελληνισμού με την Ανατολή. Η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος που διαθέτει ιστορικές υποθήκες και ζωντανό πληθυσμό στο χώρο αυτό. Αρκεί να γίνουμε ικανοί να αναλάβουμε το ρόλο που μας έχει κληροδοτήσει η ιστορία. Η μοναδική χώρα της ΕΟΚ, εκτός της Γερμανίας, που διαθέτει πληθυσμό σε όλες αυτές τις νέες χώρες είναι η Ελλάδα. 500.000 Ελληνες Πόντιοι της πρώην ΕΣΣΔ είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές μας.

Εξ άλλου, εκτός από την ηθική αναγκαιότητα μιας εθνικής πολιτικής στη Μαύρη Θάλασσα και στην Υπερκαυκασία, υπάρχουν και πολύ συγκεκριμένα οφέλη για την απόκρουση του τουρκικού ιμπεριαλισμού. Ηδη τα βορειοανατολικά σύνορα της Τουρκίας έχουν γίνει ανασφαλή. Η νίκη των Αρμενίων στο Ναγκόρνο Καραμπάχ κατά των τουρκογενών Αζέρων έχει αναζωπυρώσει την αίσθημα αυτοπεποίθησης του ιστορικού αυτού έθνους, με το οποίο το 1919 οι Ελληνες συζητούσαν την σύσταση μιας Ποντιοαρμενικής ομοσπονδίας. Ο ηγέτης του Ντασνάκ, του παραδοσιακού δημοκρατικού αρμενικού κόμματος, διατυπώνει ανοικτά πλέον τις δίκαιες επιδιώξεις των Αρμενίων: "Θέλουμε την Αρμενία που προέβλεψε η συνθήκη των Σεβρών...". Η ιστορία επιστρέφει στο 1919!

Για πρώτη φορά η Τουρκία, από τότε που εξόντωσε και εκδίωξε τους Ελληνες από την Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη περνά τέτοιας έντασης και έκτασης εσωτερικό πρόβλημα. Οι Συνεχείς είναι οι ήττες της σε διπλωματικό επίπεδο. Η διαβόητη ανάδειξη της Τουρκίας σε πόλο αναφοράς των τουρκόφωνων της Κεντρικής Ασίας έχει αποδειχτεί αδιέξοδος δρόμος και έχει εξελιχθεί σε μπούμερανγκ, εφ όσον την εμπλέκει σε έριδες και τροφοδοτεί το εθνικό πρόβλημα μέσα στην ίδια την επικράτειά της.

Πρέπει επίσης να κατανοήσουμε την βαθειά σχέση των Ελλήνων της πρώην ΕΣΣΔ με την Μικρασία και να συνειδητοποιήσουμε ότι μέχρις ότου καταφθάνουν Ελληνες Πόντιοι πρόσφυγες από την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο, το Μικρασιατικό Ζήτημα θα παραμένει ανοιχτό.

Σήμερα ήρθε η στιγμή να θυμίσουμε σε όλους τι σημαίνει σύγχρονο τούρκικο κράτος. Να θυμίσουμε σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο τις γενοκτονίες των Ελλήνων στον Πόντο και στην Ιωνία, να αναδείξουμε την κεντροασιατική προέλευση των Τούρκων. Γιατί αν δεν έχουμε την ικανότητα να υπερασπίσουμε την εθνική μας μνήμη, δεν θα μπορούμε να υπερασπίσουμε τίποτα!

ΤΕΛΟΣ ΣΤΙΣ ΛΕΥΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ

του ΓΙΑΝΝΗ ΑΜΑΝΑΤΙΔΗ*

Μια μεγάλη τηλεοπτική παραγωγή υπό την αιγίδα του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (παράρτημα Ευρώπης), βασισμένη στο βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών βιβλίο με τίτλο "Παρευξείνιος Διασπορά" του ιστορικού Βλάση Αγτζίδη, βρίσκεται ήδη στα σκαριά φιλοδοξώντας να θέσει οριστικό τέλος στην ύπαρξη των λευκών σελίδων της νεοελληνικής ιστορίας, όσον αφορά τουλάχιστον την ελληνική εμπειρία στη Μαύρη Θάλασσα. Γιατί η ιστορία του ελληνισμού στον Εύξεινο Πόντο, παρότι άγνωστη στο ευρύ κοινό, αποτελεί μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες σελίδες του ελληνικού γίγνεσθαι μέσα στον ιστορικό χρόνο. Από τους πρωτοϊστορικούς χρόνους μέχρι σήμερα η ελληνική παρουσία παραμένει αδιάλειπτη στην περιοχή. Μόνο που οι ιστορικές εντάσεις που κατά καιρούς υπήρξαν, οδήγησαν στην έξοδό της από το γενέθλιο χώρο του μικρασιατικού Πόντου. Οι Έλληνες στον Εύξεινο Πόντο δημιούργησαν κατά τη μακραίωνη παρουσία τους ελληνικά κράτη και διέδωσαν τον ελληνικό πολιτισμό σε μια μεγάλη περιοχή ολόγυρα, που περιλαμβάνει τον Καύκασο, τη σημερινή Νότια Ουκρανία και Νότια Ρωσία. Η υποταγή τους στους Οθωμανούς έμελε να είναι καθοριστική. Η ιδεολογική και οικονομική καταπίεση δημιούργησαν το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού και του εξισλαμισμού πλήθους Ελλήνων, καθώς και στην έξοδο πολλών προς την ομόδοξη Ρωσία. Στις αρχές του αιώνα μας, ο ελληνισμός στον μικρασιατικό Πόντο έγινε το τραγικό θύμα της αφομοιωτικής πολιτικής του τουρκικού εθνικισμού, στα πλαίσια των εθνικών εκκαθαρίσεων που οργάνωσε ώστε να μετατρέψει την Οθωμανική Αυτοκρατορία σε εθνικό τουρκικό κράτος.. Η γενοκτονία των Ελλήνων, αλλά και η ηρωϊκή αντίσταση μαζί με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους, υπήρξαν έντονες στιγμές στην ελληνική ιστορία του 20ου αιώνα. Η ελληνική ήττα στη Μικρά Ασία, οδήγησε στην έξοδο από τις πατρίδες της καθ' ημάς Ανατολής και στη δημιουργία της ποντιακής διασποράς. Όσοι κατέφυγαν στη Σοβιετική Ένωση βίωσαν το σοβιετικό πείραμα σ' όλες του τις φάσεις. Την περίοδο του μεσοπολέμου ανέπτυξαν έναν ενδιαφέροντα ελληνικό σοβιετικό πολιτισμό, ο οποίος έλαβε τέλος το 1937, όταν ο Στάλιν επαναφέρει την πολιτική του εκρωσισμού των μικρών εθνοτήτων. Η καταστροφή των ελληνικών θεσμών που είχαν δημιουργηθεί (αυτόνομες περιοχές, εκπαίδευση, εφημερίδες, θέατρα κ.λπ.) συνοδεύτηκε από τη φυσική εξόντωση της ελληνικής διανόησης ξκαι τη μαζική μεταφορά του ελληνικού πληθυσμού στη Σιβηρία και στην Κεντρική Ασία. Μέχρι σήμερα ο ελληνισμός του Πόντου βιώνει την τραγωδία της προσφυγιάς.

Όλα αυτά θα παρουσιαστούν μέσα σε 24 επεισόδια με το γενικό τίτλο: "Πόντος. Οι λευκές σελίδες της ελληνικής ιστορίας". Η παραγωγή, η οποία γίνεται από την Αrt Pictures ΕΠΕ σε συνεργασία με το ΣΑΕ Ευρώπης, θα αποτελέσει την πρώτη συνολική προσπάθεια ανάδειξης της ιστορίας του ελληνισμού στον Εύξεινο Πόντο, καθώς και της ύπαρξης σήμερα ισχυρών ελληνικών κοινοτήτων στις χώρες που προέκυψαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

(*) Ο Γιάννης Αμανατίδης είναι δημοσιογράφος

Το «χαρτί» της αρμενικής γενοκτονίας...

Σοκαριστικό, αλλά αληθές: η τραγωδία του συστηματικού αφανισμού ενάμισι εκατομμυρίου Αρμενίων το 1915 από τον οθωμανικό στρατό και Τούρκους και Κούρδους ατάκτους έχει μετατραπεί σε όπλο διπλωματικών παιγνίων.

Διαβάζοντας τον τουρκικό και ισραηλινό Τύπο και μιλώντας με αναλυτές και διπλωμάτες στο τρίγωνο Τουρκία - Ισραήλ - ΗΠΑ αμέσως αντιλαμβάνεται κανείς πώς διάφοροι «κύκλοι» προτίθενται να χρησιμοποιήσουν το «χαρτί» της αρμενικής γενοκτονίας για να «συνετίσουν» την Τουρκία.

Οι ίδιοι «κύκλοι» υπόσχονται να καταβάλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να «ενταφιασθεί» η αναγνώριση της Γενοκτονίας από το αμερικανικό Κογκρέσο εφόσον η Τουρκία «πράξει τα δέοντα».
Συνήθως, η όλη συζήτηση εκτινάσσεται στην επικαιρότητα καθώς πλησιάζει η επέτειος της σύλληψης των Αρμενίων διανοουμένων της Κωνσταντινούπολης στις 24 Απριλίου 1915.

Θεωρείται από τους απανταχού Αρμενίους η απαρχή ενός κύκλου βιαιοτήτων και εθνικού αφανισμού.

Φέτος, ωστόσο, οι σχετικές συζητήσεις άρχισαν νωρίτερα.

Αιτία, η πρωτοφανής αντι-ισραηλινή έκρηξη του Τούρκου πρωθυπουργού στο Νταβός τον Ιανουάριο.

Τούρκοι και Αμερικανοί αναλυτές προειδοποιούσαν ότι η προσβολή θα είχε σοβαρό αντίκτυπο στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις. Τη φραστική επίθεση του Ερντογάν θα την πληρώσει η Τουρκία ακριβά: το Ισραήλ και η εβραϊκή διασπορά και οργανώσεις στις ΗΠΑ θα άρουν την παραδοσιακή τους στήριξη στις τουρκικές προσπάθειες να μπλοκάρουν ένα ψήφισμα αναγνώρισης της Γενοκτονίας στο Κογκρέσο.
Ο έγκυρος Ομέρ Τάσπιναρ, ερευνητής του Brookings Institute στη Ουάσιγκτον, υπήρξε από τους πρώτους που έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου.

Ο Τάσπιναρ επισημαίνει ότι «το Αρμενικό Ζήτημα» θα αποτελέσει πεδίο αντεπίθεσης Ισραηλινών και Αμερικανοεβραίων, που προσβλήθηκαν ανεπανόρθωτα από τον χείμαρρο προσβολών του Τούρκου πρωθυπουγού. Ο Τάσπιναρ τονίζει αυτό που όλοι γνωρίζουμε, ότι στο παρελθόν το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο μπλοκάρισμα των αρμενικών προσπαθειών να περάσουν ψήφισμα αναγνώρισης στο αμερικανικό Κογκρέσο στο παρελθόν.

Ταυτόχρονα, η Ισραηλινή διπλωματία ενορχήστρωνε εκστρατείες υποστήριξης των θέσεων άρνησης που προπαγανδίζει το τουρκικό κράτος.
Ο Τάσπιναρ σημειώνει ότι το εβραϊκό και ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ είχε αγανακτίσει με τον Eρντογάν πολύ πριν από το Νταβός.

Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών Αλί Μπαμπατζάν είχαν προβεί σε επανειλημμένες δηλώσεις καταδίκης της επιχείρησης στη Γάζα, σε τόνο τόσο έντονο ώστε να δίνουν την εντύπωση ότι η στρατηγική συνεργασία Τουρκίας - Ισραήλ πνέει τα λοίσθια.

Η τουρκική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον βομβαρδίστηκε με επιστολές διαμαρτυρίας εβραϊκών οργανώσεων.

Ο Τάσπιναρ βλέπει στο κλίμα που έχει δημιουγηθεί την απόδειξη ότι τα παραδοσιακά φιλοτουρκικά λόμπι των ΗΠΑ δεν πρόκειται φέτος να αγωνιστούν κατά μιας πρωτοβουλίας της αμερικανικής πλευράς για ψήφισμα αναγνώρισης στο Κογκρέσο.
Δέσμευση Ομπάμα
Τόσο ο Τάσπιναρ όσο και διπλωματικές πηγές σε Ουάσιγκτον και Αγκυρα εκτιμούν ότι η αναγνώριση της Γενοκτονίας δεν είναι πλέον αποκλειστικά αρμενική υπόθεση.

Ο πρόεδρος Ομπάμα, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, είναι «ένας διανοούμενος που ενδεχομένως είχε σχηματίσει άποψη για το Αρμενικό πολύ πριν ριχθεί στην κούρσα της διεκδίκησης».

Ο Ομπάμα είχε δεσμευθεί προεκλογικά να προωθήσει την αναγνώριση της Γενοκτονίας, κάτι που είχε προκαλέσει νευρικότητα στην Τουρκία.

Το ζήτημα, βέβαια, είναι πώς ο νέος πρόεδρος θα σταθμίσει το όφελος από την εκπλήρωση της προεκλογικής του εξαγγελίας με το ενδεχόμενο κόστος ενός ψηφίσματος ή ενός προεδρικού λόγου με την «απαγορευμένη λέξη Γενοκτονία» στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις.
Αμερικανικές εφημερίδες δημοσίευσαν απόψεις αναλυτών που εξέφραζαν τη «φρίκη» τους με τη στάση του Eρντογάν στο Νταβός, βλέποντας στα λόγια του τον εξισλαμισμό της Τουρκίας και την απομάκρυνσή της από το δυτικό στρατόπεδο.

Με γλώσσα που δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας, καλούσαν την Τουρκία να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το Ισραήλ, να ανοίξει τα σύνορα με την Αρμενία ως πρώτο βήμα προς αναγνώριση και να αναλάβει πρωτοβουλίες επίλυσης του Κυπριακού.

Κάποιοι Τούρκοι αναλυτές είδαν απειλητικό τόνο στα δημοσιεύματα αυτά.

Αλλοι αναρωτήθηκαν εάν το Ισραήλ θα μπορούσε να αντεπιτεθεί, περνώντας στην Κνεσέτ ψήφισμα αναγνώρισης της Αρμενικής Γενοκτονίας.

Αλέξανδρος Μασσαβέτας

Όταν σκάβεις το λάκο του άλλου...

του Σάββα Καλεντερίδη

Οι Τούρκοι, τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα άρχισαν να χτίζουν το "όνειρό" τους για μια καθαρή Τουρκία, χωρίς χριστιανούς, Έλληνες, Αρμένιους, Ασσυρίους, Γεζιντί κλπ. Τελικά, μετά τις γενοκτονίες των λαών αυτών και την εθνοκάθαρση των Ελλήνων της Πόλης, της Ίμβρου και της Τενέδου, τη στιγμή που ήταν έτοιμοι να γιορτάσουν τη μεγάλη τους νίκη, η υπόθεση "στραβώνει", αφού τώρα πλέον οι Τούρκοι έρχονται αντιμέτωποι με πρακτικές που οι ίδιοι εφάρμοσαν με αξεπέραστη βαρβαρότητα εναντίον Ελλήνων, Αρμενίων κλπ.

Με βάση δημοσίευμα της εθνικιστικής εφημερίδας Yeni Cag, που υπογράφεται από τον αρθρογράφο Behiç Kılıç, οι Κούρδοι του νομού Βαν αλλά και άλλων νομών του τουρκικού Κουρδιστάν, τρομοκρατούν τους τουρκικής καταγωγής κατοίκους των νομών αυτών και τους υποχρεώνουν σε φυγή προς τους νομούς της δυτικής Τουρκίας, αγοράζοντας όσο-όσο τις... περιουσίες τους.

Επειδή αυτό το "έργο" και οι συγκεκριμένες πρακτικές που χρησιμοποιούν οι Κούρδοι εναντίον των Τούρκων κάτι μας θυμίζει εμάς τους Έλληνες του Πόντου, της Θράκης και της Ανατολής, χωρίς να επιχαίρουμε για ό,τι γίνεται, απλά υπενθυμίζουμε αυτό που λέει ο λαός μας: "Όποιος σκάβει το λάκο του άλλου, στο τέλος πέφτει ο ίδιος μέσα".

Οι Τούρκοι του Βαν υποχρεώνονται σε φυγή

Στο τέλος ήταν να το δούμε κι αυτό. Οι τουρκικής καταγωγής κάτοικοι των νομών της Ανατολικής και της Νοτιοανατολικής Τουρκίας (κατοικούνται κυρίως από Κούρδους, σ.τ.μ.), κάτω από τις απειλές των συμμοριών του ΡΚΚ ξεριζώνονται από τις εστίες τους και υποχρεώνονται σε φυγή!..
Φαίνεται σαν αστείο, αλλά δεν είναι!..

Ακόμα και στο νομό Βαν, που θεωρείται από τις πιο ιστορικές περιοχές κατοίκησης των Τούρκων, άρχισαν οι απειλές του τύπου "τσακίσου και φύγε" προς τουρκικής καταγωγής πολίτες, με σκοπό να τους υποχρεώσουν να εγκαταλλείψουν την περιοχή!..
Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι τουρκικής καταγωγής πολίτες φακελώνονται από διάφορες επιτροπές, καταγράφεται η περιουσία τους, τα χωράφια και τα ακίνητά τους και στη συνέχεια εφαρμόζεται εμπάργκο στην πώλησή τους.

Έτσι, υπό καθεστώς εμπάργκο, που επιβάλλεται υπό την πίεση των συμμοριών, οι τουρκικής καταγωγής πολίτες του Βαν δεν μπορούν να πουλήσουν τις περιουσίες τους και υποχρεώνονται να τις δίνουν για ένα κομμάτι ψωμί, όταν δεν απειλούνται να τις εγκαταλείψουν στα χέρια των Κούρδων, οι οποίοι τους λένε ότι "Αυτά που έχετε στην ουσία ανήκουν σε μας. Εσείς είστε κατακτητές, θα σας διώξουμε από δω!".

Η συμμορία του ΡΚΚ εφαρμόζει έναν επεκτατισμό που στηρίζεται στο φυλετικό εθνικισμό, τον οποίο επιχειρεί να πραγματοποιήσει με φασιστικές μεθόδους.
Ακόμα και ο πρωθυπυοργός Ερντογάν, μετά την προεκλογική συγκέντρωση του Βαν είπε σε μας τους δημοσιογράφους τα εξής:

"Οι γιατροί και οι αστυνομικοί της ασφάλειας που υπηρετούν εκεί, όταν πηγαίνουν στο νοσοκομείο παρενοχλούνται από τους κατοίκους. Υπάρχει ένα γεγονός που έχω ζήσει. Σπίτια αστυνομικών παραβιάστηκαν και παρενοχλήθηκαν σεξουαλικά οι γυναίκες τους. Το να υπηρετεί κανείς εδώ, αξίζει συγχαρητήρια.
Θα σας υπενθυμίσω και ένα άλλο γεγονός. Το είδαμε πέρισυ στις τηλεοράσεις. Όταν ξεχύθηκαν σαν τα άγρια ζώα στους δρόμους του Ντιγιαρμπακίρ οι διαδηλωτές, είδαν ένα φορτηγό με πινακίδες Κωνσταντινούπολης. Το σταμάτησαν και πήγαν να λυντσάρουν τον οδηγό, ο οποίος γλύτωσε μόνον όταν μίλησε κουρδικά και είπε ότι είναι από το Ντιγιαρμπακίρ.
Όταν οι πολιτικοί τους εκπρόσωποι λένε ότι "το ΡΚΚ είναι η ασφάλειά μας", αυτή την άγρια δύναμη εννοούν".

Οι άνθρωποι αυτοί συμπεριφέρονται με τέτοιον τρόπο, λές και κάποιοι τους έχουν υποσχεθεί τα χώματα της Τουρκικής Δημοκρατίας. Πιστεύοντας κάτι τέτοιο, έχουν ξεπεράσει κάθε όριο.
Έφθασαν στο σημείο να λένε: "Τούρκοι, να τσακιστείτε να φύγετε"

Πηγή: Γενί Τσαγ

Εξαγωγή αθλιότητας και φασισμού από την Τουρκία στο ΝΑΤΟ

Μετά τη δήλωση προθέσεων για βέτο της Τουρκίας στην επάνοδο της Γαλλίας στο ΝΑΤΟ, λόγω της αρνητικής στάσης του Παρισιού στην ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, ήλθε η σειρά της Δανίας και συγκεκριμένα του Δανού πρωθυπουργού Αντερς Φογκ Ρασμούσεν να νοιώσει στο πετσί του την τουρκική αθλιότητα.Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση της Δανίας και το ραδιοφωνικό σταθμό DR, η Τουρκία προτίθεται να θέσει βέτο στην υποψηφιότητα του Ρασμούσεν για τη θέση του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, με το αιτιολογικό ότι αρνήθηκε να φιμώσει το κουρδικό δορυφορικό τηλεοπτικό κανάλι ROJ TV, που εκπέμπει από την Κοπεγχάγη. Ο ανταποκριτής του κρατικού τηλεοπτικού σταθμού της Δανίας στις Βρυξέλλες, Jakob Vinde Larsen, συνομίλησε μεανώτατους Τούρκους αξιωματούχους στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα οι οποίοι του έκαναν ην εξής δήλωση: "Δεν υπάχει φως στο τούνελ για την υποψηφιότητα του πρωθυπουργού της Δανίας ως Γ.Γ. του ΝΑΤΟ".Να σημειωθεί ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν, αποχώρησε από την κοινή συνέντευξη τύπου, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στην Κοπεγχάγη, το 2005, επειδή οι δανικές αρχές έδωσαν διαπίστευση σε ρεπόρτερ του κουρδικού καναλιού ROJ TV.Εν τω μεταξύ, ο Τούρκος υπουργός εξωτερικών, Αλί Μπαμπατζάν, που βρίσκεται στις Βρυξέλλες για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, δήλωσε για το θέμα:"Χωρίς αμφιβολία, για τη θέση του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, θα ήταν πολύ επωφελές να επιλεγεί ένα πρόσωπο που ενσωματώνει το πνεύμα της Συμμαχίας, που έχει αντιληφθεί καλά την αποστολή της και δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι το πρόσωπο αυτό διακατέχεται από τα ιδεώδη και τις κοινές αξίες της Συμμαχίας, όπως επίσης και ότι είναι σε θέση να διευθύνει τις σχέσεις με όλες τις χώρες, οι οποίες θα πρέπει να τον περιβάλλουν με την εμπιστοσύνη τους."Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν "πρέπει να είναι ένα άτομο που δεν έχει δώσει στήρηξη στην τρομοκρατία", ο Μπαμπατζάν είπε: "Ασφαλώς, αυτό είναι κάτι που ούτε πρέπει να το συζητάμε".Δηλαδή, η Τουρκία, μια χώρα που έχει κουρελιάσει κάθε ένοια δημοκρατικότητας και συμμαχικής αλληλεγγύης, αφού διατηρεί εν ισχύ απειλή πολέμου και απαράδεκτες εδαφικές διεκδικήσεις για χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, μετά τις απειλές προς τη Γαλλία, τώρα έρχεται να απειλήσει τη Δανία, επειδή δεν ήταν αρκούντως φασιστική, όπως απαιτούν τα φασιστοειδή της Άγκυρας, απαγορεύοντας τη λειτουργία ενός τηλεοπτικού σταθμού, ο οποίος εκπέμπει στα κουρδικά. Με άλλα λόγια, αντί να προσαρμοστεί η Άγκυρα στα Κριτήρια της Κοπεγχάγης, οι "ιδεαλιστές" της Τουρκίας καλούν την Κοπεγχάγη να προσαρμοστεί στα Κριτήρια της Άγκυρας.Είναι αυτό που λέει ο λαός μας: "Δώσε θάρρος στο χωριάτη, να σ' ανέβει στο κρεβάτι".

ΠΗΓΗ: ΜΙΛΛΙΥΕΤ

skal

Στα δύσκολα η Τουρκία....

ΤΗΣ ΡΑΛΛΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ*

Η επιθυμία της Γαλλίας να επιστρέψει στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, 43 χρόνια μετά την αποχώρησή της, μεταφράζεται από την Άγκυρα σε αποκόμιση πολιτικών οφελών για την ενταξιακή της πορεία, στην οποία το Παρίσι φέρνει τις πλέον σφοδρές αντιρρήσεις.Η πολυπλοκότητα του ρόλου της Τουρκίας στη βορειοατλαντική συμμαχία ενισχύεται ή επιδεινώνεται και από την αναμενόμενη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ. Θα επαναληφθεί, άραγε, το σκηνικό του Μαρτίου του 2003, όταν η Τουρκική Εθνοσυνέλευση δεν έδωσε άδεια χρήσης του τουρκικού εδάφους για τις αμερικανικές δυνάμεις να εισβάλλουν στο...Ιράκ;

Το 1966 ο Στρατηγός ντε Γκολ, με μια επιστολή του στον Αμερικάνο Πρόεδρο Τζόνσον, δήλωνε τη διάθεση της Γαλλίας ν’ αυτονομηθεί στον τομέα των πυρηνικών κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου. Σήμερα, η πολιτική κατεύθυνση της Γαλλίας έχει αλλάξει άρδην, με το Γάλλο Πρόεδρο Σαρκοζί και τη Γερμανίδα Καγκελάριο Μέρκελ να έχουν συμφωνήσει όπως η πλήρης επιστροφή της Γαλλίας στο ΝΑΤΟ συμπέσει με την εορταστική σύνοδο της Συμμαχίας τον προσεχή Απρίλιο για τα 60 χρόνια του Οργανισμού, στην οποία θα παρευρεθεί και ο νεοεκλεγείς Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα.Κύριο εμπόδιο σε αυτή την κίνηση είναι η Τουρκία, η οποία ναι μεν δεν έχει νόμιμο δικαίωμα να ασκήσει βέτο, όμως διερευνά όλα τα ενδεχόμενα για το πώς μπορεί να αποκομίσει οφέλη, κυρίως όσον αφορά στην άρση του γαλλικού βέτο σε κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, τον ενισχυμένο ρόλο της σε κοινές επιχειρήσεις ευρωπαϊκών σωμάτων ασφάλειας με το ΝΑΤΟ, την προώθηση του αγωγού Nabucco κ.ά. Ο Σαρκοζί φέρεται να έχει ζητήσει διακριτικά από την κυβέρνηση Ομπάμα να μεσολαβήσει προς την Άγκυρα και το θέμα απασχόλησε τις συναντήσεις του Αμερικανού απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή με Τούρκους αξιωματούχους αυτή την εβδομάδα στην τουρκική πρωτεύουσα.Η Τουρκία αξιολογεί αναλυτικά την επιθυμία της Γαλλίας να επιστρέψει στη στρατιωτική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, δήλωσε ο Τούρκος ΥΠΕΞ Αλί Μπαμπατζάν, που, όμως, δεν έδωσε ένα ξεκάθαρο σήμα για τη στάση που θα τηρήσει η Άγκυρα. Υπενθυμίζοντας ότι η Γαλλία, αν και δεν ανήκει στη στρατιωτική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ήδη παίρνει μέρος σε επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν, είπε: «Είμαι σίγουρος ότι πολύ σύντομα οι Γάλλοι θα παρουσιάσουν τη μέθοδο για την επιστροφή». Επισήμανε δε ότι συνεχίζονται οι συζητήσεις μέσα στη συμμαχία για το αν θα διεξαχθεί ψηφοφορία για την επιστροφή της Γαλλίας.Από την άλλη, και εν μέσω έντονης προεκλογικής περιόδου στην Τουρκία ενόψει δημοτικών εκλογών, η αντιπολίτευση τηρεί πιο σκληρή στάση.

Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα ζήτησε να γίνει σωστός χειρισμός της πλεονεκτικής θέσης της Τουρκίας, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης τόνισε ότι η τελική στάση της Άγκυρας πρέπει να κριθεί ανάλογα με τη συμπεριφορά του Παρισιού και το φιλοκουρδικό κόμμα Δημοκρατικής Κοινωνίας σημείωσε ότι, εάν χρειαστεί, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί το βέτο (το οποίο δεν υπάρχει).

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο της «Μιλιέτ» Σεμίχ Ιντίζ, εάν ο Ερντογάν δεν κατορθώσει να κερδίσει την άρση του γαλλικού βέτο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε., θα έχει να αντιμετωπίσει έντονες εσωτερικές αντιδράσεις. Ωστόσο, σημειώνει, το θέμα έχει και μιαν άλλη οπτική διάσταση, καθώς η Άγκυρα γνωρίζει πως η πλειοψηφία των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ τάσσονται υπέρ της επανένταξης της Γαλλίας στο στρατιωτικό σκέλος, αλλά και πως η συμμαχία έχει ανάγκη τις επιχειρησιακές δυνατότητες του γαλλικού στρατού.

orfni.blogspot.com

Απόφαση κατά της Τουρκίας...

Την πλήρη δικαίωσή του κατά της Τουρκίας πέτυχε το Ίδρυμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Τένεδο, κατά την προσφυγή του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στο Στρασβούργο.

Σύμφωνα με ανακοίνωση που εδόθη στη δημοσιότητα σήμερα, με ομόφωνη απόφασή του το ΕΔΑΔ αναγνώρισε την παραβίαση, από μέρους της Τουρκίας ,του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου Νο 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που αφορά την προστασία της ιδιοκτησίας.

Η απόφαση του ΕΔΑΔ σχετίζεται με την άρνηση της τουρκικής δικαιοσύνης να καταχωρήσει στο κτηματολόγιο τα ακίνητα που ανήκουν στο Ίδρυμα.

Το ΕΔΑΔ αναγνώρισε, επίσης, το ποσό των 100.000 ευρώ που θα πρέπει να αποδώσει η Τουρκία στο Ίδρυμα για υλικές ζημιές και 5.000 ευρώ για τα δικαστικά έξοδα.

Η υπόθεση αφορά τρία τρία οικόπεδα (3.792,54 τμ, 2.251,72 τμ, 2.219,69 τμ) και παρεκκλήσι 37,82 τμ., τα οποία το Ίδρυμα απέκτησε από δωρεές.

Η ποντιακή διάλεκτος στην Τουρκία και ο Άτλαντας των γλωσσών της UNESCO

Του Φάνη Μαλκίδη

Μετά την οθωμανική κατάκτηση του Εύξεινου Πόντου, ακολούθησε και ο βίαιος εξισλαμισμός των Ελλήνων. Οι πρώτοι εξισλαμισμοί ελληνικών πληθυσμών του Πόντου σημειώνονται στην περιοχή του Όφεως, ακολουθούν οι περιοχές των Σουρμένων, Αργυρούπολης, Τόνιας και άλλες. Ωστόσο ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων διατήρησαν τη γλώσσα τους, την ποντιακή διάλεκτο και εν μέρει χριστιανική θρησκεία τους κρυφά. Το Φεβρουάριο του 1856 υπό την πίεση των ευρωπαϊκών δυνάμεων, ο Σουλτάνος υπέγραψε το Χάτι-Χουμαγιούν, με το οποίο κάθε Οθωμανός υπήκοος ήταν ελεύθερος να αλλάξει θρησκεία χωρίς να κινδυνεύει η ζωή του. Ωστόσο οι εξελίξεις με την άνοδο των Νεότουρκων και την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν επέτρεψαν διάσωση της γλώσσας, όπως θα έπρεπε καθώς και την μεταστροφή στην αρχική θρησκεία. Σύντομα το νεοτουρκικό κίνημα καθώς και το κεμαλικό οργάνωσε τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου καθώς και τη γενοκτονία των Ελλήνων της Θράκης και της Μικράς Ασίας (Ιωνίας), που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Ο διωγμός του μεγαλύτερου μέρους των ελληνόφωνων του Πόντου ολοκληρώθηκε το 1924 και στον Πόντο έμειναν μόνο οι μουσουλμάνοι Έλληνόφωνοι, αφού η ανταλλαγή των πληθυσμών η οποία ακολούθησε τις διώξεις έγινε με βάση το θρήσκευμα. Η διάλεκτος των Ελλήνων του Πόντου, η οποία συντηρείται μέχρι σήμερα παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν από την Τουρκία, είναι μια από τις σημαντικότερες ελληνικές διαλέκτους η οποία προέρχεται από τα ελληνιστικά χρόνια, με πλήθος λέξεων προέλευσης από την Ομηρική περίοδο. Σήμερα η ποντιακή διάλεκτος εξακολουθεί να μιλιέται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας όπου κατέφυγαν οι Πόντιοι μετά το διωγμό, στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, όπου οι Πόντιοι έφυγαν σαν μετανάστες και φυσικά στην Τουρκία όπου ζουν συμπαγείς ποντιακοί πληθυσμοί. (Ο Ομέρ Ασάν συγγραφέας του βιβλίου ο Πολιτισμός του Πόντου αναφέρεται σε 300.000 Ποντιόφωνους).

Η πρόσφατη δημοσίευση, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα των γλωσσών, από την UNESCO (Η εκπαιδευτική επιστημονική και πολιτιστική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών) του ψηφιακού διαδραστικού Άτλαντα των γλωσσών του πλανήτη σε κίνδυνο (www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00206), δημιουργεί νέα δεδομένα για την ποντιακή διάλεκτο. Ο Άτλαντας των παγκόσμιων γλωσσών σε κίνδυνο απαριθμεί 18 γλώσσες στην Τουρκία που αντιμετωπίζουν την εξαφάνιση, όπου μεταξύ των άλλων συμπεριλαμβάνεται η ποντιακή διάλεκτος στον κατάλογο των γλωσσών που κινδυνεύουν. Στη μελέτη της UNESCO , ο βαθμός στον οποίο μια γλώσσα αντιμετώπισε την εξάλειψη τέθηκε σε 5 κατηγορίες: • επισφαλής • σίγουρα σε κίνδυνο • σοβαρά σε κίνδυνο
• αυστηρά σε κίνδυνο • εξαφανισμένη.

Η UNESCO αναφέρει σχετικά ότι «Οι γλώσσες είναι εργαλεία αρχής της ανθρωπότητας για την έκφραση των ιδεών, των συγκινήσεων, της γνώσης, των μνημών. Οι γλώσσες είναι επίσης αρχικοί φορείς των πολιτιστικών εκφράσεων και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, ουσιαστικοί στην ταυτότητα των ατόμων και των ομάδων. Η προστασία των διακυβευμένων γλωσσών είναι έτσι ένας κρίσιμος στόχος να διατηρήσει την πολιτιστική ποικιλομορφία παγκοσμίως».
Η Τουρκία όμως αντιδρά στην προσπάθεια διατήρησης της γλώσσας και ανάκτησης της ιδιαίτερης ταυτότητας των Ποντιόφωνων. Οι προσπάθειες εκ μέρους των νέων κυρίως Ποντίων να εκφράσουν με λόγια ή με γραπτά κείμενα την ποντιακή τους διάλεκτο, την ιστορία, την πολιτιστική ταυτότητα αυτού του λαού, βρίσκουν απέναντί τους την Τουρκία.
Στο άρθρο 42 του τουρκικού Συντάγματος αναφέρονται σχετικά τα εξής: «Καμία γλώσσα εκτός από τον Τούρκο δεν θα διδαχθεί ως μητρική γλώσσα στους τουρκικούς πολίτες σε οποιαδήποτε ιδρύματα της κατάρτισης ή της εκπαίδευσης. Οι ξένες γλώσσες που διδάσκονται στα ιδρύματα της κατάρτισης και της εκπαίδευσης και των κανόνων να ακολουθηθούν από τα σχολεία που διευθύνουν την κατάρτιση και την εκπαίδευση σε μια ξένη γλώσσα θα καθοριστούν από το νόμο». Από την άλλη πλευρά το δίκτυο για την εκπαίδευση και τα ακαδημαϊκά δικαιώματα δηλώνει ότι ενώ το άρθρο 42 άλλαξε τις 9 Αυγούστου 2002 για να επιτρέψει τη «εκμάθηση των διαφορετικών γλωσσών και των διαλέκτων που χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά από τους Τούρκους πολίτες στις καθημερινή τους ζωή, αυτό το δικαίωμα υπόκειται στους πολυάριθμους περιορισμούς, αφού η εκπαίδευση μητρικών γλωσσών στην Τουρκία είναι περιορισμένη και θεωρείται ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας».
Τους περιορισμούς στην ελευθερία έκφρασης των εξισλαμισμένων Ποντίων που μιλούν σήμερα την ποντιακή διάλεκτο της ελληνικής γλώσσας και ζουν σήμερα στην Τουρκία, έχει καταγγείλει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και προς τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) το 2002, η μη κυβερνητική οργάνωση «Διεθνής Ένωση για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών», με γραπτή έκθεσή της. Επίσης προφορική παρέμβαση στην 58η συνεδρίαση το 2002 της επιτροπής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα έγινε για το ίδιο θέμα και από η μη κυβερνητική οργάνωση «MRAP - Κίνηση ενάντια στο ρατσισμό - για τη φιλία ανάμεσα στους λαούς». Η μη κυβερνητική οργάνωση περιγράφοντας αυτή την κατάσταση, επιθυμούσε να επιμείνει στην ανυπαρξία ελευθερίας έκφρασης των Ποντίων, στη σημερινή Τουρκία, ενώ η αναφορά έγινε και στη πληροφόρηση για τις συνθήκες ζωής αυτού του λαού, αφού διεθνής κοινότητα οφείλει να γνωρίζει αυτή την κατάσταση. Επιπλέον, όπως επισημάνθηκε στην αναφορά της μη ανωτέρω κυβερνητικής οργάνωσης, οι παρεμβάσεις προς την κατεύθυνση της άρσης της διάκρισης εναντίον αυτού του λαού, αποτελούν ένα βήμα προς τη διαφύλαξη ενός ζώντος πολιτισμού, ο οποίος έχει εμπλουτίσει την ανθρωπότητα.

Η δημοσίευση του Άτλαντα της UNESCO αποτελεί μία σημαντική εξέλιξη για την Ποντιακή διάλεκτο, αφού για πρώτη φορά γίνεται αναφορά σ’ αυτήν από όργανο του ΟΗΕ. Μάλιστα η αναφορά αυτή συμπίπτει με την προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για διατήρηση της διαλέκτου και ανάκτησης της ταυτότητας ενός πληθυσμού, που βιώνει την τρομοκρατία και τις διώξεις και κάνει καθημερινές εκπτώσεις στην ποιότητα ζωής του.